Դև (բանաստեղծ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Դև
Դև.jpg
Ի ծնեՄարգար Ավետիսի Ղարաբեկյան (Դև)
Ծնվել է1901
ԾննդավայրԹեհրան
Վախճանվել է1976
Մահվան վայրԹեհրան
Ազգությունհայ
ՔաղաքացիությունFlag of Iran.svg Իրան
Մասնագիտությունբանաստեղծ և նկարիչ

Մարգար Ավետիսի Ղարաբեկյան (գրական կեղծանունը՝ Դև, 1901-1976), իրանահայ բանաստեղծ, նկարիչ։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է Թեհրանում։ Նախնական կրթությունը ստացել է Նոր Ջուղայի և Թեհրանի ազգային դպրոցներում։ Դպրոցական տարիներին կատարել է բանաստեղծական և նկարչական փորձեր, հետագայում զբաղվել է միաժամանակ երկուսով էլ, հասել նկատելի հաջողությունների։ Դևը հաճախել է Թեհրանի այն ժամանակվա միակ նկարչական դպրոցը, ապա հիմնել է իր սեփական աշխատանոցը, ուր գործել ու գեղարվեստական դաստիարակություն են ստացել շատ նկարիչներ։ Վեց տարի նկարչություն է դասավանդել Թեհրանի ազգային դպրոցում։ Դևը երկու անգամ պարգևատրվել է Իրանի կրթության նախարարության շքանշանով։ Աշխատանքներից գտնվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում[1]:

Գեղանկարչական գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հիմնականում դիմանկարիչ է, զբաղվել է ծաղրանկարներով։ Նրա գործերից են՝

  • «Մտածմունք»
  • «Հայ աղջիկներ»
  • «Աղքատ ծերունի»
  • «Տղամարդ»
  • «Ծերունու դիմանկար»
  • «Պարսկուհին նվագարանով»
  • «Մզկիթ»
  • «Պարսկական հարեմ»

Գրական-հասարակական գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դևը եռանդուն մասնակցել է իրանահայ գրական միությունների աշխատանքներին, երկար տարիներ ղեկավարել է «Միտք» գրական-գեղարվեստական միությունը, նախագահել է «Նոր էջ» գրական խմբակցությանը, եղել է իրանահայ գրողների միության փոխնախագահ, խմբագրել է «Նոր պատգամ» ամսագիրը, «Իրանահայ արդի գրողներ» ժողովածուն, հանդես է եկել զեկուցումներով ու հոդվածներով։

Դևի բանաստեղծական աշխարհը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բանաստեղծական առաջին փորձերը սկսել է 1917 թվականից, առաջին գործը տպագրվել է 1923 թվականին։ Երկար տարիներ տպագրվել է միայն մամուլում և ճանաչում գտել։ Առանձին ժողովածով («Իմ երգերը») հանդես է եկել միայն 1947 թվականին։ 1963 թվականին Երևանում լույս է տեսել նրա «Այս երկար ճամփան» վերնագրով ժողովածուն։

Դևը իրանահայ ամենաճանաչված բանաստեղծ է, թեև շատ չի գրել։ Նրա ժողովրդականության պատճառներից է այն, որ նրա բանաստեղծություններից շատերը երգեր են դարձել։ Դևի երկու տասնյակից ավելի բանաստեղծությունների համար երաժշտություն է հորինվել (զգալի մասը երգահան Նիկոլ Գալանդերյանի կողմից, «Դու նորից եկել ես»[2]

20-րդ դարասկզբի արևելահայ բանաստեղծության աշուղական պոեզիայի ավանդներով սնված, ինչպես նաև Ավետիք Իսահակյան - Վահան Տերյան դպրոցով ձևավորված Դևը հավատարիմ է մնացել իր դավանանքին։ Որքան էլ ազդեցությունը նկատելի է, իր երգերի ամբողջության մեջ Դևի քնարական հերոսը ինքն է և ոչ ուրիշը, Դևի ձայնի երանգը իրեն զգացնել է տալիս[3]:

Երկեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Իմ երգերը, Թեհրան, 1947, 157 էջ:
  • Այս երկար ճամբան, Երևան, 1963, 160 էջ:
  • Հատընտիր, Երևան, 1973, 143 էջ:
  • Սրտի ձայներ, Թեհրան, 1974, 313 էջ:

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Նկարիչ Մարգար Ղարաբեկյան. «Ամենուն տարեցույց», 1928 թ.։
  • Նկարիչ-բանաստեղծը։ «Սովետական Հայաստան», Երևան, 1965 թ., N 9։

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վիքիդարանը
Վիքիդարանը ունի բնօրինակ գործեր, որոնց հեղինակն է՝

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Մարգար Ղարաբեկյանի աշխատանքներից ՀԱՊ-ում
  2. «Դու նորից եկել ես», խոսք՝ Դևի, երաժշտություն՝ Նիկոլ Գալանտերյանի
  3. Վազգեն Գաբրիելյան (1987)։ Սփյուռքահայ գրականություն։ Երևան: Երևանի համալսարանի հրատարակություն։ էջ էջ 167-168