Գերհարդ Հաուպտման

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox auteur.png
Գերհարդ Հաուպտման
Gerhart Hauptmann nobel.jpg
Գերհարդ Հաուպտման. լուսանկարը՝ Նիկոլա Պերշայդի, 1914 թ.
Ծննդյան անուն Gerhart Johann Robert Hauptmann
Ծնվել է նոյեմբերի 15, 1862({{padleft:1862|4|0}}-{{padleft:11|2|0}}-{{padleft:15|2|0}})[1][2]
Ծննդավայր Շչավնո Զդրույ[3]
Վախճանվել է հունիսի 6, 1946({{padleft:1946|4|0}}-{{padleft:6|2|0}}-{{padleft:6|2|0}})[4][2] (83 տարեկանում)
Վախճանի վայր Ելենյա Գուրա
Մասնագիտություն դրամատուրգ, բանաստեղծ, գրող, վիպագիր, ինքնակենսագիր և սցենարիստ
Լեզու գերմաներեն[5]
Քաղաքացիություն Flag of Germany.svg Գերմանիա
Կրթություն Ենայի համալսարան
Գրական ուղղություններ նատուրալիզմ
Ուշագրավ աշխատանքներ Առնետներ, Q7714736? և Q741606?
Պարգևներ Գրականության Նոբելյան մրցանակ, Արվեստի և գիտության ոլորտում ունեցած վաստակի շքանշան, Վիեն քաղաքի պատվո մատանի, Q18582827?, Գյոթեի մրցանակ և Pour le Mérite
Ամուսին Մարգարետ Հաուպտման
Զավակներ Q1445073?
Hauptmann Signature.jpg
Gerhart Hauptmann Վիքիպահեստում

Գերհարդ Յոհան Ռոբերտ Հաուպտման (գերմ.՝ Gerhart Johann Robert Hauptmann, նոյեմբերի 15, 1862[1][2], Շչավնո Զդրույ[3] - հունիսի 6, 1946[4][2], Ելենյա Գուրա), գերմանացի դրամատուրգ, արձակագիր։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սովորել է Ենայի համալսարանում։ Համարվել է գերմանական նատուրալիզմի առաջնորդը։ Հայտնի է դարձել «Արևածագից առաջ» (1889, հայերեն հրատ. 1895) դրամայով, որը պատկերում է բուրժուազիական ընտանիքի քայքայումը։ «Կղբենի» (1893) կատակերգությունում, «Կառապան Հենշելը» (1898, հայկական հրատարակչություն, 1907), «Ռոզա Բեռնդ» (1903), «Առնետներ» (1911) դրամաներում Հաուպտնամը քննադաաել է կայզերական Գերմանիայի բարքերը, կարեկցել ընչազուրկներին։ «Ջուլհակներ» (1892, հայկական հրատարակչություն, 1905) դրամայի թեման սիլեզյան ջուլհակների 1844-ի ապստամբությունն է։ Թեմայով ու ոճով նորարարական այդ գործում որպես կոլեկտիվ հերոս հանդես է բերել բանվորությանը։

Կենցաղային ռեալիստական պիեսներից բացի Հաուպտնամը գրել է չափածո դրամաներ, հեքիաթներ, որոնք սիմվոլիզմի դրոշմն են կրում («Զրասույզ զանգը», 1896, հայկական հրատարակչություն, 1923, «Խեղճ Հայնրիխ», 1902)։ 1901-ին «Մուրճ»-ում լույս է տեսել «Մենակ մարդիկ» դրաման։ Իռացիոնալիզմի ոգով են գրված «Ձմեռային բալլադ» (1917), «Մպիտակ փրկիչը» (1920), «Ինդիպոդի» (1920) դրամաները, «Խև Էմանուել Քվինտը» (1910), «Սոանացի հերետիկոսը» (1918), «Մեծ մոր կղզին» (1924) վեպերը։ Հաուպտնամի ուշ շրջանի ստեղծագործության մեջ աչքի է ընկնում «Մայրամուտից առաջ» (1932, հայկական բեմում) դրաման։ Գերմանիայում ֆաշիզմի տիրապետության տարիներին Հաուպտնամը թողել է ժամանակակից թեման։ «Մեծ քուն» պոեմը վկայում էր Հաուպտմանի թշնամանքը նացիզմի նկատմամբ։

1945-ի վերջերին Հաուպտնամը ընտրվել է դեմոկրատական մտավորականության «Կուլտուրբունդ» կազմակերպության պատվավոր նախագահ։ Արժանացել է Նոբելյան մրցանակի (1912)։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Record #118546937 // Gemeinsame Normdatei Ստուգված է ապրիլի 9-ին 2014:
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 data.bnf.fr Ստուգված է հոկտեմբերի 10-ին 2015:
  3. 3,0 3,1 3,2 Record #118546937 // Gemeinsame Normdatei Ստուգված է դեկտեմբերի 10-ին 2014:
  4. 4,0 4,1 4,2 Гауптман Герхарт, Гауптман Герхарт // Սովետական մեծ հանրագիտարան (1969—1978) Ստուգված է սեպտեմբերի 27-ին 2015:
  5. http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb12026662h Ստուգված է հոկտեմբերի 10-ին 2015:
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 327 CC-BY-SA-icon-80x15.png