Պերճ Զեյթունցյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Պերճ Զեյթունցյան
Pertch Zeytuntsyan.JPG
Ծնվել էհուլիսի 18, 1938(1938-07-18)
ԾննդավայրԱլեքսանդրիա, Եգիպտոս
Վախճանվել էօգոստոսի 21, 2017(2017-08-21)[1] (79 տարեկանում)
Վախճանի վայրԵրևան, Հայաստան
Մասնագիտությունդրամատուրգ, արձակագիր, հրապարակախոս և թարգմանիչ
Լեզուհայերեն
Ազգությունհայ
ՔաղաքացիությունFlag of Armenia.svg Հայաստան
ԿրթությունՊյատիգորսկի պետական լեզվաբանական համալսարան և Սցենարիստների և ռեժիսորների բարձրագույն դասընթացներ
ԱշխատավայրՀայֆիլմ, «Երևան» հեռուստաֆիլմերի ստուդիա և Հայաստանի գրողների միություն
ՊարգևներԵրևանի պատվավոր քաղաքացի Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշան Հայկական ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ Մովսես Խորենացու մեդալ ՀՀ վարչապետի հուշամեդալ և Հայաստանի Հանրապետության Պատվո շքանշան
ԶավակներԶարմինե Զեյթունցյան
Պերճ Զեյթունցյան Վիքիքաղվածքում
Պերճ Զեյթունցյան Վիքիդարանում

Պերճ Արմենակի Զեյթունցյան (հուլիսի 18, 1938(1938-07-18), Ալեքսանդրիա, Եգիպտոս - օգոստոսի 21, 2017(2017-08-21)[1], Երևան, Հայաստան), հայ արձակագիր, դրամատուրգ, հրապարակախոս և թարգմանիչ։ ԽՍՀՄ գրողների միության անդամներ: ՀԽՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ (1989), պետական մրցանակի կրկնակի դափնեկիր, Հռոմի արվեստների և հասարակական գիտությունների «Տիբերինա» ակադեմիայի պատվավոր անդամ[2]։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է 1938 թվականի հուլիսի 18-ին Եգիպտոսի Ալեքսանդրիա քաղաքում։ 1948 թվականին ծնողների հետ տեղափոխվել է Խորհրդային Հայաստան։ Սովորել է Երևանի Ղազարոս Աղայանի անվան միջնակարգ դպրոցում, որն ավարտել է 1956 թվականին ոսկե մեդալով[2]: 1963 թվականին ավարտել է Պյատիգորսկի օտար լեզուների ինստիտուտի հեռակա բաժինը։ 1963-1964 թվականներին սովորել է Մոսկվայի երկամյա բարձրագույն սցենարական դասընթացներում։

1953 թվականին «Պիոներ» ամսագրում տպագրվել է Պերճ Զեյթունցյանի առաջին պատմվածքը՝ «Նվեր»։ 1956 թվականին հրատարակվել է նրա ստեղծագործությունների առաջին ժողովածուն «Նրա առաջին ընկերը»։ 1956 թվականին գրողին շնորհվել է Հայաստանի երիտասարդական փառատոնի I մրցանակ՝ ոսկե մեդալ, իսկ 1957 թվականին ստացել է ԽՍՀՄ երիտասարդական փառատոնի II մրցանակ՝ արծաթե մեդալ[2]։

1965-1968 թվականներին եղել է «Հայֆիլմ» կինոստուդիայի խմբագիրը, 1965-1975 թվականներին` հեռուստաֆիլմերի «Երևան» ստուդիայի գլխավոր խմբագիրը, 1975-1986 թվականներին՝ Հայաստանի գրողների միության քարտուղարը։ 1986-1990 թվականներին զբաղեցրել է «Պիոներ» ամսագրի գլխավոր խմբագիրի պաշտոնը։ 1991-1992 թվականներին եղել է ՀՀ մշակույթի առաջին նախարարը[2]:

Պերճ Զեյթունցյանը հեղինակել է 12 պիես, որոնք բեմադրվել են Երևանի թատրոններում։ Գրքերը թարգմանվել են 11 լեզուներով, այդ թվում՝ ռուսերեն, անգլերեն, ֆրանսերեն, արաբերեն[3][4]։

Պարգևներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 1986 – ստացել է Գրողների միության Գ. Սունդուկյանի անվան մրցանակ,
  • 1987 – ընտրվել է Հռոմի «Թիբերինա» ակադեմիայի պատվավոր անդամ,
  • 1989 – ստացել է ՀՀ մշակույթի վաստակավոր գործչի կոչում,
  • 1998 – արժանացել է Մովսես Խորենացու անվան մեդալի,
  • 1999 – «Խոր վիրապ» պիեսի համար ստացել է պետական մրցանակ,
  • 2003 – արժանացել է Թեքեյան մշակութային միության «Հայկազուն Ուզունյան» գրական մրցանակի լավագույն արձակ ստեղծագործության համար («Մի նայիր հայելուն»),
  • 2004 – հրապարակախոսության համար արժանացել է ժուռնալիստների միության «Ոսկե գրիչ» մրցանակի,
  • 2004 – արժանացել է ՀՀ գրողների միության Լ. Շանթի անվան մրցանակի տարվա լավագույն պիեսի համար («Մահապատիժ հայկական ձևով»),
  • 2005 – Մշակույթի գործիչների համահայկական լիգայի կողմից ստացել է «Հայ արվեստի ասպետ» կոչում,
  • 2005 – ընտրվել է Երևանի պատվավոր քաղաքացի,
  • 2006 – ստացել է Ֆրանսիայի հայ համայնքի «Արարատ» մրցանակ,
  • 2007 – արժանացել է Հայաստանի թատերական գործիչների միության «Արտավազդ» մրցանակի,
  • 2007 – արժանացել է Մայր աթոռ Սուրբ Էջմիածնի «Սուրբ Սահակ, Սուրբ Մեսրոպ» շքանշանի
  • 2007 – Կալիֆոռնիայի UCLA համալսարանի հայագիտական ամբիոնի կողմից ստացել է «Գրիգոր Նարեկացի» մրցանակ,
  • 2008 – ստացել է Միջազգային հայկական «Կարոտ» փառատոնի մրցանակ որպես լավագույն դրամատուրգ,
  • 2008 – ստացել է ՀՀ «Մեսրոպ Մաշտոց» շքանշան,
  • 2008 – արժանացել է ՀՀ մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալի,
  • 2008 – արժանացել է Հայաստանի ազգային գրադարանի «Հակոբ Մեղապարտ» մեդալի,
  • 2008 – պարգևատրվել է Հայաստանի գրողների միության «Գրական վաստակի համար» ոսկե մեդալով,
  • 2009 – ՀՀ մշակույթի նախարարության կողմից ստացել է «Արվեստի երախտավոր» կոչումը[2],
  • 2013 – ՀՀ Վարչապետի որոշմամբ պարգևատրվել է ՀՀ վարչապետի հուշամեդալով,
  • 2016 – Հայաստանի Հանրապետության Անկախության 25-ամյակի առթիվ, հայ գրականության և մշակույթի զարգացման գործում ներդրած մեծ ավանդի համար պարգևատրվել է Պատվո շքանշանով[5]:

Երկեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Նրա առաջին ընկերը (պատմվածքներ), Երևան, 1956, 160 էջ:
  • Մեր թաղի ձայները (պատմվածքներ, վիպակ), Երևան, 1959, 152 էջ:
  • Մեզնից հետո (վեպ), Երևան, 1963, 340 էջ:
  • Փարիզի համար (պատմվածքներ), Երևան, 1965, 56 էջ:
  • Կլոդ Ռոբերտ Իզերլի (վեպ), Երևան, 1968, 256 էջ:
  • Զեյթունցյան Պերճ, Դովլաթյան Ֆրունզե «Երևանյան օրերի խրոնիկա», Երևան, 1971, 159 էջ:
  • Կատակերգություն առանց մասնակիցների (վիպակներ), Երևան, 1975, 312 էջ:
  • Արշակ Երկրորդ (վեպ), Երևան, 1977, 532 էջ:
  • Ամենատխուր մարդը (պիեսներ), Երևան, 1981, 388 էջ:
  • Իրիկնային հեքիաթներ (պատմվածքներ), Երևան, 1983, 60 էջ:
  • Մեծ լռություն (պիեսներ), Երևան, 1985, 408 էջ:
  • Ընտիր երկեր, հատ. 1. «Ամենատխուր մարդը», «Քսաներորդ դարի լեգենդը», «Անավարտ մենախոսություն», «Վերջին խաղը», «Երևանյան օրերի խրոնիկան», Երևան, 1987, 584 էջ:
  • Ընտիր երկեր, հատ. 2. «Պիեսներ», «Արշակ Երկրորդ», Երևան, 1987, 608 էջ:
  • Վերջին արևագալը (վեպ), Երևան, 1989, 656 էջ:
  • Ցուլերը դեռ այնտեղ են (հրապարակախոսություն), Երևան, 1990, 192 էջ:
  • Ծնվել է ու մահացել (պիեսներ), Երևան, 1995, 232 էջ:
  • Մեզանից յետոյ, Պէյրութ, 1998, 352 էջ:
  • Յիսուս Նազովրեցին եւ նրա երկրորդ աշակերտը, Անթիլիաս, 1999, 96 էջ:
  • Հիսուս Նազովրեցին և իր երկրորդ աշակերտը: Խոր վիրապ (պիեսներ), Երևան, 2001, 138 էջ:
  • Մի նայիր հայելուն (վիպակ և պիես), Երևան, 2004, 126 էջ:
  • Ապրենք տասը պատվիրաններով (հոդվածներ, հրապարակախոսություն), Երևան, 2009, 656 էջ:
  • Ոտքի՛, դատարանն է գալիս, Երևան, 2013, 248 էջ:

Առցանց[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թարգմանություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Էրսքին Քոլդուել, Տաք գետը, պատմվածքներ, 1962:
  • Գրեհեմ Գրեն, Խաղաղ ամերիկացին, վեպ, 1963:
  • Էռնեստ Հեմինգուեյ, Կիլիմանջարոյի ձյուները, պատմվածք, 1963:
  • Էռնեստ Հեմինգուեյ, Հրաժեշտ զենքին, վեպ, 1972:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Մարգարյան Սիրանուշ, Պատմության ժամանակը / Խմբ. Ս. Սարինյան, Երևան, 2000, 212 էջ:
  • Ղուլյան Արտակ, Պերճ Զեյթունցյանի արձակը: Սեղմագիր, Երևան, 2005, 22 էջ:
  • Ղուլյան Արտակ, Երկատման հիմնախնդիրը և նմանակի ֆենոմենը Պերճ Զեյթունցյանի արձակում, Ստեփանակերտ, Դիզակ պլյուս, 2007, 42 էջ:
  • Մուրադյան Լիանա, Պերճ Զեյթունցյանի դրամաների լեզուն, Երևան, 2008, 112 էջ:
  • Սարհատյան Աիդա, Շարահյուսական կապակցման միջոցները և նրանց ոճական արժեքը Պերճ Զեյթունցյանի արձակում, Երևան, 2008, 164 էջ:
Wikiquote-logo-hy.svg
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են