Իրանում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

Իրանի տարածքում գտնվում են ՅՈՒՆԵՍԿՕհամաշխարհային ժառանգության ցանկի 22 օբյեկտներ (2017 թ), որոնք կազմում են ընդհանուր թվի 2,1%-ը (1073՝ 2017 թվականի դրությամբ)։ 21 օբյեկտներ այդ ցանկի մեջ են ներառվել մշակութային չափանիշներով, այդ թվում 9-ը ճանաչված են մարդկային ստեղծագործ հանճարի գլուխգործոցներ, և 1 օբյեկտ ընդգրկված է բնական չափանիշով։

Բացի դրանից 2017 թվականի դրությամբ ևս 56 օբյեկտներ ընդգրկված են թեկնածու ցանկում[1]։

Իրանի Իսլամական Հանրապետությունը վավերացրել է Համաշխարհային ժառանգության պաշտպանության կոնվենցիան 1975 թվականի փետրվարի 26-ին[2]։ Իրանի տարածքում առաջին օբյեկտներն ընդգրկվել են ցանկում 1979 թվականին, Համաշխարհային ժառանգության հանձնաժողովի 3-րդ նիստում։

Ցանկ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տվյալ աղյուսակում օբյեկտները ներկայացված են ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկ մտնելու հերթականությամբ։

# Պատկեր Անվանում Տեղագրություն Ստեղծման ժամանակ Հայտի ներկայացման տարի Չափանիշներ
1 Choghazanbil2.jpg Չողա Զանբիլ
(պարս․՝ چُغازَنبیل)
Ամենամոտիկ քաղաք՝ Դիզֆուլ
Նահանգ՝ Խուզեսթան
մոտ 1250 1979 113 iii, iv
2 Persepolis001.jpg Պերսեպոլիս
(պարս․՝ تخت جمشید/پارسه)
Քաղաք՝ Մարվդաշտ
Նահանգ՝ Ֆարս
518 1979 114 i, iii, vi
3 Naghshe Jahan Square Isfahan modified.jpg Նաղշե Ջահան հրապարակ
(պարս․՝ میدان امام)
Քաղաք՝ Սպահան
Նահանգ՝ Սպահան
16-17-րդ դարեր 1979 115 i, v, vi
4 Takht-e-soleiman-1.jpg Թախթե Սոլեյման հնագիտական համալիր
(պարս․՝ تخت سليمان)
Ամենամոտիկ քաղաք՝ Թաքաբ
Նահանգ՝ Արևմտյան Ադրբեջան
2003 1077 i, ii, iii, iv, vi
5 Cyrus tomb.jpg Պասարգադ
(պարս․՝ پاسارگاد)
Ամենամոտիկ քաղաք՝ Մարվդաշտ
Նահանգ՝ Ֆարս
546 2004 1106 i, ii, iii, iv
6 BAM IR2726.JPG Բամ քաղաքը և նրա մշակութային լանդշաֆտ[3]
(պարս․՝ بم)
Նահանգ՝ Քերման 2004 1208 ii, iii, iv, v
7 Soltaniyeh exterior.jpg Սոլթանիե
(պարս․՝ سلطانيه)
Նահանգ՝ Զանջան 1305-1313 2005 1188 ii, iii, iv
8 Darius I the Great's inscription.jpg Բեհիսթունի արձանագրություն[4]
(պարս․՝ بیستون)
Ամենամոտիկ քաղաք՝ Քերմանշահ
Նահանգ՝ Քերմանշահ
Մ.թ.ա. 5-րդ դար 2006 1222 ii, iii
9 Հայկական վանական համալիներ[5] 2008 1262 ii, iii, vi
9.1 Northwestthaddes.jpg Սուրբ Թադևոս վանք
(պարս․՝ قره‌کلیسا)
Ամենամոտիկ քաղաք՝ Մակու
Նահանգ՝ Արևմտյան Ադրբեջան
6-րդ դար
9.2 St-Stepanous-02.jpg Սուրբ Ստեփանոս վանք
(պարս․՝ کلیسای سن استپانوس)
Ամենամոտիկ քաղաք՝ Ջուղա
Նահանգ՝ Արևմտյան Ադրբեջան
9-րդ դար
9.3 Dzor Dzor church.jpg Ծոր Ծոր Նահանգ՝ Արևմտյան Ադրբեջան
10 Sushtar Bridge.jpg Ոռոգման պատմական համակարգ Շուշթարում քաղաքում
(պարս․՝ شوشتر)
Ամենամոտիկ քաղաք՝ Ահվազ
Նահանգ՝ Խուզեսթան
Մ.թ.ա. 5-րդ դար 2009 1315 i, ii, v
11 Sheikh-safi.jpg Սաֆի ալ-Դինի դամբարան

آرامگاه صفی‌الدین اردبیلی

Քաղաք՝ Արդաբիլ
Արդաբիլի նահանգ
16-18-րդ դարեր 2010 1345 i, ii, iv
12 The Bazar at Tabriz.jpg Թավրիզի շուկա
بازار تبریز
Քաղաք՝ Թավրիզ
Արևելյան Ադրբեջան
անհայտ 2010 1346 ii, iii, iv
13 Shazdeh Garden Mahan Iran.jpg Պարսկական այգիներ
باغ ایرانی
Սպահան Մ.թ.ա. 10-րդ դար 2011 № 1372 i, ii, iii, iv, vi
14 Jamé Mosque Esfahan courtyard.jpg Ջամե մզկիթ Սպահանում
مسجد جامع اصفهان
Սպահան 8-րդ դար 2012 № 1397 ii
15 Gonbad-e Qabus.JPG Գոնբադե Քավուս
گنبد کاووس
Գոլեսթան նահանգ 11-րդ դար 2012 № 1398 i, ii, iii, iv
16 Golestan-takht2.jpg Գոլեսթանի պալատ
کاخ گلستان
Քաղաք՝ Թեհրան
Թեհրան
16-17-րդ դարեր 2013 № 1422 i, ii, iii, iv
17 ورودی قلعه رستم.JPG Շահրե-Սուխթե
شهر سوخته
Մոտակա քաղաք՝ Զաբոլ
Սիստան և Բելուջիստան
Մ.թ.ա. 4-րդ հազարամյակ 2014 № 1456 ii, iii, iv
18 Maymand (Kerman) Iran.JPG Մեյմանդ մշակութային լանդշաֆտ
میمند
Քերման 3-րդ դար 2015 № 1423 v
19 Royal City and Acropolis Tepes.jpg Շոշ
شوش
Խուզեսթան նահանգ Մ.թ.ա. 3-րդ դար 2015 № 1455 i, ii, iii, iv
20 Sand castles - Dasht-e Lut desert - Kerman.JPG Դաշթե Լութ
کویر لوت
Քերման 2016 № 1505 vii, viii
21 Qanat Niavaran.jpg Պարսկական ավանդական ջրային համակարգ
گناباد
Ռազավի Խորասան, Հարավային Խորասան, Յազդ, Կենտրոնական, Սպահան Մ.թ.ա. 3-րդ հազարամյակ 2016 № 1506 iii, iv
22 Yazd from ChaqMaq.jpg Յազդ պատմական քաղաք
شهر تاریخی یزد
Յազդ Մ.թ.ա. 3-րդ հազարամյակ 2017 1544 iii, v


Օբյեկտների աշխարհագրական դիրք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

##Իրանում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկ (Իրան)
Red pog.png
21
Իրանի ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտներ

Նախնական ցանկ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աղյուսակում օբյեկտները դասավորված են նախնական ցանկում դրանք ավելացնելու հերթականությամբ։ Ցանկում նշված են այն օբյեկտները, որոնք Իրանի կառավարության կողմից առաջարկվել են որպես թեկնածուներ համաշխարհային ժառանգության ցանկում ընդգրկվելու համար:

# Պատկեր Անվանում Տեղադրություն Ստեղծման ժամանակ Ցանկում ընդգրկվելու տարին Չափանիշներ
1 Jamé Mosque Esfahan courtyard.jpg Ջամե մզկիթ Սպահանում
مسجد جامع اصفهان
Նահանգ՝ Սպահան 8-րդ դար 1997 888 մշակութային
2 Kuşk-i Xesrew. Qesir Sîrîn (4).jpg Ղասրե Շիրին
قصر شیرین
Նահանգ՝ Քերմանշահ 6-րդ դար 1997 889 մշակութային
3 Relief Ardachir Ist (Firuzabad II) V1.JPG Ֆիրուզաբադ համալիր
فیروزآباد
Նահանգ՝ Ֆարս անհայտ 1997 893 մշակութային
4 Susa-destruction.jpg Պեղումներ Շոշ քաղաքի մոտ
شوش
Նահանգ՝ Խուզեսթան Մ.թ.ա. 3-րդ դար 1997 894 մշակութային
5 Naqsh-e Rajab - Shapur parade.jpg Նաղշե Ռաջաբ
نقش رجب
Նահանգ՝ Ֆարս անհայտ 1997 898 մշակութային
6 Sialk wall.jpg Սիալք
تپه سیلک
Նահանգ՝ Սպահան Մ.թ.ա. 6-րդ դար 1997 900 մշակութային
7 Bishapur (Iran) Sassanid Period 2.jpgRelief Ardachir Ist (Firuzabad II) V1.JPG00SarvestanQ80034.jpg Սասանյանների ժամանաշրջանի պատմական հուշարձաններ

ա) Բիշապուր
բ) Ֆիրուզաբադ
գ) Սերվեսթան
بیشاپور, فیروزآباد, سروستان
Նահանգ՝ Ֆարս 3-րդ դար 2007 5181 ii, iv
8 Taghe bostan.jpg Թաղե Բոսթան
طاق‌بستان
Նահանգ՝ Քերմանշահ 4-րդ դար 2007 5182 i, ii, iii, iv
9 Flag of Iran.svg Քուհե Խաջա լեռան պատմական հուշարձաններ
خواجه
Մոտակա քաղաք՝ Զաբոլ
Նահանգ՝ Սիստան և Բելուջիստան
3-րդ դարից սկսած 2007 5184 ii, iii, iv
10 Persepolis001.jpg Պերսեպոլիսի ընդլայնում
تخت جمشید/پارسه
Քաղաք՝ Մերվդեշտ
Նահանգ՝ Ֆարս
Մ.թ.ա. 518 2007 5186 ii, iv, vi
11 Fin Garden, Kashan.jpgSilak hills.jpgAghabozorg kashan.jpg Սպահանի նահանգի մշակութային-պատմական լանդշաֆտ

ա) Ֆին պալատ
բ)Սիալք
գ)Քաշան
کاشان, تپه سیلک, باغ فین
Նահանգ՝ Սպահան 2-13-րդ դարեր 2007 5187 i, ii, iii, iv, vi
12 Kuşk-i Xesrew. Qesir Sîrîn (4).jpg Ղասրե Շիրին համալիր
قصر شیرین
Նահանգ՝ Քերմանշահ 6-րդ դար 2007 5188 ii, vi
13 Anahita temple Iran.jpg Քանգավարի պատմական հուշարձաններ
کنگاور
Նահանգ՝ Քերմանշահ 3-րդ դարից սկսած 2007 5189 iii
14 Meybod Yazd province.JPG Մեյդոբ քաղաքի պատմական կենտրոն
میبد
Նահանգ՝ Յազդ 14-րդ դար 2007 5193 i, ii, iii, iv, v
15 Siraf beach01.JPG Սիրաֆի պատմական նավահանգիստ
سیراف
Նահանգ՝ Բուշեհր 9-րդ դար 2007 5195
16 Flag of Iran.svg Լար քաղաքի շուկա
لار
Նահանգ՝ Ֆարս 15-րդ դար 2007 5196
17 Abyaneh.png Պատմական հուշարձաններ Աբյանե գյուղում
ابیانه
Նահանգ՝ Սպահան 3-րդ դարից սկսած 2007 5197
18 Bastam06.jpg Բասթամ ամրոց
بسطام (خوی
Նահանգ՝ Արևմտյան Ադրբեջան Մ.թ.ա. 6-րդ դար 2007 5198
19 Damghan-2009.jpg Դամղան քաղաքի պատմական հուշարձաններ
دامغان
Նահանգ՝ Սեմնան 11-րդ դարից սկսած 2007 5200
20 Palais ramsar.jpg Ռամսար քաղաքի մշակութային-պատմական լանդշաֆտ
رامسر
Նահանգ՝ Մազանդարան 20-րդ դարի սկզբից սկսած 2007 5201
21 Tabriz-BlueMosque-05.jpg Թավրիզի կապույտ մզկիթ
مسجد کبود تبریز
Նահանգ՝ Արևելյան Ադրբեջան 1465 2007 5202
22 Ferdowsi tomb4.jpg Թուս քաղաքի մշակութային-պատմական քաղաք
توس
Նահանգ՝ Ռազավի Խորասան Մ.թ.ա. 4-րդ դարի սկսած 2007 5203
23 Masouleh.jpg Մասուլե գյուղ
ماسوله
Նահանգ՝ Գիլան 1006 2007 5204
24 Izadkhast caravanserail samanide.jpg Իզադխասթ քաղաքի պատմամշակութային լանդշաֆտ
ایزدخواست
Նահանգ՝ Ֆարս 3-րդ դարից սկսած 2007 5205
25 Alamut2.jpg Ալամութ ամրոց
دژ الموت
Նահանգ՝ Ղազվին 840 2007 5206
26 Flag of Iran.svg Զոզան անտիկ քաղաք
بخش جلگه زوزن
Նահանգ՝ Հարավային Խորասան անհայտ 2007 5208
27 Shapori Bridge 2.JPG Խորրամաբադի հովիտ
خرمآباد
Նահանգ՝ Լոռեսթան 6-րդ դարից սկսած 2007 5209
28 Jiroft tabriz museum.JPG Ջիրոֆթ
جیرفت
Նահանգ՝ Քերման Մ.թ.ա. 3-րդ հազարամյակ 2007 5210
29 Sharaf-1.jpg Ղազնևիների և Սելջուկների ժամանակաշրջանի պատմական հուշարձաններ Խորասանում
رباط شرف
Նահանգ՝ Խորասան 10-13-րդ դարեր 2007 5211
30 MarivanFields.JPG Ուրամանաթ գյուղի պատմամշակութային լանդշաֆտ
چناره
Նահանգ՝ Քուրդիստան անհայտ 2007 5212
31 Ghaleye Rud Khan (40) 4.jpg Շոմալ մերձկասպյան անտառներ
جنگلهای ایران
Նահանգներ՝ Գիլան, Մազանդարան, Գոլեսթան 2007 5214
32 QeshmIsland.jpg Ղեշմ կղզի
جزیره قشم
Նահանգ՝ Հորմոզգան 2007 5215
33 Arasbaran01.jpg Արասբարան արգելոց
ارسباران
Նահանգ՝ Արևմտյան Ադրբեջան 2007 5217
34 Sab dalj1.JPG Սավալան
فیروزآباد
Նահանգ՝ Արդաբիլ 2007 5218
35 Road in Khabr National Park.jpg Խաբր ազգային պարկ
فیروزآباد
Նահանգ՝ Քերման - 2007 5219
36 Ali Sadr Cave.jpg Ալի-Սադր քարանձավ
غار علیصدر
Մոտակա քաղաք՝ Համադան
Նահանգ՝ Համադան
- 2007 5220
37 Shadiyakh excavation hamaam va.jpg Մետաքսի ճանապարհ Իրանում
جاده ابریشم
Քաղաքներ՝ Նիշապուր, Սաբզևար
Նահանգ՝ Ռազավի Խորասան
Մ.թ.ա. 2-րդ դարից սկսած 2008 5268
38 Kul-e Farah IIIW.JPG Իզե քաղաքի պատմամշակութային լանդշաֆտ
شهرستان ایذِه
Նահանգ՝ Խուզեսթան Մ.թ.ա. 8-րդ դար 2008 5269
39 Zendan karim khan1.JPG Զանդ դինաստիայի ժամանակաշրջանի պատմամշակութային կոթողներ Շիրազում
فیروزآباد
Նահանգ՝ Ֆարս 18-րդ դար 2008 5270
40 Kerman panorama.JPG Քերման քաղաքի պատմամշակութային լանդշաֆտ
کرمان
Նահանգ՝ Քերման 3-րդ դարից սկսած 2008 5271
41 Мавзолей Авиценны.JPG Համադան
همدان
Նահանգ՝ Համադան Մ.թ.ա. 2-րդ հազարամյակ 2008 5272
42 POLDOKHTAR.jpg Լոռեսթանի պատմական կամուրջների համալիր
پلدختر
Նահանգ՝ Լոռեսթան 4-րդ դարից սկսած 2008 5273
43 Cloud forest, Olang, Kahr Turan National Park پانی آبادیها درجنگل ابر، اولنگ، پارک ملی خارتوران - panoramio.jpg Թուրան ազգային պարկ Նահանգ՝ Սեմնան 1976 2008 5275
44 پرآبی در هامون پوزک.jpg Համուն լիճ دریاچه هامون Նահանգ՝ Սիստան և Բելուջստան 2008 5276
45 HaraForestQeshm.jpg Հարրա արգելոց
جنگل حرا (هرمزگان)
Ղեշմ կղզի 2008 5277
46 Damavand Fumarole.JPG Դեմավենդ
کوه دماوند
Նահանգ՝ Թեհրան 2008 5278
47 Flag of Iran.svg Ասբադներ՝ Իրանի հողմաղացներ Նահանգներ՝ Ռազավի Խորասան, Սիստան և Բելուջստան 2017 6192 i, ii, iv, v
48 Karaftoo.jpg Քարաֆթու քարանձավի պատմական համալիր Նահանգ՝ Քրդստան 2017 6193 ii, iii, iv, v, vii, x
49 RezaShrine.jpg Իմամ Ռեզայի դամբարան Նահանգ՝ Ռազավի Խորասան 2017 6194 i, ii, iii, iv, vi
50 Իրանի երկաթուղային ճանապարհների արդյունաբերական ժառանգություն Նահանգներ՝ Մազանդարան, Թեհրան, Խուզեսթան 20-րդ դար 2017 6195 ii, iv
51 Carpet weaving, Mahan, Iran (1249319690).jpg Իրանական լեռնաշխարհի կենտրոնական շրջաններում տեքստիլ արդյունաբերության ժառանգություն Նահանգներ՝ Յազդ, Սպահան, Քերման 2017 6196 i, ii, iii, iv
52 Sharaf-1.jpg Պարսկական քարվանսարաներ Նահանգներ՝ Յազդ, Սպահան, Ռազավի Խորասան 2017 6197 ii, iii, iv, v, vi
53 Salt dome Hadi Karimi.jpg Իրանի աղի գմբեթներ Նահանգներ՝ Բուշեհր, Ղոմ, Զանջան, Ֆարս, Հորմոզգան - 2017 6198 vii, viii
54 Great Wall of Gorgan - panoramio.jpg Գորգանի Մեծ պարիսպ Նահանգ՝ Գոլեսթան 5-6-րդ դարեր 2017 6199 i, ii, iii, iv, v
55 Borujerdiha.jpg Ավանդական իրանական տներ Իրանական լեռնաշխարհի կենտրոնական մասում Նահանգներ՝ Յազդ, Սպահան 2017 6200 ii, iv, v, vi
56 UT Literature snow.jpg Թեհրանի համալսարան Նահանգ՝ Թեհրան 20-րդ դար 2017 6201 ii, vi

Օբյեկտների աշխարհագրական դասավորվածություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Իրանում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտներ

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «Tentative» (անգլերեն)։ UNESCO World Heritage Centre։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-03-30-ին։ Վերցված է 24 ноября 2010 
  2. «Iran (Islamic Republic of)»։ UNESCO։ Վերցված է 2017-09-03 
  3. «Bam and its Cultural Landscape»։ UNESCO։ Վերցված է 7 August 2016 
  4. «Bisotun»։ UNESCO։ Վերցված է 7 August 2016 
  5. «Armenian Monastic Ensembles of Iran»։ UNESCO։ Վերցված է 7 August 2016 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]