Ժոզե Սարամագո

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox auteur.png
Ժոզե Սարամագո
JSJoseSaramago.jpg
Ծնվել է նոյեմբերի 16, 1922({{padleft:1922|4|0}}-{{padleft:11|2|0}}-{{padleft:16|2|0}})[1][2][3][4][5][6]
Ծննդավայր Ազինյագա, Golegã Municipality, Santarém District, Պորտուգալիա
Վախճանվել է հունիսի 18, 2010({{padleft:2010|4|0}}-{{padleft:6|2|0}}-{{padleft:18|2|0}})[7][1][2][3][4][5][6] (87 տարեկանում)
Վախճանի վայր Լանսարոտե, Լաս Պալմաս, Կանարյան կղզիներ, Իսպանիա
Մասնագիտություն լրագրող, դրամատուրգ, թարգմանիչ, վիպասան, բանաստեղծ, ժամանակագիր, ակնարկագիր, օրագրի հեղինակ, գրական քննադատ, գրող և սցենարիստ
Լեզու պորտուգալերեն[8]
Ազգություն Պորտուգալացիներ
Քաղաքացիություն Flag of Portugal.svg Պորտուգալիա
Ժանրեր վեպ
Ուշագրավ աշխատանքներ Ավետարան ըստ Հիսուսի, Կուրությունը, Լուսավորում, Մահվան խանգարումներ և Կայեն
Պարգևներ Գրականության Նոբելյան մրցանակ[9][10] Կամոենսի պարգև Ամերիկյան մրցանակ գրականության բնագավառում Q20886603? Honorary doctor of the University of Manchester Q42309575? Արվեստների և գրականության շքանշանի ասպետ և Պատվավոր դոկտոր[11]
Ամուսին Պիլար դիլ Ռիո և Իլդա Ռեյս
Assinatura José Saramago.png
Կայք josesaramago.org
José Saramago Վիքիպահեստում

Ժոզե դը Սոզա Սարամագո (կամ՝ Սարամագու, պորտ.՝ José de Sousa Saramago, նոյեմբերի 16, 1922({{padleft:1922|4|0}}-{{padleft:11|2|0}}-{{padleft:16|2|0}})[1][2][3][4][5][6], Ազինյագա, Golegã Municipality, Santarém District, Պորտուգալիա - հունիսի 18, 2010({{padleft:2010|4|0}}-{{padleft:6|2|0}}-{{padleft:18|2|0}})[7][1][2][3][4][5][6], Լանսարոտե, Լաս Պալմաս, Կանարյան կղզիներ, Իսպանիա), պորտուգալացի գրող, թարգմանիչ, հասարակական գործիչ։ 1998 թ. Գրականության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր։ Համարվում է 20-րդ դարավերջի և 21-րդ դարասկզբի ամենահեղինակավոր գրողներից մեկը։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ժոզե դը Սոզան ծնվել է 1922 թ. նոյեմբերի 16-ին Պորտուգալիայի Ռիբատեժու նահանգի Ազինյագա գյուղում։ Նրա ծնողներն աղքատ գյուղացիներ էին։ 1924 թ. ծնողների հետ տեղափոխվում է Լիսաբոն։ Ընտանիքի չունեվորության պատճառով անգամ չի կարողանում ամբողջացնել միջնակարգ կրթությունը։ Սամարագոն սկսել է աշխատել վաղ տարիքից՝ փոխելով մի շարք աշխատանքներ։ Ջանասիրաբար զբաղվել է ինքնակրթությամբ՝ ուսումնասիրել օտար լեզուներ, ընթերցել համաշխարհային գրականության և փիլիսոփայության կոթողային գործերը։ 22 տարեկան հասակում Սամարագոն ամուսնանում է պորտուգալացի նկարչուհի Իլդե Ռեյշի հետ։ 1969 թ. նա անդամակցում է Պորտուգալական կոմունիստական կուսակցությանը, որն այդ ժամանակ գործում էր ընդհատակում։ Մեխակների հեղափոխությունից հետո՝ 1974 - 1975 թթ. աշխատել է «Diário de Lisboa» թերթում, իսկ 1975 թ. դառնում է «Diário de Notícias» թերթի փոխխմբագիր։ 1976 թ. Սարամագոյի թղթակցի կարիերան ընդհատվում է. նրան ազատում են վերոնշյալ թերթի փոխխմբագրի պաշտոնից։ Դրանից հետո նա որոշում է ամբողջովին նվիրվել գրականությանը։ 1970-ականների վերջերին Սարամագոն բաժանվում է կնոջից և 1980 թ. ամուսնանում է երկրորդ անգամ՝ իսպանացի թղթակցուհի Պիլար դել Ռիոյի հետ։

Ստեղծագործություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սարամագոն իր առաջին գիրքը՝ «Մեղքի հողը» (Terra do Pecado) վերնագրով լույս է ընծայել դեռևս 1947 թ. դրանից հետո մինչև 1966 թ. ոչինչ չի հրատարակել։ 1977 թ. նա հրատարակում է «Դասագիրք գեղանկարչության և գեղագրության» (Manual de Pintura e Caligrafia) վեպը, որը Սամարագո գրողի առաջին լուրջ գործն էր։ Սամարագոյի ստեղծագործություններն ընդունված է դասել Մոգական ռեալիզմի շարքին, սակայն նրա ստեղծագործություններում ի տարբերություն տվյալ ուղղության մյուս գրողների, գլխավոր տեղ է հատկացվում սոցիալական խնդիրների լուսաբանմանը։ Գրողի ստեղծագործությունների բովանդակային դաշտն շատ լայն է. նա անդրադառնում է առօրյա հարցերից մինչև կրոնական խնդիրներ։

Մատենագիտություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վեպեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պոեմներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 1966 — «Հնարավոր բանաստեղծություններ» / Os Poemas Possíveis
  • 1970 — «Հնարավոր բանաստեղծություններ» / Provavelmente Alegria
  • 1975 — «Տարի 1993» / O Ano de 1993

Ժամանակագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 1971 — «Այս աշխարհը և ուրիշը» / Deste Mundo e do Outro
  • 1973 — «Ճանապարհորդի ուղեբեռը» / A Bagagem do Viajante
  • 1974 — «Կարծիք, որ „Diário de Notícias” եղել է» / As Opiniões que o DL Teve
  • 1977 — «Ծանոթագրություն» (англ.) / Os Apontamentos

Հեքիաթներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 1978 — «Քվազիօբյեկտ» / Objecto Quase
  • 1979 — «Հինգ զգայարանի պոետիկան - ականջ» / Poética dos Cinco Sentidos - O Ouvido
  • 1997 — «Վիպակ անհայտ կղզու մասին» / O Conto da Ilha Desconhecida

Ճանապարհորդական նոթեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 1981 — «Ճանապարհորդություն Պորտուգալիայում» / a Portugal

Օրագրեր և հիշողություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 1994 — «Լինսարոտ ամսագիր» / Cadernos de Lanzarote (I-V)
  • 2006 — «Մանր հիշողություններ» / As Pequenas Memórias

Մանկական գրքեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 2001 — «Աշխարհի ամենամեծ ծաղիկը» / A Maior Flor do Mundo

Ֆիլմագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պարգևներ և մրցանակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]