Գերհարդ Հաուպտման

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox auteur.png
Գերհարդ Հաուպտման

Gerhart Hauptmann nobel.jpg
Գերհարդ Հաուպտման. լուսանկարը՝ Նիկոլա Պերշայդի, 1914 թ.

Ծնվել է Gerhart Johann Robert Hauptmann
1862 թ., նոյեմբերի 15 (1862-11-15)
Շչավնո-Զդրույ, Լեհաստան
Մահացել է հունիսի 6, 1946 (83 տարեկան)
Ագնետենդորֆ
Մասնագիտություն գրող
Լեզու գերմաներեն
Քաղաքացիություն Գերմանիա Գերմանիա
Ստորագրություն Hauptmann Signature.jpg
link=c:{{{վիքիպահեստումGerhart Hauptmann}}} Գերհարդ Հաուպտման Վիքիպահեստում

Գերհարդ Յոհան Ռոբերտ Հաուպտման (գերմ.՝ Gerhart Johann Robert Hauptmann) ( նոյեմբերի 15, 1862, Օբերզալցբրուն - հունիսի 6, 1946, Ագնետենդորֆ), գերմանացի դրամատուրգ, արձակագիր։

Կենսագրություն[խմբագրել]

Սովորել է Ենայի համալսարանում։ Համարվել է գերմանական նատուրալիզմի առաջնորդը։ Հայտնի է դարձել «Արևածագից առաջ» (1889, հայերեն հրատ. 1895) դրամայով, որը պատկերում է բուրժուազիական ընտանիքի քայքայումը։ «Կղբենի» (1893) կատակերգությունում, «Կառապան Հենշելը» (1898, հայկական հրատարակչություն, 1907), «Ռոզա Բեռնդ» (1903), «Առնետներ» (1911) դրամաներում Հաուպտնամը քննադաաել է կայզերական Գերմանիայի բարքերը, կարեկցել ընչազուրկներին։ «Ջուլհակներ» (1892, հայկական հրատարակչություն, 1905) դրամայի թեման սիլեզյան ջուլհակների 1844-ի ապստամբությունն է։ Թեմայով ու ոճով նորարարական այդ գործում որպես կոլեկտիվ հերոս հանդես է բերել բանվորությանը։

Կենցաղային ռեալիստական պիեսներից բացի Հաուպտնամը գրել է չափածո դրամաներ, հեքիաթներ, որոնք սիմվոլիզմի դրոշմն են կրում («Զրասույզ զանգը», 1896, հայկական հրատարակչություն, 1923, «Խեղճ Հայնրիխ», 1902)։ 1901-ին «Մուրճ»-ում լույս է տեսել «Մենակ մարդիկ» դրաման։ Իռացիոնալիզմի ոգով են գրված «Ձմեռային բալլադ» (1917), «Մպիտակ փրկիչը» (1920), «Ինդիպոդի» (1920) դրամաները, «Խև Էմանուել Քվինտը» (1910), «Սոանացի հերետիկոսը» (1918), «Մեծ մոր կղզին» (1924) վեպերը։ Հաուպտնամի ուշ շրջանի ստեղծագործության մեջ աչքի է ընկնում «Մայրամուտից առաջ» (1932, հայկական բեմում) դրաման։ Գերմանիայում ֆաշիզմի տիրապետության տարիներին Հաուպտնամը թողել է ժամանակակից թեման։ «Մեծ քուն» պոեմը վկայում էր Հաուպտմանի թշնամանքը նացիզմի նկատմամբ։

1945-ի վերջերին Հաուպտնամը ընտրվել է դեմոկրատական մտավորականության «Կուլտուրբունդ» կազմակերպության պատվավոր նախագահ։ Արժանացել է Նոբելյան մրցանակի (1912)։

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Հայկական սովետական հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ CC-BY-SA-icon-80x15.png