Երևանի երկրաշարժ (1679)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Երևանի երկրաշաժ
Երևանի երկրաշարժ (1679)ը գտնվում է Հայաստանում
Երևանի երկրաշարժ (1679)
Տեսակերկրաշարժ
ԵրկիրՍեֆյան Պարսկաստան, Երևանի խանություն
Տարեթիվհունիսի 4, 1679
Մագնիտուդ ռիխտերի սանդղակով6.4[1]
Տուժածներ7,600[1]
40°12′ հս․. լ. 44°42′ ավ. ե. / 40.2° հս․. լ. 44.7° ավ. ե. / 40.2; 44.7Կոորդինատներ: 40°12′ հս․. լ. 44°42′ ավ. ե. / 40.2° հս․. լ. 44.7° ավ. ե. / 40.2; 44.7[1]

1679 թվականի Երևանի երկրաշաժ (կամ Գառնու երկրաշարժ), տեղի է ունեցել հունիսի 4-ին ժամը 13։00-ին[2] Երևանում[3]:

Երկրաշարժը զգացվել է Գեղարդավանքից ու Խոր Վիրապից մինչև Հովհաննավանք։ Երկրաշարժի հետևանքով բազմաթիվ կառույցներ կործանվել են։ Բազմաթիվ ջրի նոր աղբյուրներ են բացվել, որոշները փակվել են, խոշոր ժայռաբեկորներ են տապալվել, կամուրջներ՝ խորտակվել։ Երևանի հայտնի կառույցների մեծ մասը վնասվել են, այդ թվում՝ Երևանի բերդը, որը հիմնահատակ քանդվել է, բոլոր մզկիթներն ու մինարեները[2], Սուրբ Պողոս-Պետրոս եկեղեցին, Սուրբ Զորավար Աստվածածին եկեղեցին և Գեթսեմանի մատուռը[3]: Չի վնասվել Կաթողիկե եկեղեցին, ինչը նրան դարձնում է փաստացի Երևանի պատմության հնագույն ու երբևէ չքանդված կառույցը։ Երևանից դուրս քանդվել է Հովհաննավանքը, Գեղարդավանքը, և շատ ուրիշներ։ Կոզեռնի գերեզմանատանը բազմաթիվ էին 1679 թվականի մահացածները, ինչը խոսում է այն մասին, որ Երևանում մահացածների թիվը զգալի է եղել։

Մոտակա Քանաքեռ գյուղն ամբողջությամբ ավերվել է՝ գրանցելով 1228 մահացած[2]։ Խոնհարվել է նաև Գառնու հեթանոսական տաճարը[4]:

Երկրաշարժը կրկնվել է օրեր շարունակ, սակայն ավելի թույն ուժգնությամբ ու զգալի ավերածություններ չի առաջացրել[2]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 Utsu, T. R. (2002), «A List of Deadly Earthquakes in the World: 1500-2000» (անգլերեն), International Handbook of Earthquake & Engineering Seismology, Part A, Volume 81A (First տպ.), Academic Press, p. 69, ISBN 978-0124406520 
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Ղաֆադարյան Կարո։ «ԷՐԵՎԱՆԻ ՄԻՋՆԱԴԱՐՅԱՆ ՀՈՒՇԱՐՁԱՆՆԵՐԸ»։ Լրաբեր հասարակական գիտությունների։ Վերցված է 2019 
  3. 3,0 3,1 Հակոբյան Թադևոս (1979)։ Երևանի պատմությունը (1500–1800 ԹԹ.)։ ԵՐԵՎԱՆԻ ՀԱՄԱԼՍԱՐԱՆԻ ՀՐԱՏԱՐԱԿՉՈԻԹՅՈԻՆ։ էջ 328 
  4. Hasrat'yan Mourad (1995)։ «The medieval earthquakes of the Armenian Plateau and the historic towns of Ayrarat and Shirak (Dvin, Ani, Erevan)»։ Annali di Geofisica (անգլերեն) (Իտալիայի երկրաֆիզիկայի ազգային ինստիտուտ) 38 (5-6): 721