Աբդուլ Մեջիդ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox prétendant à un trône.png
Աբդուլ Մեջիդ
Սուլթան
Sultan Abdülmecid - Google Art Project.jpg
Աբդուլ Մեջիդ
Իշխանություն հուլիսի 2, 1839հունիսի 2, 1861
Ծնվել է՝ 1823 ապրիլի 25[1][2]
Ծննդավայր անուն և Վիքիհղում
Մահացել է՝ հունիսի 25, 1861(1861-06-25) (տարիքը 38) բնական պատճառով
Վախճանի վայր Կոստանդնուպոլիս, Օսմանյան կայսրություն
Ստամբուլ
Քաղաքացիություն Ottoman flag.svg Օսմանյան կայսրություն
Նախորդ Մահմուդ II
Հաջորդող Աբդուլ Ազիզ
Տոհմ Օսմանյան
քաղաքական գործիչ
Հայր Մահմուդ II
Մայր Բեզմիալեմ
Երեխաներ Մուհամմեդ V, Աբդուլ Համիդ Բ, Մուհամմեդ VI, Մուրադ V, Մեհմեդ Բուրհանեդդին, Ահմեֆ Քեմալեդդին, Նադիլե Սուլթան, Cemile Sultan[3], Seniha Sultan[4], Mediha Sultan[5], Refia Sultan, Fatma Sultan, Fatma Sultan և Münire Sultan
Կրոնական հավատքներ Սուննի իսլամ
Պարգևներ
Պատվավոր Լեգեոնի շքանշան և Անդրեաս առաքյալի շքանշան
Ստորագրություն Tughra of Abdülmecid I.JPG

Աբդուլ Մեջիդ I (օսմ. عبد المجيد اول‎ — Abd ül-Mecîd-i evvel, թուրք.՝ Birinci Abdülmecit) (ապրիլի 23, 1823({{padleft:1823|4|0}}-{{padleft:4|2|0}}-{{padleft:23|2|0}}) կամ ապրիլի 25, 1823({{padleft:1823|4|0}}-{{padleft:4|2|0}}-{{padleft:25|2|0}})[7], Կոստանդնուպոլիս, Օսմանյան կայսրություն - հունիսի 25, 1861({{padleft:1861|4|0}}-{{padleft:6|2|0}}-{{padleft:25|2|0}})[6], Կոստանդնուպոլիս, Օսմանյան կայսրություն), Օսմանյան կայսրության սուլթան 1839 - 1861 թվականներին։ Մահմուդ II-ի առաջին որդին է։ Իշխանության գլուխ անցավ, երբ Եգիպտոսի փոխարքա Մուհամմեդ Ալիի ապստամբ զորքերը ծանր պարտության էին մատնել թուրքական բանակին։ Լիբերալ շրջանների և եվրոպական դիվանագիտության դրդմամբ 1839նոյեմբերի 3-ին Աբդուլ Մեջիդը վավերացրեց Մուստաֆա Ռեշիդ փաշայի բարեփոխումների ծրագիրը՝ Հաթթը Շերիֆը, որով սկսվեց այսպես կոչված Թանզիմաթի շրջանը, ապա 1856փետրվարի 18-ին՝ Հաթթը Հումայունը։ Այդ «բարեփոխումները», սակայն, չշոշափեցին ֆեոդալական Թուրքիայի բռնակալական վարչակարգի բուն էությունը։ Ոչ մուսուլման բնակչության իրավազրկությունը պահպանվեց, հպատակ ժողովուրդների, մասնավորապես՝ արևմտահայության վիճակը չբարելավվեց։ Արտաքին քաղաքականության մեջ Աբդուլ Մեջիդը հակված էր դեպի Անգլիան և Ֆրանսիան, որոնք պաշտպանում էին Օսմանյան կայսրությանն ընդդեմ Ռուսաստանի։ Հետևանքը եղավ երեք երկրների դաշինքը և պատերազմը Ռուսաստանի դեմ (Ղրիմի պատերազմՓարիզի հաշտության պայմանագիրը (1856) ամրապնդեց եվրոպական տերությունների դիրքերը Օսմանյան կայսրությունում։ Փարիզի հաշտության պայմանագիրը (1856) ի արտաքին փոխառությունները, պալատական ծախսերը, անձնական շվայտությունը, առևտրական ստրկական պայմանագրերը և օտարերկրյա կապիտալի գերիշխանությունը երկիրը հասցրին քայքայման։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Hoiberg Dale H., ed. (2010)։ «Abdulmecid I»։ Encyclopedia Britannica։ I: A-ak Bayes (15th ed.)։ Chicago, IL: Encyclopedia Britannica Inc.։ էջ 22։ ISBN 978-1-59339-837-8 
  2. Որոշ աղբյուրներում ծնվել է ապրիլի 23-ին
  3. Cemile Sultan
  4. Seniha Sultan
  5. Mediha Sultan
  6. 6,0 6,1 Encyclopædia Britannica
  7. German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #118893106 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։ CC-BY-SA-icon-80x15.png