Խաժակ Տեր-Գրիգորյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Խաժակ Տեր-Գրիգորյան
Խաժակ Տեր Գրիգորյան.jpg
Ծնվել է մարտի 21, 1941(1941-03-21)
Ծննդավայր Ռաշթ, Իրան
Մահացել է 2001
Ազգություն հայ
Կրթություն Սպահանի համալսարան և Փարիզի համալսարան
Գիտական աստիճան պատմական գիտությունների թեկնածու
Մասնագիտություն խմբագիր և հայագետ
Քաղաքական կուսակցություն Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութիւն

Խաժակ Տեր Գրիգորյան (մարտի 21, 1941(1941-03-21), Ռաշթ, Իրան - 2001), հայ խմբագիր, հայագետ պատմաբան, պատմական գիտությունների թեկնածու։ Պատմական գիտությունների թեկնածու (1971)։

Կյանքը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1948 թվականին ընտանիքով տեղափոխվել են Թեհրան: Նախնական կրթությունը ստացել է Թեհրանի ազգային «Քուշեշ Դավթյան» դպրոցում: Բարձրագույն ուսումը ստացել է Սպահանի համալսարանի հայագիտական ամբիոնում, ապա՝ Գերմանիայի և Սորբոնի (Ֆրանսիա) համալսարաններում: 1971 թվականին ավարտել է Սորբոնի համալսարանը՝ որպես պատմական գիտությունների թեկնածու: Նույն թվականին հրավիրել են Սպահանի պետական համալսարան՝ իբրև հայագիտական ամբիոնի դասախոս:

Կուսակցական գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1972-1986 թվականներին վարել է նույն Հայագիտական ամբիոնի վարիչի պաշտոնը: 1959 թվականին անդամագրվել է Հայ Հեղափոխական Դաշնակցությանը: Երիտասարդ տարիքից աշխույժ և ներգործուն մասնակցություն է ունեցել ազգային-կուսակցական կյանքին: Ուսանողական տարիներին եղել է Թեհրանի «Ալիք» օրաթերթ խմբագրակազմի անդամ:

Եվրոպայում՝ Գերմանիայում և Ֆրանսիայում, ուսանողական տարիներին կարևոր ներդրում է ունեցել Եվրոպայի հայ ուսանողական միության հիմնադրման և հատկապես դաշնակցական ուսանողական միավորների կայացման գործում: Նույն ժամանակ եղել է Հ.Յ.Դ. Արևմտյան Եվրոպայի Կենտրոնական Կոմիտեի անդամ: Իրան վերադարձից հետո երկար տարիներ եղել է Հարավային Իրանի Կենտրոնական Կոմիտեի անդամ, միաժամանակ որպես վարիչ մասնակցել է պատանեկան և երիտասարդական միության աշխատանքներին: 1981թ.-ի դեկտեմբերին, Հ.Յ.Դ. 22–րդ Ընդհանուր ժողովը (Ֆրանսիա), ընտրել է ՀՅԴ Բյուրոյի անդամ: 1984-1985 թվականները գործուղվել է Ֆրանսիա, Հ.Յ.Դ նոր պաշտոնաթերթի՝ «Կամք» -ի հիմնադրումը կազակերպելու և վերահսկելու առաքելությամբ: ՀՅԴ Բյուրոյի անդամ է վերընտրվել 1985 թվականին, Հ.Յ.Դ. 23–րդ Ընդհանուր Ժողովին (Աթենք):


Խաժակ Տեր Գրիգորյան
Խաժակ Տեր Գրիգորյան
Խաժակ Տեր Գրիգորյան
Խաժակ Տեր Գրիգորյան4

ՀՅԴ Բյուրոյի անդամակցության երկրորդ շրջանը (1985-1988) չի կարողացել ամբողջացնել՝ 1986 թվականին, Նոր Ջուղայի մեջ, քաղաքական պատճառներով ձերբակալվելու և մինչև 1989 թվականին բանտարկված մնալու պատճառով: 1989 թվականի սեպտեմբերին, բանտից ազատ արձակվելուց հետո, որպես կուսակցական գործիչ հրավիրվել է Հունաստան՝ Աթենք, մաս կազմելու Հ.Յ.Դ Բյուրոյի Կենտրոնական գրասենյակի և աջակցելու ՀՅԴ պաշտոնաթերեթ՝ «Դրօշակ»-ին, Հ.Յ.Դ. Մամլո Դիվանի և «Յեղափոխական մատենաշար»ի աշխատանքներին:

1990 թվականի աշնանը, իբրև Հ.Յ.Դ. Բյուրոյի լիազոր ներկայացուցիչ, գործուղվել է Հայաստան՝ ստանձնելու Հ.Յ.Դ. Բյուրոյի Հայաստանի գրասենյակի վարիչ պաշտոն: Մինչև 1992 թվականի ավարտը գործել է իբրև այդպիսին՝ իր կարևոր ներդրումը ունենալով Հ.Յ.Դ. Հայաստանի կազմակերպության առաջին քայլերի գաղափարական և կազմակերպական հունավորման մեջ: Մոտիկից աջակցել է Հ.Յ.Դ. Բյուրոյի Հայաստանյան պաշտոնաթերթի ՝ «Ազատամարտ»-ի հիմնադրության աշխատանքներին, ինչպես նաև՝ հիմնական դեր է ունեցել «Մ. Վարանդեան» տպարանի հրատարակչական գործունեությունը ծավալելու մեջ:

1993 թվականի սկզբին, համալրման կարգով, նշանակվել է Հ.Յ.Դ. Հայաստանի Կենտրոնական Կոմիտեի անդամ՝ ստանձնելով մարմնի նախագահի պաշտոնը։ Նույն պաշտոնին է վերընտրվել 1994թ-ի գարնանը գումարած Հ.Յ.Դ. Հայաստանի 4-րդ Շրջանային Ժողովում և շարունակել է մինչև 1994 թվականի դեկտեմբերը, երբ Դաշնակցության Հայաստանի գրասենյակի գործունեությունը արգելեց Հայաստանի 3-րդ Հանրապետության 1-ին նախագահ՝ Լևոն Տեր-Պետրոսյանը։ Հ.Յ.Դ. Հայաստանի կազմակերպությունը ապօրինի հռչակելու և հալածանքի ենթարկելու այդ օրերի կամայական քայլերից մեկը եղավ Խաժակ Տեր-Գրիգորյանի վտարումը Հայաստանից: 1995 թվականի հունվարից մինչև 1998 թվականի իշխանափոխությունն ու Հայաստան վերադարձը, Խաժակ Տեր-Գրիգորյանն իր գործունեությունը շարունակել է Թեհրանում՝ աշխատակցելով «Ալիք» օրաթերթում:

Այդ շրջանում սկսվել է վատթարանալ Խաժակ Տեր-Գրիգորյանի առողջական վիճակը։ Նա կյանքի վերջին տարիներին ուժերը լարել էր որպեսզի ամբողջացնի հրատարակչական անավարտ մնացած գործերը։ Անկողնուն գամված լինելով նա կարողացավ կյանքի ընկերոջ հետ ավարտել և մամուլին հանձնել դաշնակցական մեծ գործչի, հիմնադիր սերնդի ներկայացուցիչ ՝ Յոնան Դավթյանին նվիրված երկրորդ հատորը:Խաժակ Տեր-Գրիգորյանը մահացավ 2001 թ.ին։

Մտքեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Aquote1.png Հ.Յ. Դաշնակցությունը ծնվեց հայ ժողովրդին բերելու ազատություն, նա ոգի ի բռին պայքարեց ի խնդիր Հայաստանի ու հայության համար մարդկային տարրական իրավունքների նվաճման: Նրա Գոյության իմաստը եղավ պայքարը ազատության համար: «ԱԶՏՈՒԹՅՈՒՆ ԿԱՄ ՄԱՀ»՝ ահա միակ կարգախոսըԴաշնկացության համար անցյալում և այսօր: Եվ այսօր, որպես առաջամարտիկը ժողովրդավարական սկզբունքների, նա շարունակում է և պիտի շարունակի իր անհաշտ ու անկաշկանդ պայքարը հայ ժողովրդի ազատությունները կատարել փորձող բոլոր կարգի ներքին ու արտաքին ուժերի դեմ, մինչև որ ազատության արծիվը անկաշկանդ թևածի հայոց երկնակամարում:
- Խաժակ Տեր-Գրիգորյան
Aquote2.png


Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Թաթուլ Պողոսի Բոլորչյան, Խաժակ Տեր-Գրիգորյան: Կենսամատենագիտություն[1]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Բոլորչյան Թաթուլ Պողոսի (2000)։ Խաժակ Տեր-Գրիգորյան: Կենսամատենագիտություն (հայերեն)։ Նոր-Դար։ ISBN 9789993065180