Ժոզե Սարամագո

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ժոզե Սարամագո
JSJoseSaramago.jpg
Ծննդյան անունպորտ.՝ José de Sousa Saramago
Ծնվել էնոյեմբերի 16, 1922(1922-11-16)[1][2][3][4][5][6][7]
ԾննդավայրԱզինյագա, Golegã Municipality, Santarém District, Պորտուգալիա
Վախճանվել էհունիսի 18, 2010(2010-06-18)[8][1][2][3][4][5][6][7] (87 տարեկանում)
Վախճանի վայրԼանսարոտե, Լաս Պալմաս, Կանարյան կղզիներ, Իսպանիա
Մասնագիտությունլրագրող, դրամատուրգ, թարգմանիչ, վիպասան, բանաստեղծ, ժամանակագիր, ակնարկագիր, օրագրի հեղինակ, գրական քննադատ, գրող և սցենարիստ
Լեզուպորտուգալերեն[1]
ԱզգությունՊորտուգալացիներ
ՔաղաքացիությունFlag of Portugal.svg Պորտուգալիա
Ժանրերվեպ
Ուշագրավ աշխատանքներԱվետարան ըստ Հիսուսի, Կուրությունը, Լուսավորում, Մահվան խանգարումներ և Կայեն
ՊարգևներԳրականության Նոբելյան մրցանակ[9][10] Կամոենսի պարգև Ամերիկյան մրցանակ գրականության բնագավառում Grand Collar of the Order of Santiago de la Espada Honorary doctor of the University of Manchester honorary doctorate of the University of Coimbra Արվեստների և գրականության շքանշանի ասպետ Պատվավոր դոկտոր[11] honorary doctorate of the Bordeaux Montaigne University[12] honorary doctorate of the University of Granada[13] և honorary doctorate of the University of Las Palmas, Gran Canaria[14]
ԱմուսինՊիլար դիլ Ռիո և Իլդա Ռեյս
Assinatura José Saramago.png
Կայքjosesaramago.org
José Saramago Վիքիպահեստում

Ժոզե դը Սոզա Սարամագո (կամ՝ Սարամագու, պորտ.՝ José de Sousa Saramago, նոյեմբերի 16, 1922(1922-11-16)[1][2][3][4][5][6][7], Ազինյագա, Golegã Municipality, Santarém District, Պորտուգալիա - հունիսի 18, 2010(2010-06-18)[8][1][2][3][4][5][6][7], Լանսարոտե, Լաս Պալմաս, Կանարյան կղզիներ, Իսպանիա), պորտուգալացի գրող, թարգմանիչ, հասարակական գործիչ։ 1998 թ. Գրականության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր։ Համարվում է 20-րդ դարավերջի և 21-րդ դարասկզբի ամենահեղինակավոր գրողներից մեկը։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ժոզե դը Սոզան ծնվել է 1922 թ. նոյեմբերի 16-ին Պորտուգալիայի Ռիբատեժու նահանգի Ազինյագա գյուղում։ Նրա ծնողներն աղքատ գյուղացիներ էին։ 1924 թ. ծնողների հետ տեղափոխվում է Լիսաբոն։ Ընտանիքի չունեվորության պատճառով անգամ չի կարողանում ամբողջացնել միջնակարգ կրթությունը։ Սամարագոն սկսել է աշխատել վաղ տարիքից՝ փոխելով մի շարք աշխատանքներ։ Ջանասիրաբար զբաղվել է ինքնակրթությամբ՝ ուսումնասիրել օտար լեզուներ, ընթերցել համաշխարհային գրականության և փիլիսոփայության կոթողային գործերը։ 22 տարեկան հասակում Սամարագոն ամուսնանում է պորտուգալացի նկարչուհի Իլդե Ռեյշի հետ։ 1969 թ. նա անդամակցում է Պորտուգալական կոմունիստական կուսակցությանը, որն այդ ժամանակ գործում էր ընդհատակում։ Մեխակների հեղափոխությունից հետո՝ 1974 - 1975 թթ. աշխատել է «Diário de Lisboa» թերթում, իսկ 1975 թ. դառնում է «Diário de Notícias» թերթի փոխխմբագիր։ 1976 թ. Սարամագոյի թղթակցի կարիերան ընդհատվում է. նրան ազատում են վերոնշյալ թերթի փոխխմբագրի պաշտոնից։ Դրանից հետո նա որոշում է ամբողջովին նվիրվել գրականությանը։ 1970-ականների վերջերին Սարամագոն բաժանվում է կնոջից և 1980 թ. ամուսնանում է երկրորդ անգամ՝ իսպանացի թղթակցուհի Պիլար դել Ռիոյի հետ։

Ստեղծագործություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սարամագոն իր առաջին գիրքը՝ «Մեղքի հողը» (Terra do Pecado) վերնագրով լույս է ընծայել դեռևս 1947 թ. դրանից հետո մինչև 1966 թ. ոչինչ չի հրատարակել։ 1977 թ. նա հրատարակում է «Դասագիրք գեղանկարչության և գեղագրության» (Manual de Pintura e Caligrafia) վեպը, որը Սամարագո գրողի առաջին լուրջ գործն էր։ Սամարագոյի ստեղծագործություններն ընդունված է դասել Մոգական ռեալիզմի շարքին, սակայն նրա ստեղծագործություններում ի տարբերություն տվյալ ուղղության մյուս գրողների, գլխավոր տեղ է հատկացվում սոցիալական խնդիրների լուսաբանմանը։ Գրողի ստեղծագործությունների բովանդակային դաշտն շատ լայն է. նա անդրադառնում է առօրյա հարցերից մինչև կրոնական խնդիրներ։

Մատենագիտություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վեպեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պոեմներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 1966 — «Հնարավոր բանաստեղծություններ» / Os Poemas Possíveis
  • 1970 — «Հնարավոր բանաստեղծություններ» / Provavelmente Alegria
  • 1975 — «Տարի 1993» / O Ano de 1993

Ժամանակագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 1971 — «Այս աշխարհը և ուրիշը» / Deste Mundo e do Outro
  • 1973 — «Ճանապարհորդի ուղեբեռը» / A Bagagem do Viajante
  • 1974 — «Կարծիք, որ „Diário de Notícias” եղել է» / As Opiniões que o DL Teve
  • 1977 — «Ծանոթագրություն» (англ.) / Os Apontamentos

Հեքիաթներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 1978 — «Քվազիօբյեկտ» / Objecto Quase
  • 1979 — «Հինգ զգայարանի պոետիկան - ականջ» / Poética dos Cinco Sentidos - O Ouvido
  • 1997 — «Վիպակ անհայտ կղզու մասին» / O Conto da Ilha Desconhecida

Ճանապարհորդական նոթեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 1981 — «Ճանապարհորդություն Պորտուգալիայում» / a Portugal

Օրագրեր և հիշողություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 1994 — «Լինսարոտ ամսագիր» / Cadernos de Lanzarote (I-V)
  • 2006 — «Մանր հիշողություններ» / As Pequenas Memórias

Մանկական գրքեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 2001 — «Աշխարհի ամենամեծ ծաղիկը» / A Maior Flor do Mundo

Ֆիլմագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պարգևներ և մրցանակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Internet Speculative Fiction Database — 1995.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Encyclopædia Britannica
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 SNAC — 2010.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Itaú Cultural Enciclopédia Itaú CulturalSão Paulo: Itaú Cultural, 1987. — ISBN 978-85-7979-060-7
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 Discogs — 2000.
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 NooSFere
  8. 8,0 8,1 8,2 http://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/culture-obituaries/books-obituaries/7847541/Jos-Saramago.html
  9. https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1998/
  10. https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/about/amounts/
  11. https://www.uclm.es/es/misiones/lauclm/consejodedireccion/sg/actosacademicosdistinciones/honoris_causa
  12. http://www.u-bordeaux-montaigne.fr/fr/universite/decouvrir-bordeaux-montaigne/histoire-d-universite.html
  13. http://archivo.ugr.es/pages/trabajosdocumentos/honoriscausa
  14. https://www.ulpgc.es/rectorado/doctores-honoris-causa-ulpgc

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]