Հեյբելիադա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox map.png
Հեյբելիադա
հուն․՝ Χάλκη
թուրք.՝ Heybeliada

40°52′40″ հս․. լ. 29°05′30″ ավ. ե. / 40.877778° հս․. լ. 29.091667° ավ. ե. / 40.877778; 29.091667Կոորդինատներ: 40°52′40″ հս․. լ. 29°05′30″ ավ. ե. / 40.877778° հս․. լ. 29.091667° ավ. ե. / 40.877778; 29.091667
Երկիր Թուրքիա Թուրքիա
Վարչատարածքային բաժանում Ստամբուլի նահանգ
Կղզեխումբ Իշխանաց կղզիներ
Ջրատարածություն Մարմարա ծով
Մակերես 2,5 կմ2
Բնակչություն (2014[1]) 4000 մարդ
##Հեյբելիադա (Ստամբուլ)
Red pog.svg
Commons-logo.svg Վիքիպահեստում

Հեյբելիադա (թուրք.՝ Heybeliada; կամ Խալկի հուն․՝ Χάλκη), փոքր կղզի Թուրքիայում՝ Մարմարա ծովում: Կղզին Ստամբուլից ոչ հեռու գտնվող Իշխանաց կղզիների մաս է կազմում: Արշիպելագի մեծությամբ երկրորդ կղզին է համարվում Հեյբելիադան՝ Բյույուքադայից հետո: Կղզու մակերեսը կազմում է 2,5 կմ², իսկ բնակչությունը՝ 4000 մարդ[1]:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կղզու թուրքական Հեյբելիադա անունը նշանակում է «պայուսակով կղզի», իսկ հունական Խալկին՝ «պղնձե» (այսպիսի անվանումը պայմանավորված է կղզու տարածքում պղնձի հանքաքարի տարածմամբ):

Հեյբելիադա կղզին թուրքերի կողմից զավթվել է 1522 թվականին:

19-րդ դարում Խալկի ձկնորսական կղզին դարձավ հարուստ հույների և հրեաների՝ Կոստատդնուպոլսի առևտրականների և բանկիրների սիրված ու հանրաճանաչ ամառանոցը: Հընթացս մի քանի տասնամյակի, կղզու բնակչությունը 800-ից ավելացավ ու հասավ 4000-ի:

Թուրքերը ստվարացան այն ժամանակ, երբ երկրում հռչակվեց հանրապետությունը: Սակայն այսօր էլ վերոհիշյալ փոքրամասնությունները ապրում են կղզիներում:

Հեյբելիադայի հյուսիսային հատվածում կառուցվեց նոր ավան՝ նորաձև տներով: Մի ժամանակ այստեղ է ապրել ռուս փիլիսոփա Կոնստանտին Լեոնտևը[2]:

Տեսարժան վայրեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հեյբելիադայի գլխավոր ուղղափառ սրբությունը համարվում է հունական Սուրբ Երրորդության վանքային համալիրը: Մենաստանը հիմնադրվել է դեռևս 9-րդ դարում բյուզանդացի աստվածաբան Սուրբ Փոտ պատրիարքի կողմից[2]:

Հեյբելիադա քաղաքը

1844 թվականին Պոլսո պատրիարք Գերման 4-րդի ջանքերով վանական համալիրին կից ձևավորվեց Խալկի աստվածաբանական դպրոցը: Այստեղ ուսանեցին Կոստանդնուպոլսի հոգևոր պետերը, ինչպես նաև Ալեքսանդրյան, Էլլադայի ուղղափառ եկեղեցիների ներկայացուցիչնեը: Իր գործունեության ընթացքում աստվածաբանական այս դպրոցը տվեց ավելի քան հազար շրջանավարտներ[2]: Խալկի հոգևոր ճեմարանը փակվեց ու լուծարվեց 1971 թվականին թուրքական իշխանությունների որոշմամբ: Ցայսօր էլ շարունակվում են կառավարության հետ բանակցությունները, որ կրկին բացվի աստվածաբանական այս դպրոցը, սակայն դեռևս ջանքերն ապարդյուն են: Դպրոցի գրադարանում հայտաբերվել է «Սուգդեյայի վարք սրբոց» ձեռագիրը, որը գրվել է ներկայից Ղրիմի Հանրապետության Սուդակ քաղաքում:

Նավամատույցի մոտ, İmralı sokak նրբանցքում է գտնվում մեկ այլ ուղղափառ եկեղեցի՝ Սուրբ Նիկողայոս Զմյուռնացու եկեղեցին՝ կառուցված 1857 թվականին:

Կղզու ամբողջ տարածքում արգելված են բոլոր տեսակի ավտոտրանսպորտային միջոցները, բացառություն են կազմում միայն ոստիկանական և հրշեջ մեքենաները: Կղզու բնակիչները օգտվում են կառքերից ու ֆայտոններից:

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1922 թվականին ռուս գրող Ալեքսեյ Տոլստոյը գրում է ռուս արտագաղթյալների առօրյայի մասին մի պատմվածք «Խալկի կղզում» վերնագրով:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]