Հայաստանի Հանրապետության կառավարական տուն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Museum Silhouette.svg
Հայաստանի Հանրապետության կառավարական տուն
Yerevan square by Rita W.jpg
Տեսակպաշտոնական նստավայր
ԵրկիրFlag of Armenia.svg Հայաստան
ՏեղագրությունԵրևան
ՓողոցՀանրապետության հրապարակ
ՍեփականատերՀայաստանի Կառավարություն
ԲնակիչՀայաստանի Հանրապետության վարչապետ
Հիմնադրված է1929
ՃարտարապետԱլեքսանդր Թամանյան
Իրադարձություններպատրաստման կամ շինարարության սկիզբ
Պաշտոնական կայք

Հայաստանի Հանրապետության կառավարական տուն կամ Կառավարության շենք № 1, գտնվում է Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանում, ՀՀ Հանրապետության հրապարակում։ Նախագծել է ՀԽՍՀ ժողովրդական ճարտարապետ, ակադեմիկոս Ալեքսանդր Թամանյանը 1926-1928 թվականներին, ով այս աշխատանքի համար 1942 թվականին արժանացել է Խորհրդային Պետական մրցանակի։

Շինարարությունը սկսել և ավարտին է հասցրել հեղինակի որդին՝ Գևորգ Թամանյանը 1952 թվականին[1]։

Այն Հայաստանի վարչապետի պաշտոնական նստավայրն է։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հայաստանի Հանրապետության կառավարական տան ներկայիս շենքի հյուսիս-արևմտյան հատվածն, ի սկզբանե, մտահղացվել և կառուցվել է որպես Հայ ժողովրդական կոմիսարիատի առանձին շենք, որի շինարարությունն ավարտվել է 1929 թվականին։

1932-1936 թվականներին նույն տեղում նախագծվել է Կառավարության շենքին կից մի ամբողջ թաղամասի համալիրը, որը ներդաշնակորեն ներառում էր Հայ ժողովրդական կոմիսարիատի շենքը։ Ըստ այդ գծագրի՝ անկանոն հնգանկյունաձև պարագծով շենքի կենտրոնական մասում (ներքին բակում) պետք է բարձրացվեր ավելի բարձր գլանաձև ծավալ, որպեսզի ծառայեր որպես համալիրի տարբեր մասերը կապող ճեմասրահ։ Քաղաքաշինության տեսանկյունից այն Ժողովրդական տան (Օպերայի) հետ միասին ի սկզբանե նախատեսվում էր դառնալ նախագծվող Հյուսիսային պողոտայի առանցքը։ Այնուամենայնիվ, 1941 թվականին շինարարությունը դադարեցվել է, և համալիրի հյուսիսային և արևելյան հատվածների գծագրերն այդպես էլ կյանքի չեն կոչվել։

Ճարտարապետներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կառավարության տան շենքը նախագծել է հայ ճարտարապետ Ալ․ Թամանյանը, բայց շինարարությունը սկսել և ավարտել է նրա որդին՝ ճարտարապետ Գևորգ Թամանյանը։ Նա կատարել է որոշակի փոփոխություններ․ հանել է կենտրոնական բարձրադիր հատվածը և արևելյան կողմում ավելացրել նիստերի ընդարձակ դահլիճը։

Շենքի հորինվածք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կառավարական տունն առաջինն էր, որը կառուցվել է Ալ. Թամանյանի՝ 1924 թվականի Երևանի կառուցապատման և զարգացման 1-ին գլխավոր հատակագծով նախատեսված կենտրոնական օվալաձև հրապարակում և որին համապատասխան էլ պայմանավորվել են հետագայում կառուցված շենքերի բարձրությունը, հորիզոնական ճեղքերը, մասշտաբը, ռիթմիկ նախշը և ոճական առանձնահատկությունները։

Շենքի ողջ հատակագծի հիմքում ընկած սկզբունքը բավականին պարզ է. ֆունկցիոնալ տեսանկյունից այն հիմնված է նպատակահարմարության վրա. կենտրոնական առանցքային միջանցքների երկու կողմերում աշխատասենյակներն են՝ նիստերի մեծ և փոքր դահլիճները, ճեմասրահների և նախասրահների հետ ներդաշնակ։ Ճակատային մասերի դիզայնը տարբեր է՝ քաղաքաշինական նկատառումներով նրանց վերապահված դերին համապատասխան։ Հրապարակին նայող կորաձև գլխավոր ճակատը մշակված է 5 կամարների ռիթմիկ նախշով, որոնք հենվում են մոնումենտալ հաստափոր սյունափնջերի վրա, որոնց վրայով անցնում է բաց սյունասրահի գոտին։ Հյուսիսային կողմից այն հարում է ուղղանկյուն ռոտոնդայով պսակված աշտարակին։ Հրապարակի հարակից փողոցներում շենքի ճակատային առջևի մասերի ձևավորումն ավելի պարզ է և զուսպ։ Աստիճանական և հարթ անկյունային անցումների շնորհիվ կառուցվածքի ամբողջ դիզայնը ընկալվում է որպես ներդաշնակ ամբողջականություն։ Հեղինակն դեկորատիվ մշակումներում օգտագործել է հայկական միջնադարյան ճարտարապետության (Տեկոր, Դվին) և մոնումենտալ քանդակագործության տարրեր։

Շենքը կառուցված է վարդագույն ֆելզիտային տուֆով՝ հենված բազալտից պատրաստված գետնախարիսխի վրա։

1942 թվականին Ալեքսանդր Թամանյանը ՀՀ Կառավարության շենքի նախագծման համար արժանացել է ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի, իսկ Երևանի Հանրապետության հրապարակի համալիրի հեղինակները 1970 թվականին արժանացել են ՀԽՍՀ Պետական մրցանակների։


Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Yerevan map by Tamanyan.jpg
Հանրապետության Հրապարակ.jpg
Yerevan-Republic Square-12-Government-2019-gje.jpg
Yerevan Lenin Square 1978 Soviet stamp.png
Երևանի գլխավոր հատակագիծ
հեղինակ՝ Ալեքսանդր Թամանյան, 1932 թվական
Երևանի Հանրապետության հրապարակ, աջից՝ Կառավարության շենք Երևանի Հանրապետության հրապարակ և Կառավարության շենք Լենինի արձանը և Կառավարության շենքը, 1978 թվականի խորհրդային նամականիշ

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. LLC Helix Consulting։ «Tour of the Building - Government Building History - The Government of the Republic of Armenia»։ www.gov.am (անգլերեն)։ Վերցված է 2022-03-28