Սուրբ Զորավոր Աստվածածին եկեղեցի (Երևան)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Սուրբ Զորավոր Աստվածածին եկեղեցի
Սուրբ Զորավոր Աստվածածին եկեղեցին

##Սուրբ Զորավոր Աստվածածին եկեղեցի (Երևան) (Հայաստան)
Set01-church1.svg
Հիմնական տեղեկություններ
Տեղագրություն Հայաստան Հայաստան Երևան, Կենտրոն համայնք
Կոորդինատներ 40°11′09.88″ հս. լ. 44°30′34.58″ ավ. ե. / 40.186079, 44.50960640°11′09.88″ հս. լ. 44°30′34.58″ ավ. ե. / 40.186079, 44.509606
Թեմ Արարատյան
Տարածք Հայաստան
Մարզ Երևան
Թաղամաս Կենտրոն համայնք
Հոգևոր կարգավիճակ Գործող
Ներկա վիճակ Կանգուն
Կայք www.surbzoravor.am
Ճարտարապետական նկարագրություն
Ճարտարապ. ոճ Հայկական
Կառուցման ավարտ 1694 թ


Սուրբ Զորավոր Աստվածածին եկեղեցի, Հայ Առաքելական եկեղեցու տաճար Երևանում։

Պատմություն[խմբագրել]

Այս եկեղեցուն կից մատուռում է ամփոփված Քրիստոսի 72 առաքյալներից մեկի՝ Սուրբ Անանիայի սրբասուն մասունքները (Գործք 9։1-22)։ Երևանի հնագույն եկեղեցիներից է։ Սկզբում կոչվել է Սուրբ Աստվածածին, այնուհետև վերանվանվել Սուրբ Զորավոր Աստվածածին, քանի որ այնտեղ է պահվել հրաշագործ «Զորավոր» ավետարանը։ Եկեղեցին հին Երևանի Շահար թաղամասում էր։ Եկեղեցում է գտնվում Սուրբ Անանիա առաքյալի մատուռ - դամբարանը, որը նշանավոր սրբավայր էր համարվում։ Երևանցիների նյութական օժանդակությամբ Մովսես Սյունեցի վարդապետը կառուցել է վանքային համալիր՝ բաղկացած եկեղեցուց, մատուռից, միաբանական խցերից, առաջնորդարանից և պարսպապատել։ Այստեղ հիմնվել է անապատ և վանական դպրոց։ Այս վանքում Մովսես վարդապետը ձեռնադրվում է եպիսկոպոս, իսկ 1620 թվականին օծվում է որպես Ամենայն Հայոց Հայրապետ։ Վանքը կառուցվել է Փիլիպոս կաթողիկոսի օրոք (1632-1635 թթ), սակայն նորակառույց վանքը նույնպես երկար չի գոյատևել. 1679 թ երկրաշարժի ժամանակ կործանվել է։ Այժմյան Սուրբ Զորավոր եկեղեցին կառուցվել է նույն տեղում 1693 թ՝ Երևանի մեծահարուստ Խոջա Փանոսի նվիրատվությամբ։ 1793 թ արձանագրության մեջ նշված է, որ Ս. Զորավոր եկեղեցին նորոգվել է Գաբրիել հարյուրապետի կողմից՝ Ղուկաս կաթողիկոսի օրոք։ 17-18 րդ դարերում Սուրբ Անանիայի վանքը հռչակվում է որպես գրչության կենտրոն, որի մշակներից էին Զաքարե գրիչը, Եսայի սարկավագը, Մկրտիչ քահանան (1621թ.), Ոսկան Երևանցին, Մինասը, Գրիգոր Երևանցին (1686թ.) և Կիրակոս քահանան (1776թ.)։ Այստեղ կրթություն է ստացել նաև Սիմեոն Երևանցի կաթողիկոսը։ 1679 թվականին ավերիչ երկրաշարժից վնասվեց վանքը, որի փլատակների տակ իր հավատավոր եղբայրների հետ զոհվեց համբավավոր վարդապետ, սուրբ Գեղարդի վանահայր Ստեփաննոսը։ Խորհրդային տարիներին, տարբեր նպատակների ծառայելուց հետո, Ս. Զորավոր եկեղեցին վերադարձվել է հավատացյալներին և սկսել է գործել։ Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի հովանավորությամբ 1974-78 թթ եկեղեցին հիմնանորոգվել է, հատակը՝ մարմարապատվել, երգչախմբի համար կառուցվել է վերնատուն ու երիցատան նոր շենք։ Նորոգվել է նաև Ս. Անանիայի մատուռը։ Սուրբ Անանիայի մատուռը մեծ հռչակ է վայելում ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ նրա սահմաններից դուրս։ Ռուս և Ֆին ուղղափառ և կաթոլիկ եկեղեցիների տարբեր համայնքներ պարբերաբար այցելում են Սուրբ Անանիայի մատուռ՝ այն համարելով կարևոր ուխտատեղի[1][2][3]։

Պատկերասրահ[խմբագրել]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]