Մաթոսավանք

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Մաթոսավանք
Matosavank 2.jpg
Հիմնական տվյալներ
ՏեսակՎանք
ԵրկիրՀայաստան Հայաստան
ՏեղագրությունՀայաստան Հայաստան Տավուշի մարզ, Դիլիջան ազգային պարկ
ԴավանանքՀայաստանեայց Առաքելական Եկեղեցի
ԹեմԳուգարաց
Հոգևոր կարգավիճակՎանք, եկեղեցի
Ներկա վիճակԿիսավեր
Ճարտարապետական ոճՀայկական
Կառուցման ավարտ1251 թ.
Հիմնադրված1205
ՇինանյութԿիսամշակ քար

Մաթոսավանք, հայկական առաքելական վանքային համալիր Հայաստանի Հանրապետության Տավուշի մարզ՝ Դիլիջան ազգային պարկի տարածքում, Դիլիջան քաղաքից 4 կմ արևմուտք` Ջուխտակ վանքի դիմացի լեռնալանջին[1]։

Ունի պետության կողմից պահպանվող հանրապետական նշանակության հուշարձանի կարգավիճակ (10.3/145)[2]։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վանական համալիրի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին կառուցել է Իվանե Զաքարյանի որդի Ավագ (այլ աղբյուրներում Սարգիսը) 1247 թվականին[3]։ Կոչվել է նաև Պղնձահանք կամ Պղնձահանքի Սուրբ Աստվածածին[1]։ Գավթի կառուցման հստակ ժամանակն անհայտ է, հավանաբար շինվեել է գրատան հետ միասին եկեղեցու կառուցումից հետո[1]։

Ճարտարապետական նկարագիր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վանական համալիրը բաղկացած Է միմյանց կից Երեք շինություններից՝ փոքր եկեղեցուց, գավթից և գրատնից։ Հուշարձանախմբից հարավ-արևելք տարածվում է Է գերեզմանոցը, որտեղ պահպանվել են անմշակ գերեզմանաքարեր և խաչքարերի պատվանդաններ[1]։

Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Եկեղեցին թաղակապ ծածկով շինություն է՝ կառուցված կիսամշակ քարերով։ Ունի 6,5x3,5 չափեր։ Միակ մուտքը արևմտյան կողմից է, որի ճակատային կիսակլոր քարին առկա է հիմնադրման փորագրված արձանագրությունը։ Արևմտյան պատի մեջ՝ մուտքի երկու կողմերում տեղադրված են քանդակազարդ խաչքարեր և այլ բեկորներ, որոնք ունեն արձանագրություններ։ Եկեղեցու հյուսիսային պատի տակ դրված է 1251 թվականի արձանագրությամբ մեծ խաչքար[1]։

Գավիթ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գավիթը գտնվում է եկեղեցու արևմտյան կողմում վերջինին կից։ Թաղածածկ շինություն է, ունի գրեթե քառակուսի հատակագիծ։ Կառուցված է տարբեր մեծության կիսամշակ քարերով։ Ներսից պատերը սվաղված են եղել կրաշաղախով։ Արևմտյան պատի մեջ առկա է նեղ լուսամուտ, որով էլ լուսավորվում է ներսը։ Գավթի հատակին կան մի քանի տապանաքարեր, որոնց մի մասն անմշակ է, մյուսը՝ արձակագիր[1]։

Գրատուն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրատունը արևմտյան կողմից հաղորդակից Է գավթին։ Վերջինին միացված է լայն բացվածքով։ Այն թաղակապ շինություն է, ունի 4x3,5 չափեր։ Կառուցված է խոշոր, հարթեցված քարերով։ Բացի գավթի հետ ընդհանուր բացվածքից, այն մուտք ունի նաև արևելյան պատից։Լուսավորվում է հարավային պատի մեջ բացված երկու նեղ լուսամուտներով[1]։

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին տեսք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ներքին տեսք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 Դիվան հայ վիմագրության, Պ. 6. Իջևանի շրջան ։ Կազմ.՝ Ավագյան Սուրեն Արտեմի, Ջանփոլադյան Հռիփսիմե Միքայելի, ՀՍՍՀ ԳԱ; Հնագիտ. և ազգագր. ին-տ. Երևան։ ՀՍՍՀ ԳԱ հրատ., 1977 թ. (էլեկտրոնային տարբերակ
  2. ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՏԱՎՈՒՇԻ ՄԱՐԶԻ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԵՎ ՄՇԱԿՈՒՅԹԻ ԱՆՇԱՐԺ ՀՈՒՇԱՐՁԱՆՆԵՐԻ ՊԵՏԱԿԱՆ ՑՈՒՑԱԿԸ ՀԱՍՏԱՏԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ
  3. Ի.Բ. Էլլարյան, Աղստևի հովտի պատմության և կուլտուրայի հուշարձաններ, Երևան, «Հայաստան», 1980 — 47-50, էջեր 47-50 — 154 էջ։