Իշխանաց կղզիներ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox map.png
Իշխանաց կղզիներ
Prens Adaları

Քընալընդա կղզի
Կոորդինատներ 40°52′14″ հս․. լ. 29°06′16″ ավ. ե. / 40.8705518° հս․. լ. 29.1045478° ավ. ե. / 40.8705518; 29.1045478Կոորդինատներ: 40°52′14″ հս․. լ. 29°06′16″ ավ. ե. / 40.8705518° հս․. լ. 29.1045478° ավ. ե. / 40.8705518; 29.1045478
Երկիր Թուրքիա Թուրքիա
Վարչատարածքային բաժանում Ստամբուլի նահանգ
Կղզիների քանակը 9
Ամենամեծ կղզին Բյույուքադա
Ընդհանուր մակերեսը 11 կմ2
Բնակչություն (2014[1]) 16․052 մարդ
Բնակչության խտությունը 920 մարդ/կմ2

Իշխանաց կղզիները
##Իշխանաց կղզիներ (Թուրքիա)
Red pog.svg
##Իշխանաց կղզիներ (Ստամբուլ)
Red pog.svg
Commons-logo.svg Վիքիպահեստում

Իշխանաց կղզիներ (թուրք.՝ Kızıl Adalar, «կարմիր կղզիներ», Prens Adaları՝ «իշխանաց կղզիներ» կամ ուղղակի Adalar՝ «կղզիներ», հուն.՝ Πριγκηπόννησα, Pringeponnesa, հին հուն․՝ Πριγκήπων νήσοι, Pringēpōn nēsoi), ինը կղզիներից բաղկացած արշիպելագ Թուրքիայի Ստամբուլ քաղաքի ափերից ոչ հեռու՝ Մարմարա ծովում: Վարչականորեն մտնում է Ստամբուլի նահանգի կազմի մեջ՝ որպես Ադալարի շրջան:

Աշխարհագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քնալըադա, Բուրդազադա, Քաշըքադասը, Հեյբելիադա
Արբանյակային քարտեզ

Ադալարի կղզիներն են՝

  1. Բյույուքադա (թուրք.՝ Büyükada՝ «մեծ կղզի») կամ Պչինկիպոս (հուն.՝ Πρίγκηπος, Prínkēpos՝ «արքայազն»), տարածքը 5,36 կմ²:
  2. Հեյբելիադա (թուրք.՝ Heybeliada՝ «պայուսակով կղզի») կամ Խալկի (հուն.՝ Χάλκη, Chalki), տարածքը 2,4 կմ²:
  3. Բուրգազադա (թուրք.՝ Burgazada) կամ Անտիգոնի (հուն.՝ Αντιγόνη, Antigoni), տարածքը՝ 1,5 կմ²:
  4. Քնալըադա (թուրք.՝ Kınalıada՝ «հնայով կղզի») կամ Պրոտի (հուն.՝ Πρώτη, Proti՝ «առաջին», քանի որ գտնվում է ամենամոտիկը Ստամբուլին)մ տարածքը՝ 1,3 կմ²:
  5. Սեդեֆասադը (թուրք.՝ Sedefadası՝ «սադափե կղզի») կամ Տերեվինտոս (հուն.՝ Τερέβινθος, Terebinthos), տարածքը՝ 0,157 կմ²:
  6. Յասըադա (թուրք.՝ Yassıada՝ «հարթ կղզի») կամ Պլատի (հուն.՝ Πλάτη, Plati), տարածքը՝ 0,05 կմ²
  7. Սիվրիադա (թուրք.՝ Sivriada՝ «սրածայր կղզի») կամ Օքսեյա (հուն.՝ Οξειά, Oxeia), տարածքը՝ 0,05 կմ²:
  8. Քաշըքադասը (թուրք.՝ Kaşıkadası՝ «կղզի-գդալ», նման է տեսքով գդալի) կամ Պիտա (հուն.՝ Πίτα, Pita), տարածքը՝ 0,006 կմ²:
  9. Թավշանադասը (թուրք.՝ Tavşanadası՝ «նապաստակի կղզի») կամ Նեանդոս (հուն.՝ Νέανδρος, Neandros), տարածքը՝ 0,004 կմ²:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բյուզանդիայի տիրապետության ժամանակաշրջանում արքայազները և կայսեր մտերիմները բնակվում էին այս կղզիներում: 1302 թվականից հետո, երբ օսմանցիները գրավեցին Պիլի քաղաքը, դեպի կղզի եկան շատ հույն փախստականներ Փոքր Ասիայից: Կղզիները միայն 1453 թվականին գրավվեցին օսմանցիների կողմից, Կոստանդնուպոլսի անկումից հետո[2]: Ավելի ուշ Իշխանաց կղզիներ ուղարկվեցին օսմանյան սուլթանների հարազատներին, այդտեղից էլ կղզիների անվանումն առաջացավ: XIX դարի ընթացքում կղզիները հանգստի համար լավագույն վայր դարձան պոլսեցի հարուստ հույների, հայերի և հրեաների համար: Թուրքերը ստվարացան այն ժամանակ, երբ երկրում հռչակվեց հանրապետությունը: Սակայն այսօր էլ վերոհիշյալ փոքրամասնությունները ապրում են կղզիներում:

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1912 թվականին կղզիներում ապրում էր 10 250 հույն և 670 թուրք[3]: Թուրքերը այդ ժամանակ ապրում էին հիմնականում Հեյբելիադայում[4]: Քնալըադա կղզում ապրում են հիմնականում հայերը իսկ հրեաներն ու լևանտացիները՝ Բյույուկադայում:

2011 թվականի տվյալներով կղզիների բնակչությունը 13 883 մարդ[5]:

Հույն բնակչությունը փաստացիորեն պատկանում է Կոստանդնուպոլսի տիեզերական պատրիարքությանը:

Զբոսաշրջություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ամառային ամիսներին Իշխանաց կղզիները Ստամբուլից ընդունում են բազմաթիվ տուրիստների: Կղզիներում չկա ավտոմոբիլային երթևեկություն: Միակ տրանսպորտային միջոցը կառքն է համարվում: Ստամբուլից դեպի կղզիներ փոխադրումները կատարվում են լաստանավերի միջոցով, որոնք հասնում են գրեթե մեկ ժամ հետո: Ասիական մասից նավերը շարժվում են Բոստանջի և Կարտալ հատվածներից, իսկ Եվրոպական մասից՝ Կաբատաշից:

Հայտնի մարդիկ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կղզիներում են ապրել թուրք հայտնի գրող Սաիտ Աբասըյանըքը, լեգենդար ֆուտբոլիստ, ազգությամբ հույն Լեֆտեր Քյուչուկանդոնյադիսը:

Բյույուկադա կղզում 1929-1933 թվականներին ապրել է Լև Տրոցկին:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS)
  2. Shahnish.com - Prince's Islands
  3. George Sotiriadis, An Ethnological Map Illustrating Hellenism in the Balkan Peninsula and Asia Minor, 1918
  4. A tranquil destination away from hectic Istanbul: The Princes’ Islands - Daily Sabah
  5. «TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU»։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2013-01-05-ին։ Վերցված է 20 August 2012 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]