Արդարություն և զարգացում կուսակցություն (Թուրքիա)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Արդարություն և զարգացում կուսակցություն
Adalet ve Kalkınma Partisi
AKP-logo.png
Տեսակ կուսակցություն
Երկիր Flag of Turkey.svg Թուրքիա
Առաջնորդ Բինալի Յըլդըրըմ
Հիմնադիր Ռեջեփ Թայիփ Էրդողան
Հիմնադրված օգոստոսի 14, 2001
Գաղափարախոսություն տնտեսական լիբերալիզմ, Նեսօսմանիզմ, Պահպանողական ժողովրդավարություն, Սոցիալական պահպանողականություն, Եվրոսկեպտիցիզմ և Պանիսլամիզմ
Քաղաքական հայացք աջական
Շտաբ Անկարա
Միջազգայիին պատկանելություն Alliance of European Conservatives and Reformists
Կայք akparti.org.tr/english
Justice and Development Party (Turkey) Վիքիպահեստում

Արդարություն և զարգացում կուսակցություն (ԱԶԿ) (թուրք.՝ Adalet ve Kalkınma Partisi), հաճախ կրճատվում է որպես AKP կամ AK Parti (թուրք.՝ Ak՝ սպիտակ, լուսավոր, մաքուր), Թուրքիայի իշխող քաղաքական կուսակցություն։ ԱԶԿ-ն իրեն հայտարարել է պահպանողական հոսքի աջակենտրոն կուսակցություն, որը հիմնվում է արևմտյան արժեհամակարգի վրա, այնպիսի հասկացության, ինչպիսին է շուկայական տնտեսությունը: ԱԶԿ-ն մշտապես կողմ է արտահայտվել Թուրքիայի անդամակցությանը ԵՄ-ին[1]: Ներկայումս կուսակցության առաջնորդը Բինալի Յըլդըրըմն է։ Մինչ Յըլդըրըմը կուսակցության առաջնորդը եղել է Թուրքիայի ներկայիս նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կուսակցությունը հիմնվել է 2001 թվականի օգոստոսի 14-ին Թուրքիայում արգելված իսլամիստական ուղղություն ունեցող «Բարեգործների կուսակցության» պահպանողական թևի կողմից։ Կուսակցությունը միտված էր քաղաքական և տնտեսական բարեփոխումների իրականացմանը, և հիմնական նպատակներից մեկը հանդիսանում էր Թուրքիայի անդամակցումը ԵՄ-ին։ Դրան զուգահեռ Էրդողանը ծավալեց պայքար իսլամիստների իմիջի ձևավորման դեմ, ինչը իրականացնում էին նրա քաղաքական օպոնենտները։ 2002 թվականին ԱԶԿ-ն հաղթեց խորհրդարանական ընտրություններում՝ հավաքելով 34,28 % ձայն և ստացավ 550 տեղերից 363-ը Թուրքիայի խորհրդարանում, որը երկու անգամ ավելի շատ էր, քան երկրորդ տեղում գտնվող կուսակցությունը։

2003 թվականին կուսակցությունում տեղի ունեցավ ճգնաժամ՝ Թուրքիայի դերի հետ կապված Իրաքյան ճգնաժամում։ Որպեսզի թույլ չտրվի ամերիկյան զորքերի մուտքը երկիր, կուսակցության որոշ պատգամավորներ անցան Հանրապետական ազգային կուսակցության շարքերը։ Արդյունքում Թուրքիան չթույլատրեց ամերիկյան ուժերի կենտրոնացում Թուրքիայում:

Կուսակցության ցույցը 2007 թվականին

ԱԶԿ-ի կառավարման ժամանակաշրջանում Թուրքիայում արձանագրվել է տնտեսական աճ և հաղթահարվել է բազմամյա հիպերինֆլյացիան։ The Economist-ը ԱԶԿ-ի կառավարման ժամանակաշրջանը անվանեց ամենահաջողակը վերջին հիսուն տարիներին[2]:

2015 թվականի օգոստոսին չձևավորվեց կոալիցիոն կառավարություն, և նույն տարվա նոյեմբեր ամսին նշանակվեց արտահերթ ընտրություններ։ Կուսակցության որոշ անդամներ դարձան ժամանակավոր կառավարության ղեկավարներ՝ Ազգային գործունեություն և Ազգերի դեմոկրատական կուսակցությունների հետ համատեղ։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «New to Turkish politics? Here's a rough primer»։ Turkish Daily News։ 2007-07-22։ Վերցված է 2008-09-01 
  2. «The battle for Turkey's soul (Democracy v secularism in Turkey)»։ The Economist։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2012-03-18-ին։ Վերցված է 1 սեպտեմբերի 2008  Տես նաև Օրիգինալ

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]