Իրանում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Իրանի տարածքում գտնվում են ՅՈՒՆԵՍԿՕհամաշխարհային ժառանգության ցանկի 22 օբյեկտներ (2017 թ), որոնք կազմում են ընդհանուր թվի 2,1%-ը (1073՝ 2017 թվականի դրությամբ)։ 21 օբյեկտներ այդ ցանկի մեջ են ներառվել մշակութային չափանիշներով, այդ թվում 9-ը ճանաչված են մարդկային ստեղծագործ հանճարի գլուխգործոցներ, և 1 օբյեկտ ընդգրկված է բնական չափանիշով։

Բացի դրանից 2017 թվականի դրությամբ ևս 56 օբյեկտներ ընդգրկված են թեկնածու ցանկում[1]։

Իրանի Իսլամական Հանրապետությունը վավերացրել է Համաշխարհային ժառանգության պաշտպանության կոնվենցիան 1975 թվականի փետրվարի 26-ին[2]։ Իրանի տարածքում առաջին օբյեկտներն ընդգրկվել են ցանկում 1979 թվականին, Համաշխարհային ժառանգության հանձնաժողովի 3-րդ նիստում։

Ցանկ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տվյալ աղյուսակում օբյեկտները ներկայացված են ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկ մտնելու հերթականությամբ։

# Պատկեր Անվանում Տեղագրություն Ստեղծման ժամանակ Հայտի ներկայացման տարի Չափանիշներ
1 Choghazanbil2.jpg Չողա Զանբիլ
(պարս․՝ چُغازَنبیل)
Ամենամոտիկ քաղաք՝ Դիզֆուլ
Երկրամաս՝ Խուզեստան
մոտ 1250 թ. 1979 թ. 113 iii, iv
2 Persepolis001.jpg Պերսեպոլ
(պարս․՝ تخت جمشید/پارسه)
Քաղաք՝ Մարվդաշտ
Երկրամաս՝ Ֆարս
518 թ. 1979 թ. 114 i, iii, vi
3 Naghshe Jahan Square Isfahan modified.jpg Նախշե ջահան
(պարս․՝ میدان امام)
Քաղաք՝ Իսֆահան
Երկրամաս՝ Իսֆահան
XVI - XVII դարեր 1979 թ. 115 i, v, vi
4 Takht-e-soleiman-1.jpg Թահթ ե Սոլեյման հնագիտական համալիր
(պարս․՝ تخت سليمان)
Ամենամոտիկ քաղաք՝ Թաքաբ
Երկրամաս՝ Արևմտյան Ադրբեջան
2003 1077 i, ii, iii, iv, vi
5 Cyrus tomb.jpg Պասարղադի
(պարս․՝ پاسارگاد)
Ամենամոտիկ քաղաք՝ Մարվդաշտ
Երկրամաս՝ Ֆարս
546 թ. 2004 1106 i, ii, iii, iv
6 BAM IR2726.JPG Բամ քաղաքը և նրա մշակութային լանդշաֆտ[3]
(պարս․՝ بم)
Երկրամաս՝ Քերման 2004 թ. 1208 ii, iii, iv, v
7 Soltaniyeh exterior.jpg Սոլթանիե
(պարս․՝ سلطانيه)
Երկրամաս՝ Զանջան 1305 - 1313 թթ 2005 թ. 1188 ii, iii, iv
8 Darius I the Great's inscription.jpg Բեհիսթունի արձանագրություն[4]
(պարս․՝ بیستون)
Ամենամոտիկ քաղաք՝ Քիրմանշահ
Երկրամաս՝ Քիրմանշահ
Մ․ թ․ ա V դար 2006 թ. 1222 ii, iii
9 Հայկական վանքերը Իրանում[5] 2008 թ. 1262 ii, iii, vi
9.1 Northwestthaddes.jpg Սուրբ Թադևոս վանք
(պարս․՝ قره‌کلیسا)
Ամենամոտիկ քաղաք՝ Մակու
Երկրամաս՝ Արևմտյան Ադրբեջան
VI դար
9.2 St-Stepanous-02.jpg Սուրբ Ստեփանոս վանք
(պարս․՝ کلیسای سن استپانوس)
Ամենամոտիկ քաղաք՝ Ջուլֆա
Երկրամաս՝ Արևմտյան Ադրբեջան
IX դար
9.3 Dzor Dzor church.jpg Ձորձոր Երկրամաս՝ Արևմտյան Ադրբեջան
10 Sushtar Bridge.jpg Ոռոգման պատմական համակարգ Շուշթարում քաղաքում
(պարս․՝ شوشتر)
Ամենամոտիկ քաղաք՝ Աղվազ
Երկրամաս՝ Խուզեստան
Մ. թ. ա V դար 2009 թ. 1315 i, ii, v
11 Sheikh-safi.jpg Սեֆի ալ Դինի դամբարան Արդեբիլում

آرامگاه صفی‌الدین اردبیلی

Քաղաք՝ Արդեբիլ
Արդաբիլի նահանգ
XVI-XVIII դարեր 2010 1345 i, ii, iv
12 The Bazar at Tabriz.jpg Թավրիզի շուկա
بازار تبریز
Քաղաք՝ Թավրիզ
Արևելյան Ադրբեջան
անհայտ 2010 1346 ii, iii, iv
13 Shazdeh Garden Mahan Iran.jpg Պարսկական այգիներ
باغ ایرانی
Իսֆահան նահանգ Մ․ թ․ ա X դար 2011 № 1372 i, ii, iii, iv, vi
14 Jamé Mosque Esfahan courtyard.jpg Ջամի մզկիթ Սպահանում
مسجد جامع اصفهان
Իսֆահան նահանգ VIII դար 2012 № 1397 ii
15 Gonbad-e Qabus.JPG Գոմբադե-Կավուս
گنبد کاووس
Գոլեստան նահանգ XI դար 2012 № 1398 i, ii, iii, iv
16 Golestan-takht2.jpg Գոլեսթանի պալատ
کاخ گلستان
Քաղաք՝ Թեհրան
Թեհրան նահանգ
XVI-XVII դարեր 2013 № 1422 i, ii, iii, iv
17 ورودی قلعه رستم.JPG Շահրե-Սուկտե
شهر سوخته
Մոտակա քաղաք՝ Զաբոլ
Սիստան և Բելուջիստան
Մ․ թ․ ա IV հազարամյակ 2014 № 1456 ii, iii, iv
18 Maymand (Kerman) Iran.JPG Մեյմանդ մշակութային լանդշաֆտ
میمند
Կերման նահանգ III դար 2015 № 1423 v
19 Royal City and Acropolis Tepes.jpg Շոշ քաղաք,
شوش
Խուզեստան նահանգ Մ․ թ․ ա III դար 2015 № 1455 i, ii, iii, iv
20 Sand castles - Dasht-e Lut desert - Kerman.JPG Դեշտե-Լուտ
کویر لوت
Կերման նահանգ 2016 № 1505 vii, viii
21 Qanat Niavaran.jpg Պարսկական ավանդական ջրային համակարգ
گناباد
Խարասան Ռեզավի, Հարավային Խորասան, Յազդ, Կենտրոնական, Իսպահան նահանգներ Մ․ թ․ ա III հազարամյակ 2016 № 1506 iii, iv
22 Yazd from ChaqMaq.jpg Յազդ պատմական քաղաք
شهر تاریخی یزد
Յազդ նահանգ Մ․ թ․ ա III հազարամյակ 2017 1544 iii, v


Օբյեկտների աշխարհագրական դիրք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

##Իրանում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկ (Իրան)
Red pog.png
Red pog.png
Red pog.png
Red pog.png
Red pog.png
Red pog.png
Red pog.png
Red pog.png
Red pog.png
Red pog.png
Red pog.png
Red pog.png
Red pog.png
Red pog.png
Ջամի մզկիթ (Սպահան)
Red pog.png
Red pog.png
Red pog.png
Red pog.png
Red pog.png
Red pog.png
Red pog.png
21
Red pog.png
Իրանի ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտներ

Նախնական ցանկ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աղյուսակում օբյեկտները դասավորված են նախնական ցանկում դրանք ավելացնելու հերթականությամբ։ Ցանկում նշված են այն օբյեկտները, որոնք Իրանի կառավարության կողմից առաջարկվել են որպես թեկնածուներ համաշխարհային ժառանգության ցանկում ընդգրկվելու համար:

# Պատկեր Անվանում Տեղադրություն Ստեղծման ժամանակ Ցանկում ընդգրկվելու տարին Չափանիշներ
1 Jamé Mosque Esfahan courtyard.jpg Ջամի մզկիթ Սպահանում
مسجد جامع اصفهان
Օստան՝ Իսֆահան VIII դար 1997 888 մշակութային
2 Kuşk-i Xesrew. Qesir Sîrîn (4).jpg Քասրե-Շիրին
قصر شیرین
Օստան՝ Քիրմանշահ VI դար 1997 889 մշակութային
3 Relief Ardachir Ist (Firuzabad II) V1.JPG Ֆիրուզաբադ համալիր
فیروزآباد
Օստան՝ Ֆարս անհայտ 1997 893 մշակութային
4 Susa-destruction.jpg Պեղումներ Շոշ քաղաքի մոտ
شوش
Օստան՝ Խուզեստան Մ․ թ․ ա III դար 1997 894 մշակութային
5 Naqsh-e Rajab - Shapur parade.jpg Նաքշ ե-Ռաջաբ
نقش رجب
Օստան՝ Ֆարս անհայտ 1997 898 մշակութային
6 Sialk wall.jpg Սիալկ
تپه سیلک
Օստան՝ Իսֆահան Մ․ թ․ ա VI դար 1997 900 մշակութային
7 Bishapur (Iran) Sassanid Period 2.jpgRelief Ardachir Ist (Firuzabad II) V1.JPG00SarvestanQ80034.jpg Սասանյանների ժամանաշրջանի պատմական հուշարձաններ

ա) Բիշապուր
բ) Ֆիրուզաբադ
գ) Սերվեստան
بیشاپور, فیروزآباد, سروستان
Օստան՝ Ֆարս III դար 2007 5181 ii, iv
8 Taghe bostan.jpg Տաք-ե Բոստան
طاق‌بستان
Օստան՝ Քիրմանշահ IV դար 2007 5182 i, ii, iii, iv
9 Flag of Iran.svg Կուխի-Խաջա լեռան պատմական հուշարձաններ
خواجه
Մոտակա քաղաք՝ Զաբոլ
Օստան՝ Սիստան և Բելուջեստան
III դարից սկսած 2007 5184 ii, iii, iv
10 Persepolis001.jpg Պերսեպոլի ընդլայնում
تخت جمشید/پارسه
Քաղաք՝ Մերվդեշտ
Օստան՝ Ֆարս
Մ․ թ․ ա 518 2007 5186 ii, iv, vi
11 Fin Garden, Kashan.jpgSilak hills.jpgAghabozorg kashan.jpg Իսֆահան նահանգի մշակութային-պատմական լանդշաֆտ

ա) Ֆին պալատ
բ)Սիալկ
գ)Կաշան
کاشان, تپه سیلک, باغ فین
Օստան՝ Իսֆահան II - XIII դարեր 2007 5187 i, ii, iii, iv, vi
12 Kuşk-i Xesrew. Qesir Sîrîn (4).jpg Քասրե Շիրին համալիր
قصر شیرین
Օստան՝ Քիրմանշահ (նահանգ) VI դար 2007 5188 ii, vi
13 Anahita temple Iran.jpg Կանգավարի պատմական հուշարձաններ
کنگاور
Օստան՝ Քիրմանշահ III դարից սկսած 2007 5189 iii
14 Meybod Yazd province.JPG Մեյդոբ քաղաքի պատմական կենտրոն
میبد
Օստան՝ Յազդ XIV դար 2007 5193 i, ii, iii, iv, v
15 Siraf beach01.JPG Սիրաֆի պատմական նավահանգիստ
سیراف
Օստան՝ Բուշեր IX դար 2007 5195
16 Flag of Iran.svg Լար քաղաքի շուկա
لار
Օստան՝ Ֆարս XV դար 2007 5196
17 Abyaneh.png Պատմական հուշարձաններ Աբյանե գյուղում
ابیانه
Օստան՝ Իսֆահան III դարից սկսած 2007 5197
18 Bastam06.jpg Բաստամ ամրոց
بسطام (خوی
Օստան՝ Արևմտյան Ադրբեջան Մ․ թ․ ա VI դար 2007 5198
19 Damghan-2009.jpg Դամղան քաղաքի պատմական հուշարձաններ
دامغان
Օստան՝ Սեմնան XI դարից սկսած 2007 5200
20 Palais ramsar.jpg Ռամսար քաղաքի մշակութային-պատմական լանդշաֆտ
رامسر
Օստան՝ Մազանդարան XX դարի սկզբից սկսած 2007 5201
21 Tabriz-BlueMosque-05.jpg Թավրիզի կապույտ մզկիթ
مسجد کبود تبریز
Օստան՝ Արևելյան Ադրբեջան 1465 2007 5202
22 Ferdowsi tomb4.jpg Տուս քաղաքի մշակութային-պատմական քաղաք
توس
Օստան՝ Ռազավի Խորասան Մ․ թ․ ա IV դարի սկսած 2007 5203
23 Masouleh.jpg Մասուլե գյուղ
ماسوله
Օստան՝ Գիլան 1006 2007 5204
24 Izadkhast caravanserail samanide.jpg Իզեդ-Խաստ քաղաքի պատմամշակութային լանդշաֆտ
ایزدخواست
Օստան՝ Ֆարս III դարից սկսած 2007 5205
25 Alamut2.jpg Ալամուտ ամրոց
دژ الموت
Օստան՝ Ղազվին 840 թ․ 2007 5206
26 Flag of Iran.svg Զոնան անտիկ քաղաք
بخش جلگه زوزن
Օստան՝ Հարավային Խորասան անհայտ 2007 5208
27 Shapori Bridge 2.JPG Խորրամաբադի հովիտ
خرمآباد
Օստան՝ Լորեստան VI դարից սկսած 2007 5209
28 Jiroft tabriz museum.JPG Ջիրոֆթ
جیرفت
Օստան՝ Քերման Մ․ թ․ ա III հազարամյակ 2007 5210
29 Sharaf-1.jpg Ղազնևիների և Սելջուկների ժամանակաշրջանի պատմական հուշարձաններ Խորասանում
رباط شرف
Օստան՝ Խորասան X-XIII դարեր 2007 5211
30 MarivanFields.JPG Ուրամանաթ գյուղի պատմամշակութային լանդշաֆտ
چناره
Օստան՝ Քրդստան անհայտ 2007 5212
31 Ghaleye Rud Khan (40) 4.jpg Շոմալ մերձկասպյան անտառներ
جنگلهای ایران
Օստաններ՝ Գիլան, Մազանդարան, Գոլեստան 2007 5214
32 QeshmIsland.jpg Քեշմ կղզի
جزیره قشم
Օստան՝ Հորմոզգան 2007 5215
33 Arasbaran01.jpg Արասբարան արգելոց
ارسباران
Օստան՝ Արևմտյան Ադրբեջան 2007 5217
34 Sab dalj1.JPG Սավալան
فیروزآباد
Օստան՝ Արդաբիլ 2007 5218
35 Road in Khabr National Park.jpg Խաբր ազգային պարկ
فیروزآباد
Օստան՝ Քերման - 2007 5219
36 Ali Sadr Cave.jpg Ալի-Սադր քարանձավ
غار علیصدر
Մոտակա քաղաք՝ Համադան
Օստան՝ Համադան
- 2007 5220
37 Shadiyakh excavation hamaam va.jpg Մետաքսի ճանապարհ Իրանում
جاده ابریشم
Քաղաքներ՝ Նիշապուր, Սաբզևար
Օստան՝ Ռազավի Խորասան
Մ․ թ․ ա II դարից սկսած 2008 5268
38 Kul-e Farah IIIW.JPG Իզե քաղաքի պատմամշակութային լանդշաֆտ
شهرستان ایذِه
Օստան՝ Խուզեստան Մ․ թ․ ա VIII դար 2008 5269
39 Zendan karim khan1.JPG Զանդ դինաստիայի ժամանակաշրջանի պատմամշակութային կոթողներ Շիրազում
فیروزآباد
Օստան՝ Ֆարս XVIII դար 2008 5270
40 Kerman panorama.JPG Կերման քաղաքի պատմամշակութային լանդշաֆտ
کرمان
Օստան՝ Քերման III դարից սկսած 2008 5271
41 Мавзолей Авиценны.JPG Համադան
همدان
Օստան՝ Համադան Մ․ թ․ ա II հազարամյակ 2008 5272
42 POLDOKHTAR.jpg Լորեստանի պատմական կամուրջների համալիր
پلدختر
Օստան՝ Լորեստան IV դարից սկսած 2008 5273
43 Cloud forest, Olang, Kahr Turan National Park پانی آبادیها درجنگل ابر، اولنگ، پارک ملی خارتوران - panoramio.jpg Թուրան ազգային պարկ Օստան՝ Սեմնան 1976 2008 5275
44 پرآبی در هامون پوزک.jpg Համուն լիճ دریاچه هامون Օստան՝ Սիստան և Բելուջստան 2008 5276
45 HaraForestQeshm.jpg Հարրա արգելոց
جنگل حرا (هرمزگان)
Քեշմ կղզի 2008 5277
46 Damavand Fumarole.JPG Դեմավենդ
کوه دماوند
Օստան՝ Թեհրան 2008 5278
47 Flag of Iran.svg Ասբադներ՝ Իրանի հողմաղացներ Օստաններ՝ Ռազավի Խորասան, Սիստան և Բելուջստան 2017 6192 i, ii, iv, v
48 Karaftoo.jpg Կարաֆտու քարանձավի պատմական համալիր Օստան՝ Քրդստան 2017 6193 ii, iii, iv, v, vii, x
49 RezaShrine.jpg Իմամ Ռեզայի դամբարան Օստան՝ Ռազավի Խորասան 2017 6194 i, ii, iii, iv, vi
50 Իրանի երկաթուղային ճանապարհների արդյունաբերական ժառանգություն Օստաններ՝ Մազանդարան, Թեհրան, Խուզեստան XX դար 2017 6195 ii, iv
51 Carpet weaving, Mahan, Iran (1249319690).jpg Իրանական լեռնաշխարհի կենտրոնական շրջաններում տեքստիլ արդյունաբերության ժառանգություն Օստաններ՝ Յազդ, Իսֆահան, Քերման 2017 6196 i, ii, iii, iv
52 Sharaf-1.jpg Պարսկական քարվանսարաներ Օստաններ՝ Յազդ, Իսֆահան, Ռազավի Խորասան 2017 6197 ii, iii, iv, v, vi
53 Salt dome Hadi Karimi.jpg Իրանի աղի գմբեթներ Օստաններ՝ Բուշեր, Ղոմ, Զանջան, Ֆարս, Հորմոզգան - 2017 6198 vii, viii
54 Great Wall of Gorgan - panoramio.jpg Գորգանի Մեծ պարիսպ Օստան՝ Գոլեստան V դար-VI դարեր 2017 6199 i, ii, iii, iv, v
55 Borujerdiha.jpg Ավանդական իրանական տներ Իրանական լեռնաշխարհի կենտրոնական մասում Օստաններ՝ Յազդ, Իսֆահան 2017 6200 ii, iv, v, vi
56 UT Literature snow.jpg Թեհրանի համալսարան Օստան՝ Թեհրան XX դար 2017 6201 ii, vi

Օբյեկտների աշխարհագրական դասավորվածություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Իրանում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտներ

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «Tentative» (անգլերեն)։ UNESCO World Heritage Centre։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2012-03-30-ին։ Վերցված է 24 ноября 2010 
  2. «Iran (Islamic Republic of)»։ UNESCO։ Վերցված է 2017-09-03 
  3. «Bam and its Cultural Landscape»։ UNESCO։ Վերցված է 7 August 2016 
  4. «Bisotun»։ UNESCO։ Վերցված է 7 August 2016 
  5. «Armenian Monastic Ensembles of Iran»։ UNESCO։ Վերցված է 7 August 2016 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]