Ալ-Անդալուս

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
 Իսպանիայի պատմություն
Escudo de España (mazonado).svg
Վաղ պատմություն
Նախապատմական Իբերիա
Հռոմեական Հիսպանիա
Միջնադարյան Իսպանիա
Վեստգոթական թագավորություն
Աստուրիայի թագավորություն
Սվեբական թագավորություն
Բյուզանդական Իսպանիա
Ալ-Անդալուս
Ռեկոնկիստա
Իսպանիայի թագավորություն
Ընդարձակման ժամանակաշրջան
Լուսավորության ժամանակաշրջան
Հանրապետություն
Հավազդում և Հեղափոխություն
Առաջին Հանրապետություն
Վերածնունդ
Երկրորդ Հանրապետություն
Ֆրանկոյի օրոք
Քաղաքացիական պատերազմ
Իսպանական պետականություն
Ժամանակակից
Անցում դեմի ժողովրդավարություն
Ժամանակակից Իսպանիա
Թեմաներ
Տնտեսական պատմություն
Ռազմական պատմություն

Իսպանիա Իսպանիայի պորտալ

Ալ-Անդալուս (արաբ․՝ الأندلس‎‎‎), անվանում, որով հայտնի էր մուսուլմանական Իսպանիան՝ Պիրենեյան թերակղզու տարածքը զարգացած միջնադարի ամբողջ ընթացքում (711-1492)։ Այն ամբողջությամբ կամ մասնակի գտնվում էր մուսուլմանների տիրապետության տակ։ Անվանումը երբեմն գործածվում էր որպես թերակղզու բոլոր պետությունների ընդհանուր անուն՝ անկախ նրանց կրոնաքաղաքական պատկանելությունից։

Անվան ծագում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Անդալուսիա բառը «վանդալիսիա» բառի աղավաղված տարբերակն էր, որով արաբները անվանում էին Պիրենեյան թերակղզին՝ այն համարելով վանդալների (բարբարոսների) տարածք։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Escudo de Andalucía.svg

Անդալուսի պատմությունը զուգադրվում է Ռեկոնկիստային (իսպ.՝ Reconquista՝ վերանվաճում). այդպես ընդունված է անվանել Իսպանիայի պատմության այն շրջանը, երբ այն մասնակի կամ ամբողջությամբ ենթարկվել է մուսուլմաններին։ Այսինքն՝ ռեկոնկիստան սկսել է այն ժամանակ, երբ արաբներն անցել են Ջիբրալթարի նեղուցը ու հայտնվել են Անդալուսում (711), և որոշ ժամանակ անց տեղի է ունեցել քրիստոնյաների առաջին խոշոր ճակատամարտը (Կովադոնգա, 718)։

Պիրենեյան թերակղզին սկզբում Արաբական խալիֆայության նահանգ-ամիրայություն էր (718-756), ապա՝ ինքնուրույն ամիրայություն՝ Կորդովա կենտրոնով (756-929), ավելի ուշ՝ ինքնիշխան խալիֆայություն՝ Կորդովա մայրաքաղաքով (929-1031)։

11-15-րդ դարերում մուսուլմանները կարողանում են իրենց իշխանությունը պահպանել միայն թերակղզու հարավային մասում, հետզհետե ճնշվելով քրիստոնեադավան պետությունների կողմից։ 1492 թվականից արաբների վերջին հենակետը Իսպանիայում՝ Գրանադայի ամիրայությունը, նվաճվում է իսպանացիների կողմից։ Դրանով ավարտվում է ռեկոնկիստան։ Իսպանիայի հարավը այժմ միավորված է վարչաքաղաքական մեկ միավորի մեջ, որը նույնպես կոչվում է «ալ-Անդալուս»։

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]