Էդվարդ Մոզեր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Էդվարդ Մոզեր
Edvard Moser.jpg
Ծնվել էապրիլի 27, 1962(1962-04-27)[1] (57 տարեկան)
Օլեսուն, Մյորե օգ Ռոմսդալ, Նորվեգիա
ՔաղաքացիությունFlag of Norway.svg Նորվեգիա
Մասնագիտությունհամալսարանի պրոֆեսոր, նյարդաբան, բժիշկ և հոգեբան
Հաստատություն(ներ)Օսլոյի համալսարան և Գիտության և տեխնոլոգիայի նորվեգական համալսարան
Գործունեության ոլորտneuroscience?
ԱնդամակցությունՆորվեգիայի գիտությունների ակադեմիա, Տեխնիկական գիտությունների նորվեգական համալսարան, ԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիա, Եվրոպական ակադեմիա[2], Գիտության և գրականության նորվեգական թագավորական հասարակություն և Լեոպոլդինա
Ալմա մատերԷդինբուրգի համալսարան և Օսլոյի համալսարան
ՊարգևներԲժշկության կամ ֆիզիոլոգիայի Նոբելյան մրցանակ[3][4] Լուիզա Գրոս Հորվիցի մրցանակ Ֆրիտյոֆ Նանսենի ակնառու վարպետության պարգև Årets trønder? Եվրոպական գիտական Կյորբեր մրցանակ Կառլ Սփենսեր Լեշլիի մրցանակ Փերլ-Չափել Հիլում Հյուսիսային Կարոլինայի համալսարանի մրցանակ W. Alden Spencer Award? և Eric K. Fernströms Nordiska Pris?[5]
Ամուսին(ներ)Մեյ-Բրիթ Մոզեր
Edvard Moser Վիքիպահեստում

Էդվարդ Ինգյալդ Մոզեր (նորվ.՝ Edvard Ingjald Moser, ապրիլի 27, 1962(1962-04-27)[1], Օլեսուն, Մյորե օգ Ռոմսդալ, Նորվեգիա, Նորվեգիա), նորվեգացի հոգեբան և նյարդաբան, Մյունխենի մոտակայքում գտնվող Max Planck Institute for Neurobiology-ի գիտական անդամ[6]: 2014 թվականին Մոզերն իր կնոջ` Մեյ-Բրիթ Մոզերի և մենթոր Ջոն Օ'Կիֆի հետ միասին արժանացել է Բժշկության կամ ֆիզիոլոգիայի Նոբելյան մրցանակի գլխուղեղում տարածության մեջ կողմնորոշվելու բջիջների համակարգի բացահայտման համար[7][8]:

Վաղ կյանք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մոզերը ծնվել է գերմանացի ծնողների ընտանիքում, ովքեր 1950-ական թվականներին տեղափոխվել են Նորվեգիա։ Նրա մայրը ծնունդով Էսսենից էր, իսկ հայրը` Կրոնբերգից:

Մոզեր ընտանիքը ի սկզբանե ապրում էր Հարամսոյայում, որտեղ հայրը աշխատում էր որպես երգեհոն պատրաստող։ Հետագայում նրանք տեղափոխվեցին Հարեյդ, ապա Ալեսունդ[9][10][11]:

Էդվարդ Մոզերը 1985 թվականին ամուսնացել է Մեյ-Բրիթ Մոզերի հետ: Այդ ժամանակ երկուսն էլ ուսանող էին։ 2016 թվականին նրանք հայտարարեցին, որ բաժանվում են[12]։

Կարիերա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Էդվարդ Մոզերը հոգեբանական կրթություն է ստացել Օսլոյի համալսարանում: Մասնագիտական գործունեության սկզբնական շրջանում աշխատել է Պեր Անդերսենի գիտական ղեկավարությամբ։

1990 թվականին այդտեղ ստացել է հոգեբանական գիտությունների թեկնածուի աստիճան, իսկ 1995 թվականին` փիլիսոփայության դոկտորի աստիճան նյարդաֆիզիոլոգիայի բնագավառում[13]։ Ուսումնասիրել է նաև մաթեմատիկա և վիճակագրություն[14]։

Մոզերը վերադարձել է Նորվեգիա 1996 թվականին: Նույն տարում Գիտության և տեխնոլոգիայի նորվեգական համալսարանում (NTNU) ստացել է հոգեբանության դոցենտի կոչում, իսկ 1998 թվականին նշանակվել է նյարդաբանության պրոֆեսոր։ Ավելի ուշ դարձել է Գիտության և տեխնոլոգիայի նորվեգական համալսարանի Համակարգային նյարդաբանության ինստիտուտի ղեկավար։

1995-1997 թվականներին հետդոկտորական վերապատրաստում է անցել Էդինբուրգի համալսարանի նյարդաբանության կենտրոնում` Ռիչարդ Մորիսի մոտ[15], և երկու ամսով հրավիրյալ գործընկեր է եղել Լոնդոնի համալսարանական քոլեջում` Ջոն Օ'Կիֆի լաբորատորիայում։

Նա Royal Norwegian Society of Sciences and Letters-ի[16], Norwegian Academy of Science and Letters-ի[17] և Norwegian Academy of Technological Sciences-ի[18] անդամ է։

Մոզերը հանդիսանում է նաև University of Edinburgh Medical School-ի[15] պատվավոր պրոֆեսոր։

Մրցանակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 1999: Prize for young scientists awarded by the Royal Norwegian Academy for Sciences and Letters
  • 2005: 28th annual W. Alden Spencer Award (College of Physicians and Surgeons of Columbia University)
  • 2006: 14th Betty and David Koetser Award for Brain Research (University of Zürich)
  • 2006: 10th Prix "Liliane Bettencourt pour les Sciences du Vivant" 2006 (Fondation Bettencourt, Paris)
  • 2008: 30th Eric K. Fernström’s Great Nordic Prize (Fernström Foundation, University of Lund)
  • 2011: Louis-Jeantet Prize for Medicine
  • 2011: Anders Jahre#Anders Jahre Awards for Medical Research|Anders Jahre Award[19] (with May-Britt Moser)
  • 2012: Perl-UNC Neuroscience Prize (with May-Britt Moser)[20]
  • 2013: Louisa Gross Horwitz Prize (with May-Britt Moser and John O'Keefe)[21]
  • 2014: Karl Spencer Lashley Award (with May-Britt Moser)[22]
  • 2014: Foreign associate of the National Academy of Sciences.[23]
  • 2014: Körber European Science Prize
  • 2014: Nobel Prize in Physiology or Medicine (with May-Britt Moser and John O'Keefe)

Ընտրյալ հրատարակումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Moser, E.I., Mathiesen, I. & Andersen, P. (1993). Association between brain temperature and dentate field potentials in exploring and swimming rats. Science, 259, 1324-1326.
  • Brun, V.H., Otnæss, M.K., Molden, S., Steffenach, H.-A., Witter, M.P., Moser, M.-B., Moser, E.I. (2002). Place cells and place representation maintained by direct entorhinal-hippocampal circuitry. Science, 296, 2089-2284.
  • Fyhn, M., Molden, S., Witter, M.P., Moser, E.I. and Moser, M.-B. (2004). Spatial representation in the entorhinal cortex.Science, 305, 1258-1264.
  • Leutgeb, S., Leutgeb, J.K., Treves, A., Moser, M.-B. and Moser, E.I. (2004). Distinct ensemble codes in hippocampal areas CA3 and CA1. Science, 305, 1295-1298.
  • Leutgeb, S., Leutgeb, J.K., Barnes, C.A., Moser, E.I., McNaughton, B.L., and Moser, M.-B (2005). Independent codes for spatial and episodic memory in the hippocampus. Science, 309, 619-623.
  • Hafting, T., Fyhn, M., Molden, S., Moser, M.-B., and Moser, E.I. (2005). Microstructure of a spatial map in the entorhinal cortex.Nature, 436, 801-806.
  • Colgin, L.L, and Moser, E.I. (2006). Rewinding the memory record. Nature, 440, 615-617.
  • Sargolini, F., Fyhn, M., Hafting, T., McNaughton, B.L., Witter, M.P., Moser, M.-B., and Moser, E.I. (2006). Conjunctive representation of position, direction and velocity in entorhinal cortex. Science, 312, 754-758.
  • Leutgeb, J.K., Leutgeb, S., Moser, M.-B., and Moser, E.I. (2007). Pattern separation in dentate gyrus and CA3 of the hippocampus. Science, 315, 961-966.
  • Fyhn, M., Hafting, T., Treves, A., Moser, M.-B. and Moser, E.I. (2007). Hippocampal remapping and grid realignment in entorhinal cortex. Nature, 446, 190-194.
  • Hafting, T., Fyhn, M., Bonnevie, T., Moser, M.-B. and Moser, E.I. (2008). Hippocampus-independent phase precession in entorhinal grid cells. Nature 453, 1248-1252.
  • Kjelstrup, K.B., Solstad, T., Brun, V.H., Hafting, T., Leutgeb, S., Witter, M.P., Moser, E.I. and Moser, M.-B. (2008). Finite scales of spatial representation in the hippocampus. Science 321, 140-143.
  • Solstad, T., Boccara, C.N., Kropff, E., Moser, M.-B. and Moser, E.I. (2008). Representation of geometric borders in the entorhinal cortex. Science, 322, 1865-1868.
  • Moser, E.I., Moser, M-B. (2011). Crystals of the brain. EMBO Mol. Med. 3, 1-4.
  • Moser, E.I., Moser, M-B. (2011). Seeing into the future. Nature, 469, 303-4
  • Jezek, K., Henriksen, EJ., Treves, A., Moser, E.I. and Moser, M-B. (2011). Theta-paced flickering between place-cell maps in the hippocampus. Nature, 478, 246-249.
  • Giocomo, LM., Moser, E.I., Moser, M-B. (2011) Grid cells use HCN1 channels for spatial scaling. Cell, 147, 1159-1170.
  • Igarashi, KM., Lu L., Colgin LL., Moser M-B., Moser EI. (2014) Coordination of entorhinal-hippocampal ensemble activity during associative learning. Nature 510, 143-7.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Encyclopædia Britannica
  2. https://www.ae-info.org/ae/User/Moser_Edvard
  3. http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2014/
  4. https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/about/amounts/
  5. https://www.med.lu.se/eric_k_fernstroems_stiftelse/fernstroemspriserna/nordiska_priset
  6. «- Det er helt sprøtt»։ Dagbladet.no 
  7. The 2014 Nobel Prize in Physiology or Medicine. Press Release. Нобелевский комитет
  8. Навигация по Нобелю. Медико-физиологический понедельник Нобелевских премий объединил семейный подряд с преемственностью поколений. Lenta.ru
  9. Inger Otterlei։ «Nobelprisen neste?»։ smp.no 
  10. Fridgeir Walderhaug։ «Flagget for May-Britt og Edvard»։ Dagbladet.no 
  11. Frankfurter Allgemeine Zeitung GmbH (7 October 2014)։ «Zu Besuch bei Nobelpreisträgerin May-Britt Moser»։ FAZ.NET 
  12. Magnus Braaten։ «Nobelpris-paret Moser skilles»։ VG 
  13. Moser, M-B. (1995). Field potential changes in the dentate gyrus during spatial learning in the rat. Thesis for the degree of Dr. Philos., University of Oslo (defended on 9 December 1995).
  14. FENS Office (23 May 2013)։ «Moser, Edvard I.»։ FENS.org 
  15. 15,0 15,1 «Nobels for research pioneers»։ University of Edinburgh։ Վերցված է 9 October 2014 
  16. "Gruppe IV Generell biologi" (in Norwegian). Royal Norwegian Society of Sciences and Letters. Retrieved 6 October 2014.
  17. "Gruppe 7: Medisinske fag" (in Norwegian). Norwegian Academy of Science and Letters. Retrieved 28 October 2009.
  18. "Medlemmer: MOSER, Edvard" (in Norwegian). Norwegian Academy of Technological Sciences. Retrieved 11 May 2013.
  19. Mangler informasjonskapsel։ «The Anders Jahre Senior Medical Prize»։ uio.no։ (registration required (help)) 
  20. 13th Perl-UNC Neuroscience Prize Recipients UNC Neuroscience Center. Retrieved 23 September 2013
  21. «The Louisa Gross Horwitz Prize»։ columbia.edu 
  22. Award Ceremonies Amphilsoc.org. Retrieved 21 March 2014
  23. Svein Inge Meland (30 April 2014) Unik ære til Moserne (Norwegian) Adressa. Retrieved 30 April 2014.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]