Խաթրավանք

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Խաթրավանք
«Խաթրավանք» վանական համալիր 2.jpg
Հիմնական տվյալներ
Տեսակվանք
ԵրկիրԼՂՀ ԼՂՀ
ՏեղագրությունՎաղուհաս
Ճարտարապետական նկարագրություն
Ճարտարապետական ոճՀայկական ճարտարապետություն
Կառուցման սկիզբ12-րդ դար

Խաթրավանք, Խադավանք, ճարտարապետական հուշարձան Արցախի Հանրապետության Մարտակերտի շրջանի Վաղուհաս գյուղից արևմուտք, Դադիվանքից հարավ-արևելք, Թարթառ գետի աջ ափին[1]։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հիմնադրվել է վաղ միջնադարում։ XII դարում ավերվել է երկրաշարժից, ապա՝ սելջուկների արշավանքից։ Համալիրի այժմյան եկեղեցին 1204 թ.-ին կառուցել է Հովհաննես եպիսկոպոս Խաչենեցին։

Ճարտարապետություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Եկեղեցին հորինվածքով բացառիկ է հայ ճարտարապետության մեջ՝ զուգակցում է նաև գավիթներին բնորոշ առանձնահատկություններ։ Հատակագծում ասիմետրիկ է, աղոթասրահի մեջ ներառված են ուղղանկյուն բեմ ունեցող միանավ թաղածածկ երկու մատուռներ։ Գմբեթը թմբուկ չունի (ինչպես գավիթներում) և բարձրանում է չորս տարբեր կտրվածքներով (ուղղանկյուն, ութնիստ, խաչաձև) քարե սյուների վրա։ Սյուների խարիսխներին քանդակված են ավետարանիչների խորհրդանշանները։ Եկեղեցուն հյուսիսից կից է երկհարկ զանգակատունը։ Համալիրից հյուսիս և արևելք վանքի բնակելի ու տնտեսական շենքերն են։ XIII դարում Խաթրավանքում հավաքել են գավառի ավերված եկեղեցիների արձանագրություններ, խաչքարեր, քանդակներ, և Խաթրավանքը դարձել է միջնադարյան Հայաստանի հնագույն, եզակի թանգարանն ու մատենադարանը։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Լեռնային Ղարաբաղի պատմաճարտարապետական հուշարձանները։ Երևան։ 1985։ էջ 47