Արագոն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox map.png
Արագոն
իսպ.՝ Aragón
արագոներեն՝ Aragón, կատ.՝ Aragó
flag of Aragon Զինանշան
Flag of Aragon.svg
Escudo d'Aragón.svg
Castillo de Loarre 2006.jpg
Երկիր Իսպանիա Իսպանիա
Հիմն Himno de Aragón
Կարգավիճակ Ինքնավար համայնք
Մտնում է Իսպանիա
Ներառում է 3 պրովինցիաներ՝
Սարագոսա
Թերուել
Ուեսկա
Վարչկենտրոն Սարագոսա
Խոշորագույն քաղաք Սարագոսա
Օրենսդրական մարմին Aragonese Corts
Նախագահ Մարսելինո Իգլեսիաս (ԻՍԲԿ)
Պաշտոնական լեզուներ իսպաներեն, Արագոներեն և կատալաներեն
Բնակչություն (2005)
1 269 027 (11 տեղ)
Խտություն 89,95 ( 13 տեղ)
Տարածք 47 719 կմ² (4 տեղ)
Բարձրություն ծովի մ-ից՝
 - Բարձրագույն կետ

 Անետո 3 404 մ
Localización de Aragón.svg
Aragon languages.svg
Հիմնադրված է 1982 թ.
Սահմանակցում է Կատալոնիա, Վերին Գարոն, Վերին Պիրենեյներ, Ատլանտյան Պիրենեյներ, Նավառա, Վալենսիա, Ռիոխա, Կաստիլիա և Լեոն, Կաստիլիա-Լա Մանչա, Նոր Ակվիտանիա և Occitania
Ժամային գոտի UTC+1
Փոխարինեց Արագոնի թագավորություն
ISO 3166-2 կոդ ES-AR
Կոորդինատներ: 41° հս․ լ. 1° ամ. ե. / 41° հս․. լ. 1° ավ. ե. / 41; 1
aragob.es

Արագոնը (արագոներեն՝  և իսպ.՝ Aragón [aɾaˈɰon], կատ.՝ Aragó [aɾaˈɣo]) ինքնավար համայնք է Իսպանիայում, որը գտնվում է երկրի հյուսիսում և սահմանցկում է դրսում Ֆրանսիայի հետ, իսկ ներսում Իսպանիայի Կաստիլիա-Լա Մանչա, Կաստիլիա և Լեոն, Կատալոնիա, Ռիոխա, Նավառա և Վալենսիա ինքնավար համայնքների հետ։ Արագոնի օրը ապրիլի 23-ն է՝ Սուրբ Գևորգի (իսպ.՝ San Jorge) որը, որ Արագոնի պաշտպանն է։ Պատմական մարզ իսպանիայի հյուսիս-արևելքում, Էբրո գետի ավազանում։ Գրավում է Արագոնյան հարթավայրի մեծ մասը, նրան պարփակող Պիրենեյների կենտրոնական շրջանները։ Նրա մեջ են մտնում Սարագոսա, Տերուել, Ուեսկա վարչական մարզերը։ Տարածությունը՝ 47.7հզ.կմ²-է, բնակչությունը՝ 1.1 մլն (1968): Գլխավոր քաղաքը՝ Սարագոսա։ Հարթավայրում գերակշռում են չոր տափաստանները, լեռներում՝ լայնատերև և փշատերև անտառները։ Բնակչության 65%-ը զբաղվում է գյուղատնտեսությամբ (ձիթենի, խաղող, շաքարի ճակնդեղ, անջրտի հողերում՝ հացահատիկ): Արդյունահանվում են քարածուխ (Ուտրիլյաս), երկաթ (Օխոս-Նեգրոս), ծծումբ (Լիբրոս), գործում են խոշոր ՀԷԿ-եր և ՋԷԿ, կան գինեգործական, ալրաղաց, շաքարի, յուղի և քիմիական արդյունաբերության ձեռնարկություններ։ IX դարին հիմնադրվել է Արագոնի կոմսությունը: 1035 թ.-ի Արագոն ինքնուրույն թագավորություն էր։ 1148 թ.-ին Ալֆոնս I (1104-1134 թթ.) նվաճեց Սարագոսան և ընդարձակել պետության սահմանները։ 1479 թ.-ին Ա-ի և Կաստիլիայի թագավորությունները միավորվեցին Իսպանիա միսանական պետության մեջ[1]:

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Հայկական սովետական հանրագիտարան, Երևան 1974