Նարեկավանք

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Նարեկավանք
Վանքային համալիր

Նարեկավանքը

Տեղադրություն Արևմտյան Հայաստան, Վասպուրական, Վանա լիճ, Նարեկ
Աշխարհ Վասպուրական
Պատմական երկիր Բագրատունյաց Հայաստան Բագրատունյաց Հայաստան
Պատմություն
Հիմնադիր(ներ) Բագրատունյաց Հայաստան, Վասպուրականի թագավորություն` Գագիկ Ա Արծրունի
Ճարտարապետություն
Կարգավիճակ Ավերված
Ակտիվ է Ոչ
Ճարտարապ. ոճ Հայկական
Կառուցման սկիզբ 10-րդ դար
Ավերում 1915 թվականի Մեծ Եղեռն, ոչնչացված թուրքական բանակի կողմից
թուրքիա դեռ չունի տեղորոշման քարտեզներ.
##Նարեկավանք (Մեծ Հայք)
Set01-church1.svg


Նարեկավանք, 10-րդ դարի հայկական վանական համալիր էր պատմական Վասպուրական նահանգի Ռշտունյաց գավառում՝ Վանա լճի հարավ արևելյան ափին, Նարեկ գյուղում։[1] Այստեղ է սովորել Գրիգոր Նարեկացին։

Վանքի հիմնադրման շարժառիթ են դարձել Բյուզանդիայի Ռոմանոս կայսրի կրոնական հալածանքները, որոնց պատճառով հայ վանականները Բյուզանդիայից փախել և Հայաստանում են ապաստանել ու հիմնել Նարեկավանքը։

Aquote1.png յայսմ ժամանակիս, շինեցաւ Նարեկ ի Ռշտունեաց գաւառին նոյն կարգաւորութեամբ, բազմազարդ պաշտօնապայծառ երգեցողովք եւ գրական գիտողօք։ Aquote2.png


Վանական համալիրի գլխավոր եկեղեցին Սբ. Սանդուխտն է, որը եռախորան, արևելյան կողմում զույգ ավադատներով, արմ. կամարակապ խորշերով, արտաքուստ ուղղանկյուն կառույց է՝ ութանիստ թմբուկով և բրգաձև վեղարով գմբեթով։

Ըստ ավանդույթի խորանում է գտնվում Սբ. Սանդուխտի գերեզմանը։

Եկեղեցուն արևելյան կից Գրիգոր Նարեկացու գմբեթավոր մատուռ դամբարանն է, իսկ հրվ. մեկ զույգ որմնամույթերով, պայտաձև և Ավագ խորանով գմբեթավոր դահլիճի հորինվածքով Սբ. Աստվածածին եկեղեցին է։ Նարեկավանքը զարթոնք է ապրել Անանիա Նարեկացու, ավելի ուշ Գրիգոր Նարեկացու վանահայրության տարիներին։ Անանիա Նարեկացու ջանքներվ վանքում հիմնվել է դպրոց, բազմաթիվ ձեռագրեր են ծնունդ առել այնտեղ, որոնցից մեզ են հասել 1069 թվականին գրված Ավետարանը։

1707 թվականին Մինաս վարդապետ Ղախանեցին հիմնովին նորոգել է վանքը, իսկ 1787 թվականին վանահայր Բարսեղ վարդապետը եկեղեցիներին արևելյան կից կառուցել է ուղղանկյուն, քառամույթ, ընդարձակ գավիթ, ուր թաղվել է Անանիա Նարեկացին։

1812 թվականին գավթի արմ. մուտքի առաջ կառուցվել է եռահարկ զանգակատուն։ 1843 թվականին բոլոր գմբեթները նորոգվել են, իսկ 1858 թվականին վանքն ամբողջովին բարեկարգվել է։ 1884 թվականին Արիստակես վարդապետը վանքում վարժարան է բացել, իսկ 1901 թվականին՝ որբաբոց վարժարան։

Նարեկավանքից 2կմ հեռու սրբավայր համարվող այն քարայրն է, ուր Գրիգոր Նարեկացին է ճգնել։

1915 թվականին Հայոց Ցեղասպանության ժամանակ Նարեկավանքն ավերվել է հիմնովին։[2]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. Hewsen, Robert H. (2000), «Van in This World; Paradise in the Next: The Historical Geography of Van/Vaspurakan», in Հովհաննիսյան, Ռիչարդ,  Հայկական Վան/Վասպուրական , Կոստա Մեսա, Կալիֆորնիա: Mazda Publishers , OCLC 44774992 
  2. http://www.yeghishe.am/am/gallery/106/