Բայազիդ I

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox prétendant à un trône.png
Բայազիդ I
Bayezid I by Cristofano dell'Altissimo.jpg
Ծնվել է՝ 1354
Ծննդավայր Ադրիանուպոլիս
Մահացել է՝ փետրվարի 27, 1403
Վախճանի վայր Ակշեհիր
Բուրսա
Քաղաքացիություն Ottoman flag.svg Օսմանյան կայսրություն
Նախորդ Մուրադ I
Հաջորդող Օսմանյան միջթագավորություն
Ամուսին Օլիվերա Լազարևիչ, Դևլեթ Շահ Հաթուն, Դևլեթ Հաթուն և Մարիա Ֆեդերիկ դ'Արագոնա
Տոհմ Օսմանյան
քաղաքական գործիչ
Հայր Մուրադ I
Մայր Գյուլչիչեկ Հաթուն
Երեխաներ Սուլեյման Չելեբի, Իսա Չելեբի, Մուհամմեդ I, Մուստաֆա Չելեբի և Մուսա Չելեբի
Եղբայր(ներ) Սավջը Բեյ
Կրոնական հավատքներ իսլամ
Ստորագրություն Tughra of Bayezid I.JPG

Բայազիդ I (օսմ. بايزيد اول‎ — Bâyezid-i evvel, թուրք.՝ Birinci Bayezid, Yıldırım Bayezid, 1354, Ադրիանուպոլիս - փետրվարի 27, 1403, Ակշեհիր), Օսմանյան կայսրության սուլթան 1389 - 1402 թվականներին։ Մուրադ I-ի որդին[1][2]։

Շարունակելով իր նախորդների նվաճողական քաղաքականությունը՝ Թուրքիայից կախման մեջ է դրել Սերբիան (1389 թվականից), զավթել Բուլղարիան (1393-1396), Մակեդոնիան և Թեսալիան, ասպատակել Մորեան (1394), Հունգարիան (1395), իրեն ենթարկել Անատոլիայի սելջուկյան ամիրայությունները։ 1396 թվականին Նիկոպոլսի մոտ հաղթելով խաչակիրներին՝ զավթել է Բոսնիան, Վալախիային ստիպել հարկ վճարել և ամրացել է Բալկանյան թերակղզում։ Բայազիդ I-ի օրոք շարունակվեցին թուրքական նվաճումները Բալկանյան թերակղզում, որի շնորհիվ կայսրության տարածքը մեծացավ ավելի քան 2 անգամ[3]։ Իր կառավարման 13 տարիների ընթացքում Բայազիդ I-ը միայն մեկ պարտություն է կրել, որն իր համար ճակատագրական դարձավ[4]։ Անհաջող փորձեր է կատարել գրավելու Կոստանդնուպոլիսը[5]։

Արշավանքները Հայաստան[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բայազիդ I-ի օրոք օսմանյան թուրքերն առաջին անգամ մտել են Հայաստան, ներխուժել Փոքր Հայք և գրավել Սեբաստիա, Եվդոկիա, Կեսարիա քաղաքները։ Այնուհետև, գրավելով Մալաթիան (1395-1396), թափանցել են Մեծ Հայքի սահմանները, մտել Կամախ, Երզնկա (1397-1398)։ Այստեղ Բայազիդ I-ի ուժերը հանդիպել են Լենկթեմուրի զորքերին և նահանջել։ 1402 թվականի հուլիսի 20-ին Անգորայի (Անկարայի) ճակատամարտում[6] թուրքական զորքերը պարտվել են Լենկթեմուրից։ Բայազիդ I-ը որդիների հետ գերվել է[7] և 1403 թվականի մարտի 8-ին գերության մեջ մահացել[5][8]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Lowry, Heath W. (2003) The Nature of the Early Ottoman State. Albany, NY: State University of New York Press, p. 153
  2. Runciman, Steven The Fall of Constantinople. Cambridge: Cambridge University Press, p. 36
  3. Pitcher, Donald Edgar. An Historical Geography of the Ottoman Empire. — London: The Shield Press, 1972. — С. 293.
  4. Кинросс, 1999, էջ 82-85
  5. 5,0 5,1 Վիկտոր Համբարձումյան (1976). Հայկական Սովետական Հանրագիտարան. Երևան: Հայկական Հանրագիտարան հրատարակչություն. էջեր 263. https://hy.wikisource.org/wiki/%D4%B7%D5%BB:%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%AF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6_%D5%8D%D5%B8%D5%BE%D5%A5%D5%BF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6_%D5%80%D5%A1%D5%B6%D6%80%D5%A1%D5%A3%D5%AB%D5%BF%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B6_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_2.djvu/263. 
  6. Բրոքհաուսի և Եփրոնի հանրագիտական բառարան «Բայազեդ I»
  7. Кинросс, 1999, էջ 86-88
  8. Բրոքհաուսի և Եփրոնի հանրագիտական բառարան «Բայազեդ I Ջիլդերիմ»

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]