Jump to content

Համադան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Քաղաք
Համադան
պարս.՝ همدان
34°48′0″N 48°31′0″E / 34.80000°N 48.51667°E / 34.80000; 48.51667
ԵրկիրԻրան Իրան
ՕսթանՀամադան
ՇահրեստանՀամադան
ՀամայնքԿենտրոնական բախշ
ԲԾՄ1850 մետր
Բնակչություն554 406 մարդ (2016)[1][2]
Ժամային գոտիUTC+3:30
Հեռախոսային կոդ0813
Պաշտոնական կայքhamedan.ir
Համադան (Իրան)
Համադան (Իրան)

Համադան (պարս.՝ همدان Hamadân; միջին պարսկերեն՝ اَهمدان Ahmatan), քաղաք Իրանում, Համադան օսթանի վարչական կենտրոնը։ Բնակչությունը՝ 554 406 մարդ (2016)[1][2]։ Ավտոճանապարհների հանգույց է, երկրի արևմտյան մասի առևտրական գլխավոր կենտրոնը։ Կան տեքստիլ, սննդի, փայտամշակման ձեռնարկություններ։ Զարգացած է գորգագործությունը։ Համադանում է Աբու Ալի Իբն-սինայի (Ավիցեննա) դամբարանը։

Համադանը համապատասխանում է պատմական Եկբատան քաղաքին, որը պարսկական աղբյուրներում կոչվել է նաև Հանգմատանա։ Այն մ.թ.ա. 7-րդ դարից հանդիսացել է Մարաստանի մայրաքաղաքը, ավելի ուշ` Աքեմենյան Պարսկաստանի և Պարթևստանի արքաների ամառային նստավայրը։

Բնակչություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Համադանի բնակչությունը 2016 թվականի մարդահամարի տվյալներով կազմում էր 554 406 մարդ, որոնք կազմում էին 174 731 տնտեսություն։ Քաղաքը բնակչությամբ Համադան օսթանի ամենախոշոր[3] և Իրանի տասներեքերորդ ամենախոշոր[4] քաղաքն է։ Համադանի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում բերված է աղյուսակում ստորև.

Տարի195619661976198619911996200620112016
Բնակիչ 99 909[5] 124 167[6] 165 785[7] 272 499[7] 349 653[4] 401 281[4] 473 149[8] 525 794[9] 554 406[10]

Հայերը Համադանում

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հայերը Համադանում են հաստատվել 1603-1604 թվականներին պարսից շահ Աբասի կողմից կազմակերպված արևելյան Հայաստանի հայերի բռնագաղթի արդյունքում[11]։ 1676 թվականին կառուցվել է քաղաքի առաջին եկեղեցին՝ Սուրբ Աստվածածինը։

20-րդ դարի սկզբում քաղաքը հանդիսացել է կենտրոնը հայ առաքելական եկեղեցու Համադանի տեսչական թեմի, որի մեջ մտել են այն ժամանակվա պարսկական Քուրդիստան և Լուրիստան նահանգները։ Թեմի տարածքում եղել է 10 հայկական համայնք` ունենալով 10 եկեղեցի, ընդգրկելով հայ առաքելական եկեղեցու 6 հազար հետևորդ և ևս հազար հայ բողոքական[12]։

Ներկայումս հայեր Համադանում չեն մնացել։ Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին կանգուն է և պահպանվում է պարսկական պետության կողմից։

Համադանում են ծնվել Ամենայն հայոց կաթողիկոս Աստվածատուր Ա Համադանցին, հայ ազատագրական պայքարի գործիչ Հովսեփ Էմինը, իրանահայ պետական գործիչ Հովսեփ Միրզայանը։

Տես նաև

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. 1 2 https://www.citypopulation.de/Iran-MajorCities.html
  2. 1 2 جمعیت به تفکیک تقسیمات کشوری (перс.)
  3. ↑ «Համադան օսթանի քաղաքները» (անգլերեն).
  4. 1 2 3 «Իրանի քաղաքները» (անգլերեն).
  5. ↑ «Իրանի Իսլամական Հանրապետության մարդահամար, 1956 թ.» (PDF) (անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2024 թ. փետրվարի 24-ին. Վերցված է 2024 թ. մարտի 1-ին.
  6. ↑ «Իրանի Իսլամական Հանրապետության մարդահամար, 1966 թ.» (PDF) (անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2024 թ. փետրվարի 24-ին. Վերցված է 2024 թ. մարտի 1-ին.
  7. 1 2 «HAMADĀN ii. POPULATION». Encyclopædia Iranica (անգլ.).
  8. ↑ «Իրանի Իսլամական Հանրապետության մարդահամար, 1385 (2006)» (պարսկերեն). Արխիվացված է օրիգինալից (Excel) 2011 թ. սեպտեմբերի 20-ին. Վերցված է 2022 թ. սեպեմբերի 25-ին.
  9. ↑ «Իրանի Իսլամական Հանրապետության մարդահամար, 1390 (2011)» (պարսկերեն). Արխիվացված է օրիգինալից (Excel) 2023 թ. հունվարի 17-ին. Վերցված է 2022 թ. դեկտեմբերի 19-ին.
  10. ↑ «Իրանի Իսլամական Հանրապետության մարդահամար, 1395 (2016)» (պարսկերեն). Արխիվացված է օրիգինալից (Excel) 2021 թ. ապրիլի 21-ին. Վերցված է 2022 թ. դեկտեմբերի 19-ին.
  11. ↑ Վահան Բայբուրդյան, «Իրանի հայ համայնքը. արդի հիմնախնդիրներ» (2013)։
  12. ↑ Արքեպիսկոպոս Մաղաքիա Օրմանյան, «Հայոց եկեղեցին» (1911), ISBN 99941-949-4-1։
Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Համադան» հոդվածին։
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 6, էջ 86)։
{{{alt}}} Սա աշխարհագրության մասին անավարտ հոդված է։ Դուք կարող եք օգնել Վիքիպեդիային՝ ուղղելով և լրացնելով այն։
Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Համադան&oldid=9644346» էջից