Յուհան Ավգուստ Ստրինդբերգ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox auteur.png
Յուհան Ավգուստ Ստրինդբերգ
շվեդ.՝ Johan August Strindberg
August Strindberg.jpg
Ծնվել է հունվարի 22, 1849({{padleft:1849|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:22|2|0}})[1][2][3]
Ծննդավայր Ստոկհոլմ, Շվեդ-նորվեգական միություն[1]
Վախճանվել է մայիսի 14, 1912({{padleft:1912|4|0}}-{{padleft:5|2|0}}-{{padleft:14|2|0}})[1][2][3] (63 տարեկանում)
Վախճանի վայր Adolf Fredriks församling, Ստոկհոլմ, Ստոկհոլմի լեն, Շվեդիա[1][3]
Մասնագիտություն դրամատուրգ, բանաստեղծ, լուսանկարիչ, նկարիչ, վիպասան, ինքնակենսագիր, սցենարիստ, գրող և արվեստների գործիչ
Լեզու շվեդերեն[4]
Քաղաքացիություն Flag of Sweden.svg Շվեդիա
Կրթություն Ուփսալայի համալսարան[3]
Գրական ուղղություններ նատուրալիզմ
Ուշագրավ աշխատանքներ Կարմիր սենյակ[3], Հայրը[3], Ֆրյոկեն Յուլիա[3], Inferno[3], Ճանապարհ դեպի Դամասկոս[3], A Dream Play[3] և Q10549227?
Ամուսին Սիրի ֆոն Էսսեն[3], Ֆրիդա Ուլ[3] և Հարիեթ Բոսսե[3]
Զավակներ Կարին Սմիրնոֆ[5] և Աննե-Մարի Հագելին[5]
Strindberg namnteckning 1898.svg
August Strindberg Վիքիպահեստում

Յուհան Ավգուստ Ստրինդբերգ (շվեդ.՝ Johan August Strindberg, հունվարի 22, 1849({{padleft:1849|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:22|2|0}})[1][2][3], Ստոկհոլմ, Շվեդ-նորվեգական միություն[1] - մայիսի 14, 1912({{padleft:1912|4|0}}-{{padleft:5|2|0}}-{{padleft:14|2|0}})[1][2][3], Adolf Fredriks församling, Ստոկհոլմ, Ստոկհոլմի լեն, Շվեդիա[1][3]), շվեդ գրող։

Ճանաչվել է «Մեստեր Ուլուֆ» (1872 թվականին) պատմական դրամայով։ Ստրինդբերգը քննադատել է բուրժական հասարակությունը, արտահայտել իր համակրանքը սոցիալիզմի նկատմամբ («Կարմիր սենյակ», 1879 թվականին, վեպ), սուր ծաղրի ենթարկել բուրժուական քաղաքակրթությունը («Նոր թագավորություն», 1882 թվականին, պամֆլետվիպակ), մերկացրել է բուրժուական ամուսնության հիմքերը («Պատմվածքներ ամուսնության մասին», 1884-1886 թթ․)։ Ժ․ Ժ․ Ռուսոյի, Ա․ Կ․ Սեն-Սիմոնի, Շ․ Ֆուրիեի գաղափարներն են արտահայտված «Ուտոպիան իրականության մեջ» (1885 թ․) նովելների ժողովածուում։ 1880-ական թվականների վերջերի ստեղծագործություններում նկատելի է նատուրալիզմի և իմպրեսիոնիզմի ուժեղազդեցությունը, թեև Ստրանդբերգը նրանց գեղագիտությունն ամբողջապես չի ընդունել։

«Նատուրալիստական» լավագույն պիեսներն են «Հայրը» (1887 թ․), «Ֆրյոկեն Յուլիա» (1888 թվականին), «Ընկերներ» (1888 թ․), «Վարկատուներ» (1889 թ․) սոցիալ-հոգեբանական դրամաները։ 1888 թվականին Ստրինդբերգը դիմել է Ֆ․ Նիցշեի ուսմունքին («Խենթի խոստովանությունը», 1888 թ․, վեպ), սակայն, հերոսացնելով գիտնական-անհատապաշտներին («Չանդալա», 1889 թ․, վիպակ, «Խութակղզիների վրա», 1890 թ․, վեպ), ի վերջո փառազերծել է «գերմարդկայինը» որպես անբարոյականություն և հանցագործություն։ «Դժոխք» (1897 թ․) և «Լեգենդներ» (1898 թ․) ինքնակենսագրական գրքերին հատուկ են միստիցիզմի տարրեր։ 19-րդ դարի վերջին 20-րդ դարի սկզբին ստեղծել է «քնարական» կամ «կամերային» դրամաներ՝ «Ճանապարհ դեպի Դամասկոս» (1898-1904 թթ․, եռերգություն), «Մահվան պարը» (1901 թ․), «Տեսիլքների խաղը» (1902 թ․), «Ուրվականների սոնատը» (1907 թ․)։ Ստրինդբերգի ստեղծագործության մեջ կարևոր տեղ են գրավում պատմական դրամաները՝ «Գուստավ Վազա» (1899 թ․), «Էրիկ XIV» (1899 թ․), «Էնգելբրեկտ» (1901 թ․), «Կարլ XII» (1901 թ․), «Քրիստինա» (1903 թ․), որոնցում նա հաստատել է ժողովրդավարության գաղափարը։

Ստրինդբերգի 1900-ական թվականին արձակը համակված է սոցիալական արատների կրքոտ մերկացումով, հասարակական իդեալների որոնումներով («Միայնակը», 1903 թ․, «Գոթական սենյակներ», 1904 թ․, «Մեր դրոշներ», 1905 թ․)։ Նրա հրապարակախոսությունը («Բաց նամակներ Ինտիմ թատրոնին», 1909 թ․, եռահատոր «Կապույտ գիրք», 1907-1908 թթ․, «Ճառեր՝ ուղղված շվեդական ազգին», 1910 թ․) վերաբերում է ժամանակի իրադարձություններին, ազատագրական ու բանվորական շարժման հարցերին։ Ստրենդբերգի ստեղծագործությունները նկատելի ազդեցություն են գործել եվրոպական դրամատուրգիայի վրա։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 156 CC-BY-SA-icon-80x15.png