Գերհարդ Հաուպտման

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox auteur.png
Գերհարդ Հաուպտման
Gerhart Hauptmann nobel.jpg
Գերհարդ Հաուպտման. լուսանկարը՝ Նիկոլա Պերշայդի, 1914 թվական
Ծննդյան անուն գերմ.՝ Gerhart Johann Robert Hauptmann
Ծնվել է նոյեմբերի 15, 1862({{padleft:1862|4|0}}-{{padleft:11|2|0}}-{{padleft:15|2|0}})[1][2]
Ծննդավայր Շչավնո Զդրույ, Q1803526?, Պրուսիա[1]
Վախճանվել է հունիսի 6, 1946({{padleft:1946|4|0}}-{{padleft:6|2|0}}-{{padleft:6|2|0}})[3][2] (83 տարեկանում)
Վախճանի վայր Ելենյա Գուրա, Lower Silesian Voivodeship, Լեհաստան
Մասնագիտություն դրամատուրգ, բանաստեղծ, գրող, վիպասան, ինքնակենսագիր և սցենարիստ
Լեզու գերմաներեն[4]
Քաղաքացիություն Flag of Germany.svg Գերմանիա
Կրթություն Ենայի համալսարան
Գրական ուղղություններ նատուրալիզմ
Ուշագրավ աշխատանքներ Առնետներ, The Assumption of Hannele և The Weavers
Պարգևներ
Ամուսին Մարգարետ Հաուպտման
Զավակներ Ivo Hauptmann
Hauptmann Signature.jpg
Gerhart Hauptmann Վիքիպահեստում

Գերհարդ Յոհան Ռոբերտ Հաուպտման (գերմ.՝ Gerhart Johann Robert Hauptmann, նոյեմբերի 15, 1862({{padleft:1862|4|0}}-{{padleft:11|2|0}}-{{padleft:15|2|0}})[1][2], Շչավնո Զդրույ, Q1803526?, Պրուսիա[1] - հունիսի 6, 1946({{padleft:1946|4|0}}-{{padleft:6|2|0}}-{{padleft:6|2|0}})[3][2], Ելենյա Գուրա, Lower Silesian Voivodeship, Լեհաստան), գերմանացի դրամատուրգ, արձակագիր։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սովորել է Ենայի համալսարանում։ Համարվել է գերմանական նատուրալիզմի առաջնորդը։ Հայտնի է դարձել «Արևածագից առաջ» (1889, հայերեն հրատ. 1895) դրամայով, որը պատկերում է բուրժուազիական ընտանիքի քայքայումը։ «Կղբենի» (1893) կատակերգությունում, «Կառապան Հենշելը» (1898, հայկական հրատարակչություն, 1907), «Ռոզա Բեռնդ» (1903), «Առնետներ» (1911) դրամաներում Հաուպտմանը քննադաաել է կայզերական Գերմանիայի բարքերը, կարեկցել ընչազուրկներին։ «Ջուլհակներ» (1892, հայկական հրատարակչություն, 1905) դրամայի թեման սիլեզյան ջուլհակների 1844 թվականի ապստամբությունն է։ Թեմայով ու ոճով նորարարական այդ գործում որպես կոլեկտիվ հերոս հանդես է բերել բանվորությանը։

Կենցաղային ռեալիստական պիեսներից բացի Հաուպտմանը գրել է չափածո դրամաներ, հեքիաթներ, որոնք սիմվոլիզմի դրոշմն են կրում («Ջրասույզ զանգը», 1896, հայկական հրատարակչություն, 1923, «Խեղճ Հայնրիխ», 1902)։ 1901 թվականին «Մուրճ»-ում լույս է տեսել «Մենակ մարդիկ» դրաման։ Իռացիոնալիզմի ոգով են գրված «Ձմեռային բալլադ» (1917), «Սպիտակ փրկիչը» (1920), «Ինդիպոդի» (1920) դրամաները, «Խև Էմանուել Քվինտը» (1910), «Սոանացի հերետիկոսը» (1918), «Մեծ մոր կղզին» (1924) վեպերը։ Հաուպտմանի ուշ շրջանի ստեղծագործության մեջ աչքի է ընկնում «Մայրամուտից առաջ» (1932, հայկական բեմում) դրաման։ Գերմանիայում ֆաշիզմի տիրապետության տարիներին Հաուպտմանը թողել է ժամանակակից թեման։ «Մեծ քուն» պոեմը վկայում էր Հաուպտմանի թշնամանքը նացիզմի նկատմամբ։

1945 թվականի վերջերին Հաուպտմանը ընտրվել է դեմոկրատական մտավորականության «Կուլտուրբունդ» կազմակերպության պատվավոր նախագահ։ Արժանացել է Նոբելյան մրցանակի (1912)։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 327 CC-BY-SA-icon-80x15.png