Իրանի վարչական բաժանում

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Իրան վարչական միավորները։

Իրանի Իսլամական Հանրապետության չորս վարչատարածքային միավորներն են օստան, շահրեստան, բախշ և դեհեստան: Օստանի ղեկավարն օստանդարն է։ Միապետության ժամանակ օստանդարներին նշանակում էր շահը, այսօր՝ Ներքին Գործերի Նախարարությունը, սակայն հաստատում է երկրի նախագահը։ Մինչև 1950 թվականը Իրանը բաժանված է եղել 12 օստանի։ 1950-1960 թվականներին նրանց թիվը հասել էր 10-ի։ 1970-ներին դրանց թվաքանակը դարձավ 23։ 1987 թվականին Կենտրոնային օստանը բաժանեցին 2 օստանների՝ Թեհրանի (1) և Մերքեզի (3)։ 1993-1997 թվականներին ստեղծվել են Արդաբիլ (6), Քում (2), Ղազվին (4) և Գոլեստան (27) օսթանները։ 2004 թվականին Խորասանը, որը ամենամեծ օստանն է բաժանվել է 3 օստանի (28, 29, 30)։ Դրա փոքր մասնիկն անցել է Յազդ օստանին։


Այսօր քննարկվում են նոր օսթանների ստեղծման նախագծեր՝ Թալիշ (Գիլանից և Արդաբիլից), Ալբորզ (Թեհրան (նահանգ)), Թեբես (Յազդից), Միջին Ադրբեջան (Արևելյան և Արևմտյան Ադրբեջաններից), Ւէդեստան (Սպահանից), Սիստան և Բելուջստան օսթանի բաժանում Սիստան օսթանի և Բելուջստան օսթանի, Ֆարսը բաժանել Արևմտյան և Արևելյանի, նաև Թեհրանի շրջան ստեղծել և այլ։

Օստանները վարչատարածքային բաժանման վերին մակարդակի միավորներ են, դրանք իրենց հերթին բաժանվում են 324 շահրեստանների (շրջանների)։ Շահրեստանները բաժանվում են ավելի քան 740 բախշերի։ բախշերը բաժանվում են դեհեստանների։ Դեհեստանները բաժանվում են ռուսթաների (գյուղերի)։

     Վերոնշյալ վարչական միավորների ղեկավարման պատասխանատվությունը կրում են համապատասխանաբար  Ներքին գործերի նախարարությունը, օստանդարին (նահանգապետարանը),  ֆարմանդարին (մարզպետարանը), բախշդարին (գավառապետարանը), դեհդարին (դեհեստանի ղեկավար մարմինը):

Իրանի վարչական միավոր Անվանումը՝ նախքան 1314թ. Վարչ. տարածքի պատասխանատուն  ներկայում Վարչ. տարածքի պատասխանատուն նախկինում
երկիր (պետություն) մամալեքե մահրուսե (հպատակ երկրներ) Ներքին գործերի նախարար շահ
օսթան (նահանգ) այալաթ (նահանգ) օստանդար (նահանգապետ) հաքեմ-ե այալաթի
շահրեստան(մարզ) վելայաթ (մարզ) ֆարմանդար և հատուկ ֆարմանդար (մարզպետ) վալի հաքեմ
բախշ (գավառ) բոլուք (գավառ) բախշդար (գավառապետ) նայեբօլհոքումե
դեհեստան(գավառ) ղասաբե(ավան),բոլուք դեհդար (դեհեստանի կառավարիչ) սար-ե բոլուքբաշի
շահր (քաղաք) շահր (քաղաք) շահրդար (քաղաքապետ) բալադիյե ռաիս
ռուսթա (գյուղ) ղարյե (գյուղ) դեհյար (գյուղապետ) քադխոդա

Օստանի կանոնադրությունը

«Օստան»-ը, երկրի վարչատարածքային միավոր է՝ որոշակի աշխարհագրական տարածքով, որի կազմում ընդգրկված են հարևան մի քանի շահրեստաններ՝ իրենց բնական, տնտեսական, մշակութային, հասարակական, քաղաքական կացությամբ:

Ծանոթագրություն

1. Ներքին գործերի նախարարությունը, անհրաժեշտության դեպքում, կարող է Նախարարների խորհրդի համաձայնությամբ սահմանակից գյուղերի, բախշերի կամ շահրեստանների կցմամբ ու միացմամբ փոփոխել օստանների վարչատարածքային կազմը և Իսլամական խորհրդատվական խորհրդի՝ Մեջլիսի հավանությամբ նոր օստան կազմավորել: Նոր օստանը պետք է ունենա առնվազն 1մլն բնակչություն:

2.Օստանի կենտրոնն է համարվում նույն օստանի լավագույն քաղաքներից մեկը, որը նահանգի քաղաքական, տնտեսական, մշակութային, բնական ու սոցիալական կենտրոնն է հանդիսանում:

ԵՐԿՐԻ ՎԱՐՉԱՏԱՐԱԾՔԱՅԻՆ ԲԱԺԱՆՄԱՆ ՎԻՃԱԿԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆԸ

Ըստ 1394թ.(արևային օրացույցով) վարչատարածքային բաժանումների մասին վերջին տվյալների՝ Իրանի կազմում ընդգրկված են 31 օստան, 429 շահրեստան, 1057 բախշ, 2589 դեհեստան, 1245 քաղաք, 3878 գյուղաքաղաք (աբադիբոլուքե), 97581 գյուղ:

Սույն աղյուսակը կազմվել է 1389թ. բահման ամսին:

շարք նահանգ կենտրոն շահրես-տան բախշ դեհես-տան քաղաք Կառավարման մարմին (1-ին աստիճան)
1 Արևելյան Ադրբեջան Թավրիզ 20 44 142 58 Միանե-Մարանդ-Մարաղե
2 Արևմտյան Ադրբեջան Ուրմիա 17 40 113 39 Միանդոաբ-Մահաբադ-Խոյ
3 Արդաբիլ Արդաբիլ 10 27 49 24
4 Սպահան Սպահան 23 45 125 100 Նաջաֆաբադ-Քաշան
5 Էլբուրս Քերեջ 4 10 22 16
6 Իլամ Իլամ 8 20 40 21 Դարեհշահր
7 Բուշեր Բուշեր 9 23 44 32
8 Թեհրան Թեհրան 14 29 64 41
9 Չահարմահալ և Բախտիարի Շահրքորդ 7 19 41 27
10 Հարավային Խորասան Բիրջենդ 10 19 49 25 Թաբաս
11 Ռաջավի Խորասան Մաշհադ 27 69 163 72
12 Հյուսիսային Խորասան Բոջնուրդ 7 17 42 18
13 Խուզեստան Ահվազ 24 55 130 62 Դիզֆուլ- Աբադան
14 Զենջան Զենջան 7 16 46 18
15 Սեմնան Սեմնան 8 13 29 17 Շահրուդ
16 Սիստան և Բելուջիստան Զահեդան 14 40 102 37 Զաբոլ-Իրանշահր
17 Ֆարս Շիրազ 29 83 204 93 Ֆասա-Լարեստան-Ջահրոմ
18 Ղազվին Ղազվին 6 19 46 25
19 Ղոմ Ղոմ 1 5 9 6
20 Քուրդիստան Սենենդեջ 10 27 84 25 Սաղեզ
21 Քերման Քերման 23 54 127 64 Ռաֆսանջան-Սիրջան
22 Քերմանշահ Քերմանշահ 14 30 85 29
23 Կոհգիլույե և Բոյերահմեդ Յասուջ 7 17 43 16
24 Գոլեստան Գորգան 14 27 60 25
25 Գիլան Ռեշտ 16 23 109 51
26 Լորեստան Խորամաբադ 10 27 84 25 Բորուջերդ
27 Մազանդարան Սարի 22 55 129 58 Ամոլ-Բաբոլ
28 Կենտրոնական Արաք 12 21 63 31 Սավե
29 Հորմոզգան Բանդար-Աբբաս 13 37 85 32
30 Համադան Համադան 9 25 73 27
31 Յազդ Յազդ 11 22 51 24

Օստանների վարչատարածքային միավորները

1392թ.ազար ամսվա 18-ին, երեքշաբթի

Իրանի Իսլամական հանրապետության Ներքին գործերի նախարար Աբդոլռեզա Ռահմանի Ֆազլին ասաց. «Ներքին գործերի նախարարությունում քննարկվում ու ուսումնասիրվում է երկրի նոր վարչատարածքային բաժանման և օստանների տարածաշրջայնացման նախագիծը»: «Այս ծրագրի իրականացումը պահանջում է օրենսդրական բարեփոխումներ, և երկար ճանապարհ անցնելու անհրաժեշտություն կա: Սակայն Ներքին գործերի նախարարությունը չորս-հինգ օստանները պայմանականորեն միավորել է մեկ մարզի՝ տարածաշրջանային գոտու  մեջ»,-ավելացրեց նա: Սա նախարարության ներքին դասակարգումն է, և զարգացման ծրագրերն ավելի լավ իրագործելու համար այս տարի ստեղծվել են հինգ տարածաշրջանային գոտիներ:

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Իրանական Ադրբեջան
  • Իրանի նահանգները
  • Օստանի կանոնադրությունը .1362թ. թիր ամսվա 12-ին Իսլամական խորհրդատվական խորհրդի կողմից ընդունված «Երկրի վարչատարածքային բաժանման մասին» օրենքի 9-րդ հոդված.

Հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]