Հովվի մատուռ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
(Վերահղված է Չուպանի մատուռից)
Jump to navigation Jump to search
Հովվի մատուռ
ChapelofChupan.jpg
Եկեղեցու արտաքին տեսքը
Հիմնական տվյալներ
Տեսակմշակութային արժեք[1][2]
ԵրկիրԻրան Իրան
ՏեղագրությունԱրևելյան Ադրբեջան
ԹեմԱտրպատականի հայոց թեմ (Կիլիկիո Կաթողիկոսություն)
Ներկա վիճակգործող
Մասն էԻրանի հայկական վանական համալիրներ
Ժառանգության կարգավիճակԻրանի ազգային ժառանգություն[1][2]
Ճարտարապետական նկարագրություն
Ճարտարապետական տիպբազիլիկա
Կառուցման ավարտ1518
Կոորդինատներ: 38°58′30.928100101593″ հս․ լ. 45°34′19.180600099607″ ավ. ե. / 38.97525780558377306° հս․. լ. 45.57199461113877703° ավ. ե. / 38.97525780558377306; 45.57199461113877703
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Հովվի եկեղեցի (այլ կիրառումներ)

Հովվի մատուռ, հայ առաքելական եկեղեցի Իրանի Արևելյան Ադրբեջան նահանգի Ջուղա (Ջոլֆա) քաղաքից 8 կմ հյուսի-արևմուտք: Պատկանում է Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսության Ատրպատականի հայոց թեմին: Հովվի մատուռը գտնվում է Արաքս գետի ափին, որից այն կողմ գտնվում է Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետությունը: Եկեղեցուց 11 կմ արևելք գտնվում է Դարաշամբի Սուրբ Ստեփանոս Նախավկա վանքը, ոչ հեռու՝ Դարաշամբի Սուրբ Աստվածածին վանքը: Այստեղից 150 կմ հեռավորության վրա՝ Մակու քաղաքի շրջակայքում, գտնվում են Սուրբ Թադևոսի վանքը և Ծոր Ծոր եկեղեցին: Միասին դրանք ընդգրկված են ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության իրանական ցանկում:

Անվանում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մատուռի անվանումն ավանդական բացատրության հետ մեկտեղ մեկնաբանվում է այն փաստով, որ շրջակա եկեղեցապատկան հողատարածքները գլխավորապես արոտավայրեր էին: Այդտեղ շրջակա գյուղերի հովիվներն իրենց հոտերն էին արածեցնում: Ըստ ավանդության, մատուռը կառուցվել է երկու եղբայրների կողմից: Նրանց երկու մատուռներից մեկը գտնվում է Իրանում, մյուսը՝ Նախիջևանում: Արաքս գետի մյուս ափին գտնվող մատուռի նմանակը կործանվել է վերջերս[3]:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ջուղայի հայերը Հովվի մատուռը կառուցել են Արաքս գետի քարքարոտ աջ ափին՝ 1518 թվականին: Ռուս-պարսկական պատերազմից և Թուրքմենչայի պայմանագրի կնքումից հետո Արաքսը դարձել է Իրանի հյուսիսային սահմանը՝ եկեղեցին ներառելով Իրանի տարածքում: Վերակառուցվել է 1836 թվականին:

2003 թվականի մարտի 8-ին ներառվել է ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության իրանական ցանկում՝ որպես «հայկական վանական համալիր»: 2015 թվականին նորոգվել է տանիքը և գմբեթը: Ապրիլին տեղի է ունեցել եկեղեցու օծումը, ի հիշատակ հայ նահատակների[4]:

Ճարտարապետություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքնապես եկեղեցին քառակուսաձև է, ներքուստ՝ խաչաձև հիմքով՝ 7.7x5.7 մետր չափերով: Ներսում միաժամանակ կարող է տեղավորվել 10 մարդուց ոչ ավելի: Հիմնական մուտքը կառույցի արևմտյան մասում է, իսկ նրա խորանը գտնվում է արևելյան կողմում: Զուրկ է նկարներից: Եկեղեցին ունի փոքրիկ շրջանաձև գմբեթ՝ չորս պատուհաններով: Եկեղեցու արևմտյան կողմում ավերված շենքի մնացորդներ են, որոնք, հավանաբար, կազմում են եկեղեցու մի մասը: Եկեղեցու շուրջը եղել է քար խաչ, որի մի մասը տեղափոխվել է Թավրիզ[5]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]