Յուհան Ավգուստ Ստրինդբերգ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Յուհան Ավգուստ Ստրինդբերգ
շվեդ.՝ Johan August Strindberg
August Strindberg.jpg
Ծնվել էհունվարի 22, 1849(1849-01-22)[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10][11][12][13][14]
ԾննդավայրStorkyrkoförsamlingen, Ստոկհոլմ, Ստոկհոլմի լեն, Շվեդիա, Շվեդ-նորվեգական միություն[2][13]
Վախճանվել էմայիսի 14, 1912(1912-05-14)[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10][11][12][15][14] (63 տարեկանում)
Վախճանի վայրAdolf Fredriks församling, Ստոկհոլմ, Ստոկհոլմի լեն, Շվեդիա[16][2][15]
Գրական անունUlf Härved
Մասնագիտությունդրամատուրգ, բանաստեղծ, լուսանկարիչ, նկարիչ, վիպասան, ինքնակենսագիր, սցենարիստ, գրող, արվեստների գործիչ և հեղինակ
Լեզուշվեդերեն[1] և ֆրանսերեն
ՔաղաքացիությունFlag of Sweden.svg Շվեդիա
ԿրթությունՈւփսալայի համալսարան[2]
Գրական ուղղություններնատուրալիզմ
Ուշագրավ աշխատանքներԿարմիր սենյակ[2], Հայրը[2], Ֆրյոկեն Յուլիա[2], Inferno?[2], Ճանապարհ դեպի Դամասկոս[2], A Dream Play?[2] և Kristina?
ԱմուսինՍիրի ֆոն Էսսեն[2], Ֆրիդա Ուլ[2] և Հարիեթ Բոսսե[2]
ԶավակներԿարին Սմիրնոֆ, Աննե-Մարի Հագելին և Kerstin Strindberg?
Strindberg namnteckning 1898.svg
August Strindberg Վիքիպահեստում

Յուհան Ավգուստ Ստրինդբերգ (շվեդ.՝ Johan August Strindberg, հունվարի 22, 1849(1849-01-22)[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10][11][12][13][14], Storkyrkoförsamlingen, Ստոկհոլմ, Ստոկհոլմի լեն, Շվեդիա, Շվեդ-նորվեգական միություն[2][13] - մայիսի 14, 1912(1912-05-14)[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10][11][12][15][14], Adolf Fredriks församling, Ստոկհոլմ, Ստոկհոլմի լեն, Շվեդիա[16][2][15]), շվեդ գրող։

Ճանաչվել է «Մեստեր Ուլուֆ» (1872 թվականին) պատմական դրամայով։ Ստրինդբերգը քննադատել է բուրժական հասարակությունը, արտահայտել իր համակրանքը սոցիալիզմի նկատմամբ («Կարմիր սենյակ», 1879 թվականին, վեպ), սուր ծաղրի ենթարկել բուրժուական քաղաքակրթությունը («Նոր թագավորություն», 1882 թվականին, պամֆլետվիպակ), մերկացրել է բուրժուական ամուսնության հիմքերը («Պատմվածքներ ամուսնության մասին», 1884-1886 թվականներ)։ Ժ․ Ժ․ Ռուսոյի, Ա․ Կ․ Սեն-Սիմոնի, Շ․ Ֆուրիեի գաղափարներն են արտահայտված «Ուտոպիան իրականության մեջ» (1885) նովելների ժողովածուում։ 1880-ական թվականների վերջերի ստեղծագործություններում նկատելի է նատուրալիզմի և իմպրեսիոնիզմի ուժեղ ազդեցությունը, թեև Ստրանդբերգը նրանց գեղագիտությունն ամբողջապես չի ընդունել։

«Նատուրալիստական» լավագույն պիեսներն են «Հայրը» (1887), «Ֆրյոկեն Յուլիա» (1888 թվականին), «Ընկերներ» (1888), «Վարկատուներ» (1889) սոցիալ-հոգեբանական դրամաները։ 1888 թվականին Ստրինդբերգը դիմել է Ֆ․ Նիցշեի ուսմունքին («Խենթի խոստովանությունը», 1888 թվական, վեպ), սակայն, հերոսացնելով գիտնական-անհատապաշտներին («Չանդալա», 1889 թվական, վիպակ, «Խութակղզիների վրա», 1890 թվական, վեպ), ի վերջո փառազերծել է «գերմարդկայինը» որպես անբարոյականություն և հանցագործություն։ «Դժոխք» (1897) և «Լեգենդներ» (1898) ինքնակենսագրական գրքերին հատուկ են միստիցիզմի տարրեր։ 19-րդ դարի վերջին 20-րդ դարի սկզբին ստեղծել է «քնարական» կամ «կամերային» դրամաներ՝ «Ճանապարհ դեպի Դամասկոս» (1898-1904 թվականներ, եռերգություն), «Մահվան պարը» (1901), «Տեսիլքների խաղը» (1902), «Ուրվականների սոնատը» (1907)։ Ստրինդբերգի ստեղծագործության մեջ կարևոր տեղ են գրավում պատմական դրամաները՝ «Գուստավ Վազա» (1899), «Էրիկ XIV» (1899), «Էնգելբրեկտ» (1901), «Կարլ XII» (1901), «Քրիստինա» (1903), որոնցում նա հաստատել է ժողովրդավարության գաղափարը։

Ստրինդբերգի 1900-ական թվականին արձակը համակված է սոցիալական արատների կրքոտ մերկացումով, հասարակական իդեալների որոնումներով («Միայնակը», 1903 թվական, «Գոթական սենյակներ», 1904 թվական, «Մեր դրոշներ», 1905 թվական)։ Նրա հրապարակախոսությունը («Բաց նամակներ Ինտիմ թատրոնին», 1909 թվական, եռահատոր «Կապույտ գիրք», 1907-1908 թթվականներ, «Ճառեր՝ ուղղված շվեդական ազգին», 1910 թվական) վերաբերում է ժամանակի իրադարձություններին, ազատագրական ու բանվորական շարժման հարցերին։ Ստրենդբերգի ստեղծագործությունները նկատելի ազդեցություն են գործել եվրոպական դրամատուրգիայի վրա։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 2,12 2,13 2,14 2,15 2,16 2,17 2,18 2,19 2,20 Olsson U. Johan August Strindberg — P. 679.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 August Strindberg
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Benezit Dictionary of Artists — 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7, 978-0-19-989991-3
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Encyclopædia Britannica
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 International Music Score Library Project — 2006.
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 Internet Broadway Database — 2000.
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 SNAC — 2010.
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 9,4 Itaú Cultural Enciclopédia Itaú CulturalSão Paulo: Itaú Cultural, 1987. — ISBN 978-85-7979-060-7
  10. 10,0 10,1 10,2 10,3 10,4 Internet Speculative Fiction Database — 1995.
  11. 11,0 11,1 11,2 11,3 11,4 filmportal.de — 2005.
  12. 12,0 12,1 12,2 12,3 12,4 KulturNav — 2015.
  13. 13,0 13,1 13,2 13,3 13,4 Storkyrkoförsamlingens kyrkoarkiv, Födelse- och dopböcker, huvudserie, SE/SSA/0016/C I a 1/17 (1845-1853), bildid: C0056424_00077, sida 134
  14. 14,0 14,1 14,2 14,3 14,4 Discogs — 2000.
  15. 15,0 15,1 15,2 15,3 15,4 15,5 Adolf Fredriks kyrkoarkiv, Död- och begravningsböcker, SE/SSA/0001/F I/18 (1906-1916), bildid: 00028445_00197, sida 199
  16. 16,0 16,1 16,2 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #118619314 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 156 CC-BY-SA-icon-80x15.png