Սաղմոսավանք

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Սաղմոսավանք
Sahmosavanq 01.jpg
Հիմնական տվյալներ
Տեսակ վանք
Երկիր Հայաստան Հայաստան
Տեղագրություն Հայաստան Հայաստան Արագածոտնի մարզ, Սաղմոսավանք
Ներկա վիճակ Կանգուն
Ժառանգության կարգավիճակ ՀՀ պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձան[1]
Ճարտարապետական նկարագրություն
Ճարտարապետ անհայտ
Ճարտարապետական ոճ Հայկական
Կառուցման սկիզբ 1215 թ.
Կառուցման ավարտ 1221 թ.
Հիմնադրված անհայտ
Սաղմոսավանքը գտնվում է Հայաստանում
Սաղմոսավանք
Կոորդինատներ: 40°22′49.930000099596″ հս․ լ. 44°23′48.020000099205″ ավ. ե. / 40.38053611113877395° հս․. լ. 44.39667222224977650° ավ. ե. / 40.38053611113877395; 44.39667222224977650

Սաղմոսավանք, հայկական առաքելական վանական համալիր Հայաստանի Հանրապետության Արագածոտնի մարզի Սաղմոսավան գյուղում[2]: Այն կառուցվել է 13-րդ դարում Այրարատյան կողմնակալության կողմնակալ Վաչե Ա Վաչուտյանի և իր իշխանական ընտանիքի կողմից։

[2]Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վանական համալիրը գտնվում է Արագածոտնի մարզի գ. Սաղմոսավանում ՝ գյուղի արևելյան կողմում, Քասաղ գետի աջ ափին, անդնդախոր կիրճի եզրին: Հիշատակվում է վաղ միջնադարից: Ամբողջովին կազմավորվել է XIII դ. Առաջին կեսին: Համալիրը կառուցել են Վաչե և Քուրդ Վաչուտյանները: Բաղկացած է Ս. Սիոն, Ս. Աստվածածին եկեղեցիներից, գավթից և գրատնից:

Ս. Սիոն եկեղեցի -համալիրի գլխավոր եկեղեցին է: Կառուցել է իշխան Վաչե Վաչուտյանը 1215 թ.: Պատկանում է գմբեթավոր, սրահավոր եկեղեցիների տիպին: Հատակագծում արտաքուստ ուղղանկյուն, ներքուստ խաչաձև, չորս անկյուններում երկհարկ ավանդատներով կառույց է: Մուտքը արևմտյան կողմից է: Բարձր գլանաձև թմբուկը և կոնաձև վեղարով գմբեթը եկեղեցուն հաղորդում են սլացիկ տեսք:

Գավիթ-գտնվում է գլխավոր` Ս. Սիոն եկեղեցու արևմտյան կողմում: Կառուցել է Վաչե Վաչուտյանը 1215-1235 թթ.: Քառասյուն կառույց է: Ուշագրավ է գավթի ծածկի համակարգը, որը հայկական ճարտարապետության բացառիկ օրինակներից է:

Գրատուն–եկեղեցի -տեղադրված է գլխավոր եկեղեցու և գավթի հարավարևելյան կողմում: Կառուցել են Քուրդ Վաչուտյանը և իր կին Խորիշահը 1255 թ.` իրենց վաղամեռիկ դստեր` Մամախաթունի հիշատակին: Հատակագծային հորինվածքով տարբերվում է նույն դարաշրջանի մյուս գրատներից: Արևելյան կողմում ունի խորան, իսկ պատերում` խորշեր: Միակ մուտքը արևմտյան կողմից է:

Ս. Աստվածածին եկեղեցի–գտնվում է Ս.Սիոն եկեղեցուց հարավ, գրատան արևելյան պատին կից: Կառուցվել է 1235 թ.: Ուղղանկյուն հատակագծով, արևելյան կիսաշրջանաձև խորանով, թաղածածկ շինություն է:

Գերեզմանատուն-գտնվում է վանական համալիրից հյուսիս, որտեղ կան XIII-XIV դդ. Ուշագրավ խաչքարեր և խաչքար-կոթողներ:

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2. https://www.youtube.com/watch?v=4Pq2hddFqro

Հիմնական գրականություն

Հարությունյան Վ., Հայկական ճարտարապետության պատմություն, Երևան, 1992:

Յակոբսոն Ա., Սաղմոսավանք, Երևան, 1984: