Մազանդարան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Վաչական միավոր
Մազանդարան
مازرون
مازندران
Selected Mazandaran.JPG
Կոորդինատներ: 36°33′56″ հս․ լ. 53°3′32″ ավ. ե. / 36.56556° հս․. լ. 53.05889° ավ. ե. / 36.56556; 53.05889
Երկիր Իրան Իրան
Ղեկավար Ֆալահ Ռաբիհ
Մակերես 23 701 կմ² կմ²
Բնակչություն 3,073,943 մարդ (2011)
Խտություն 130/կմ² մարդ/կմ²
##Մազանդարան (Իրան)
Red pog.png

Մազանդարան (պարս․՝ مازندران), Իրանի 81 գավառներից (օստաններից) մեկը, գտնվում է երկրի հյուսիսում: Սահմանակից է Գիլան և Ղազվին օստաներին՝ արևմուտքից, Թեհրանին և Սեմնանին՝ հարավից, Գոլեստան գավառին՝ արևելքից: Հյուսիսում Կասպից ծովն է: Հարավային սահմանի երկայնքով ձգվում է Էլբուրս լեռնաշղթան, ուր գտնվում է Իրանի ամենաբարձր գագաթը՝ Դեմավենդ լեռը: Վարչական կենտրոնը Սարի քաղաքն է: Մակերեսը՝ 23 701 կմ²[1]. Բաժանված է 16 շահրեստանների:


Կլիմա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մազանդարանի կլիմայական պայմանները նպաստել են պատմական հուշարձանների պահպանմանը: Բարենպաստ էկոլոգիական պայմանները, հաճելի և մեղմ մերձարևադարձային կլիման, գեղեցիկ բնական բնապատկերները և Թեհրանին մոտ գտնվելը գավառը դարձրել են Իրանի տուրիզմի հիմնական վայրերից մեկը:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1rightarrow.png  Տե՛ս նաև Տաբարիստան 

529–536 թվականներին Մազանդարրանը ղեկավարում էր սասանյան արքայազն Քավուսը (Քեյ-Քավուս), Քավադի որդին[2], գովաբանված «Շահ-Նամե»-ում: Ֆիրդուսին Մազանդարանը նկարագրում է որպես հրեշների երկիր, որը դժվարությամբ նվաճում է Քեյ-Քավուսը, ում և օգնության է գալիս իրանական հերոս Ռուստամը:

Ռուսաստանի համար հաջող ռուս-պարսակական պատերազմից հետո 1723 թվականի սեպտեմբերի 12-ին Մազանդարանը հանձնվեց Ռուսաստանին: Ռուս-թուրքական 1735-1739 թվականների պատերազմի ավարտին տարածաշրջանը վերադարձվեց Պարսկաստանին՝ Թուրքիայի դեմ դաշինք ձևավորելու նպատակով:

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բնակչությունը 2 922 432 մարդ է: Հիմնականում մազանդարանցիներ և գիլանցիներ են, ինչպես նաև պարսիկներ, թալիշներ: Խոշորագույն քաղաքներն են Ամոլը, Բաբոլը, Բաբոլսերը, Բեհշահրը, Մահմուդաբադը, Նոուշեհրը, Ռամսարը, Սարին, Տոնկաբոն,Չալուսը:

Մազենդերանի քաղաքներ
Բնակչությունը ըստ 2006 թվականի տվյալների
Սարի 262 200 Չալուս 75 000
Բաբոլ 204 000 Նեկա 51 000
Ամոլ 199 000 Նոուշեհր 41 000
Կաեմշեհր 175 000 Ռամսար 35 000
Բեհշահր 94 000 Բաբոլսեր 30 000

Վարչական կառուցվածք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Mazandaran county.GIF

Պրովինցիան բաժանվում է 15 վարչական միավորների՝

  1. Ամոլ (անգլ.՝ Amol, պարս․՝ آمل)
  2. Բաբոլ (անգլ.՝ Babol, պարս․՝ بابل)
  3. Բաբոլսեր (անգլ.՝ Babolsar, պարս․՝ بابلسر)
  4. Բեհշահր (անգլ.՝ Behshahr, պարս․՝ بهشهر)
  5. Չալուս (անգլ.՝ Chalus, պարս․՝ چالوس)
  6. Ջույբար (անգլ.՝ Juybar, պարս․՝ جویبار)
  7. Մահմուդաբադ (անգլ.՝ Mahmudabad, պարս․՝ محمودآباد)
  8. Նեկա (անգլ.՝ Neka, պարս․՝ نکا)
  9. Նուր (անգլ.՝ Nur, պարս․՝ نور)
  10. Նոուշեհր (անգլ.՝ Noshahr, պարս․՝ نوشهر)
  11. Կաեմշեհր (անգլ.՝ Qaem Shahr, պարս․՝ قائمشهر)
  12. Ռամսար (անգլ.՝ Ramsar, պարս․՝ رامسر)
  13. Սարի (անգլ.՝ Sari, պարս․՝ ساری)
  14. Սևադկուխ (անգլ.՝ Savadkuh, պարս․՝ سوادکوه)
  15. Տոնեկաբոն (անգլ.՝ Tonekabon, պարս․՝ تنکابن)

Տնտեսություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տնտեսության հիմնական ճյուղերն են՝ զբոսաշրջությունը, առևտուրը, տրանսպորտը, սննդի, տեքստիլ, ավտոմոբիլային, փայտամշակման, մետոլուրգիական, ծխախոտի, թղթի արդյունաբերությունները, շինանյութերի արտադրությունը, էներգետիկան, գյուղատնտեսությունը (ցիտրուսային, բրինձ, թեյ, ծխախոտ, բամբակ, շաքարի ճակնդեղ, հլածուկ, ծաղիկներ, խնձոր, դեղձ, կիվի, վարունգ, սոխ, ելակ, մորի, բանան, պնդուկ, կենաֆ), ձկնորսությունը, լեռնահանքային երկաթի և ածխի արդյունահանումը:

Սարի քաղաքում հիմնավորված են փայտամշակման և թղթային «Սանայե Չուբ Կագազ» ընկերությունը, էլեկտրոտեխնիկական «Պիշրանեխ Էլեկտրոնիկս» ընկերությունը: Ամոլ քաղաքում գտնվում է «Դեսա Դիզել» շարժիչների գործարանը : Բաբոլ քաղաքում գտնվում է ավտոմոբիլային «Իրան Հոդրո» / «Չերի Աուտոմոբայլ» գործարանը: Նոուշեհր քաղաքում գտնվում է Ազատ տնտեսական գոտին, ավտոհավաք «ՄԱԶ» գործարանը: Միյանդորուդ քաղաքում տեղակայված է ավտոմոբիլային «Սայպա» գործարանը: Նեկա քաղաքում գտնվում է նավթային տերմինալը, «Շահիդ Սոլեյմի» ՋԷԿ-ը, նավաշինական «Սադրա» գործարանը: Ամիրաբադ քաղաքում գտնվում է Ազատ տնտեսական գոտին, մետալուրգիական «Դեմավենդ» գործարանը:

Դեմավենդ լեռը ձմռանը

Մշակույթում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆիրդուսու «Շահ-Նամե» էպոսում Մազանդարանը հզոր դևերի երկիր է : Մեծագույն հերոս Ռուստամի 7 սխրանքները կատարվում են հենց Մազանդարան կատարած անհաջող արշավանքի արդյունքում դևերին գերի դարձած Քեյ-Քավուսի ազատագրման նպատակով նրա կատարած արշավանքի ժամանակ:

Հենրի Լայոն Օլդիի «Ես ինքս կվերցնեմ» վեպում Մազանդարանը դևերի երկիր է:

Գաստոն Լեռուի «Օպերայի ուրվականը» վեպում Մազանդարանն այն վայրն է, ուր գլխավոր հերոսը ապրել է իր կյանքի մեծ մասը:

«Hikari no Valusia ~What a Beautiful Hopes~»վիզուալ վեպում (ճապ.՝ 白光のヴァルーシア ~What a beautiful hopes~) Մազանդարանը շրջան է բերդի արևելյան մասում:

Տեսարժան վայրեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սարի քաղաքում գտնվում են Աբբասի և Եղիայի դամբարանները, Իմամ-Սաջադ, Հաջ Մուստաֆա Խան և Ռեզա Խան մզկիթները, ժամացույցներով աշտարակը, մերձակայքում՝ Հուտտոյի և Կամարբանդի քարանձավները, Դաշտ-է նազ ազգային պարկը: Ռամսար քաղաքում գտնվում են Փահլևիների պալատը, հնագույն հյուրանոցներ և ազնվականության առանձնատներ: Բաբոլ քաղաքում են գտնվում Սեֆյանների պալատի ավերակները և տեղի պատմության թանգարանը: Կաեմշեհր քաղաքում է գտնում Հեստպոլ կամուրջը:

Ամոլ քաղաքում գտնվում է Միր Հեյդար Ամոլի դամբարանը, Ամոլի շուրջ՝ Դեմավենդ հրաբուխը, Լար լիճը և ջրապատնեշը, Շահանդաշը գյուղի մոտ՝ ջրվեժը և Մալեք- Բահման ամրոցը: Բեհշահր քաղաքում գտնվում է Սեֆյան դարաշրջանի այգին, մերձակայքում՝ Միանկալե թերակղզում՝ թռչնային արգելոցը և Աբբաս-Աբադ լիճը: Սավադկուխ քաղաքի շուրջ գտնվում են Ռավատսար, Կանգելու, Հասան-Բուր, Մազիյար և Չեխել-Դար ամրոցները, Վերեսկ կամուրջը և Ուրիմ-Ռուդբար եկեղեցին:

Նոուշեհր քաղաքում գտնվում են Փահլևիների պալատը և ազնվականների հնագույն առանձնատները, մերձակայքում՝ Սիսանգան ազգային պարկը և Ավիդար լիճը: Տոնեկաբոն քաղաքի մոտ գտնվում է Վալաշտ լիճը: Գավառներում կան բնական տեռասներ և տաք հանքային աղբյուրներ (Բադաբ-է-Սուրտ):

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Statoids.com (անգլ.)
  2. Minorsky, V.; Vasmer, R. "Mazandaran" Encyclopaedia of Islam. Edited by: P. Bearman , Th. Bianquis , C.E. Bosworth , E. van Donzel and W.P. Heinrichs. Brill, 2007. Brill Online.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]