Կումունիստների միություն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

Կոմունիստների միություն (1847—1852 թվականներ), պատմության մեջ առաջին միջազգային կոմունիստական կազմակերպությունը, որի հիմնադիրներն ու ղեկավարներն էին Կարլ Մարքսը և Ֆրիդրիխ Էնգելսը։ Ստեղծվել է արմատապես վերակազմավորված «Արդարների միության» հիման վրա։ Մարքսը և էնգելսը պայքար ծավալեցին կոմունիստների միություն «ճշմարիտ սոցիալիզմից», վայտլինգականությունից, բլանկիզմից և ուտոպիական սոցիալիզմի այլ դրսևորումներից ազատագրելու ու գիտական սոցիալիզմի դիրքերում կանգնեցնելու համար։ «Արդարների միության» I կոնգրեսի (1847 թվականի հունիս, Լոնդոն) հաստատած կանոնադրության նախագծի մեջ մտցվեցին դեմոկրատիզմի, ցենտրալիզմի և ընտրովիության սկզբունքները։ Էնգելսի նախաձեռնությամբ (Մարքսը չէր կարողացել ներկա լինել կոնգրեսին) «Արդարների միությունը» անվանափոխվեց «Կոմունիստների միություն»։ Միության հին նշանաբանը՝ «Բոլոր մարդիկ եղբայրներ են», փոխվեց Մարքսի և Էնգելսի առաջարկած «Պրոլետարներ բոլոր երկրների, միացե՛ք» կոչով։ Միությունից վտարվեցին վայտլինգականները։ կոմունիստների միության նստավայրը դարձավ Լոնդոնը։ Կոմունիստների միության II կոնգրեսը (1847 թվականի նոյեմբեր-դեկտեմբեր, Լոնդոն) ընդունեց կատարելագործված կանոնադրություն և Մարքսին ու Էնգելսին հանձնարարեց մշակել «Կոմունիստների միության» ծրագիրը։

«Կոմունիստների միության» ծրագիր դարձավ «Կոմունիստական կուսակցության մանիֆեստը։ Միության հիմնական հենակետերը գտնվում էին Լոնդոնում, Փարիզում, Բրյուսելում, Շվեյցարիայում, մոտ 30 համայնք (սկզբնական կազմակերպություններ) գործում էր Գերմանիայում (անլեգալ): 1848—49 թվականների հեղափոխության շրջանում կոմունիստների միության գործունեության կենտրոնը դարձավ Գերմանիան։ Հեղափոխության օրերին միությունը թույլ գտնվեց մասսաների վրա ազդելու համար և որպես միասնական կազմակերպություն` դադարեցրեց իր գործունեությունը։ Բայց նրա անդամներն ակտիվորեն մասնակցեցին հեղափոխությանը։ Մարքսը, Էնգելսը և ուրիշ կոմունիստներ համախմբվեցին 1848 թվականի հունիսից Քյոլնում հրատարակվող «Նոր հռենոսյան լրագիր» թերթի շուրջը։ Խմբագրությունը, Մարքսի գլխավորությամբ, փաստորեն փոխարինում էր Միության Կոմունիտական Կուսակցությանը, իսկ ինքը ՝ թերթը, դարձավ ամբիոն, որտեղից կոմունիստները ժողովրդին կոչ էին անում հեղափոխությունը հասցնել մինչև հաղթական ավարտ։ Հեղափոխության պարտությունից հետո Միության Կոմունիստական Կուսակցության գրեթե բոլոր անդամները հավաքվեցին Լոնդոնում։ 1850 թվականի սկզբներին սկսեց լույս տեսնել «Նոր հռենոսյան լրագիր»։

«Քաղաքական-տնտեսական տեսություն» ամսագիրը, որը փաստորեն դարձավ կոմունիստների միության տեսական օրգանը։ Միությունը կապեր հաստատեց չարտիզմի ձախ թևի ներկայացուցիչների և ֆրանսիացի վտարանդիների հեղափոխական մասի հետ, մասնակցեց Մեծ Բրիտանիայի դեմոկրատական կազմակերպությունների աշխատանքներին։ Հետագա գործունեության ընթացքում Մարքսը և Էնգելսը հանգեցին այն եզրակացության, որ մոտակա ժամանակաշրջանում նոր հեղափոխությունը անհնար է։ 1850 թվականի սեպտեմբերի 15-ի խորհրդակցության ժամանակ Միությունը պառակտվեց։ Միության նստավայրը Լոնդոնից տեղափոխվեց Քյոլն։ Քյոլնի Կենտկոմի փորձերը ակտիվացնել Միության գործունեությունը Գերմանիայում ապարդյուն անցան։ Կոմունիստների միության նկատմամբ պրուսական կառավարության բացած դատավարությունից (Քյոլնի կոմունիստների դատավարություն 1852 թվական) հետո ՝ 1852 թվականի նոյեմբերի 17-ին, Մարքսի առաջարկությամբ միությունը ցրվեց։ Կոմունիստների միությունը նշանակալից դեր է խաղացել միջազգային բանվորական շարժման պատմության մեջ, այն առաջին պրոլետարական կազմակերպությունն էր, որ հենվում էր գիտական կոմունիզմի սկզբունքների վրա։ Կոմունիստների միությունը բանվորական շարժման հետ գիտական կոմունիզմի միացման սկիզբը դրեց։

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 561 CC-BY-SA-icon-80x15.png