Մահմուդ II

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Մահմուդ սուլթան
محمود ثانى‎
Sultan Mahmud II of the Ottoman Empire.jpg
Դրոշ
Օսմանյան սուլթան
 
Մասնագիտություն՝ քաղաքական գործիչ
Քաղաքացիություն օսմանցի
Դավանանք իսլամ
Ծննդյան օր հուլիսի 20, 1785({{padleft:1785|4|0}}-{{padleft:7|2|0}}-{{padleft:20|2|0}}) կամ հուլիսի 20, 1789({{padleft:1789|4|0}}-{{padleft:7|2|0}}-{{padleft:20|2|0}})
Ծննդավայր Կոստանդնուպոլիս
Վախճանի օր հուլիսի 1, 1839({{padleft:1839|4|0}}-{{padleft:7|2|0}}-{{padleft:1|2|0}})
Վախճանի վայր Կոստանդնուպոլիս
Դինաստիա Օսմանյան
Հայր Աբդուլ Համիդ I
Մայր Նաքշիդիլ Սուլթան և Էմե դե Ռիվերի
Ամուսին Բեզմիալեմ և Պետրևինյալ սուլթանա
Զավակներ Աբդուլ Մեջիդ, Աբդուլ Ազիզ և Ադիլ Սուլթանա
 
Ինքնագիր Tughra of Mahmud II.JPG

Մահմուդ II (օսմ. محمود ثانى‎ — Mahmûd-u sânî, թուրք.՝ İkinci Mahmut) (հուլիսի 20 1785 - հուլիսի 1 1839), Օսմանյան կայսրության սուլթան 1808-1839 թվականներին։ Աբդուլ Համիդ I-ի երկրորդ որդին է։ Մահմուդ II սուլթանը հիմք է դրել Օսմանյան կայսրությունում թանզիմաթյան «բարեփոխումներին»[1]։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մահմուդը եղել է Օսմանյան սուլթան Աբդուլ Համիդ I-ի և լեգենդար ֆրանսիական Նախշիդիլի երկրորդ որդին։ Մահմուդ II-ը իր կառավարումը սկսեց երկրի տարբեր հատվածներում մահապատիժներ կազմակերպելով։ Այդ մահապատիժների իրականացման ընթացքում նրա հրամանով խարազանել են նաև հարազատ եղբորը՝ Մուստաֆա IV-ին, ով նախորդել է վերջինիս։

Օսմանյան կայսրության քաղաքական և ռազմական թուլացումը ցույց տվեց երկրում բարեփոխումների կատարման անհրաժեշտությունը։ Մահմուդ II-ը շարունակելով Սելիմ III-ի քաղաքականությունը բարեփոխումներ սկսեց եվրոպական հատվածից: Նա առավել կարևոր էր համարում ռազմական բարեփոխումները, որի ընթացքում նա ոչնչացրեց հին քաղաքը և ստեղծեց նոր կանոնավոր բանակ։

Մահմուդը ունենալով արևմտյան կողմնորոշում փորձել է Օսմանյան կայսրության տարածքում տարածել աշխարհիկ կրթությունը, հովանավորել գրատպությանը, ստեղծել գրականություն և լրագրություն: Ներքին վարչակազմում նա ձգտում էր վերացնել կաշառակերությունը:

Չնայած այս ամենի, նրա գործունեությունը հանգեցրեց թուրք հոգևորականության դժգոհությանը, ինչպես նաև աջակցություն չգտավ ժողովրդի կողմից։

Արդյունքում՝ ռազմական բարեփոխումների ավարտին Օսմանյան բանակը ունեցավ զորքերի ծայրահեղ կարիք, քանի որ Հունաստանը և Ռուսաստանը պատերազմ էին սկսել Օսմանյան կայսրության դեմ։ Փորձը ցույց տվեց, որ նույնիսկ փորձառու զինվորները չկարողացան փոխարինել ենիչրիներին:

Մահմուդ II-ի կառավարման ընթացքը լի էր ապստամբություններով և ազատատենչ ժողովուրդների պատերազմներով։ Իրադարձությունը առավել փոխվեց, երբ Եգիպտոսում իշխանությունը անցավ Մուհամեդ Ալիին և փաստացիորեն Եգիպտոսը դարձավ օսմանյան կառավարությունից անկախ։ Հետագայում նրա ուղին բռնեցին նաև Հունաստանը, Սերբիան, Մոլդովան և Վալախիան:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Finkel, Caroline, Osman's Dream, (Basic Books, 2005), 57; "Istanbul was only adopted as the city's official name in 1930.".

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Levy, Avigdor. "The Officer Corps in Sultan Mahmud II's New Ottoman Army, 1826–39." International Journal of Middle East Studies (1971) 2#1 pp: 21-39. online
  • Levy, Avigdor. "The Ottoman Ulema and the military reforms of Sultan Mahmud II." Asian and African Studies 7 (1971)։ 13-39.
  • Levy, Avigdor. "The Ottoman Corps in Sultan Mahmud II New Ottoman Army." International Journal of Middle East Studies 1 (1971)։ pp 39+
  • Palmer, Alan. The Decline and Fall of the Ottoman Empire (1992) ch 6