Արշակ Չոպանյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox auteur.png
Արշակ Չոպանյան
Արշակ Չոպանյան
Arshag Chobanian.png
Ծնվել է հուլիսի 15, 1872({{padleft:1872|4|0}}-{{padleft:7|2|0}}-{{padleft:15|2|0}})
Ծննդավայր Կոստանդնուպոլիս[1], Բեշիկտաշ կամ Ստամբուլ
Վախճանվել է հունիսի 8, 1954({{padleft:1954|4|0}}-{{padleft:6|2|0}}-{{padleft:8|2|0}}) (81 տարեկանում)
Վախճանի վայր Փարիզ[2]
Մասնագիտություն դրամատուրգ, գրական քննադատ, լրագրող, գրող[3], բանաստեղծ, գրականագետ և թարգմանիչ
Լեզու ֆրանսերեն[4] և արևմտահայերեն
Ազգություն հայ
Կրթություն Կեդրոնական վարժարան
Աշխատավայր Ծաղիկ
Արշակ Չոպանյան Վիքիքաղվածքում
Արշակ Չոպանյան Վիքիդարանում
Arshag Chobanian Վիքիպահեստում
Արշակ Չոպանյան.jpg

Արշակ Հովհաննեսի Չոպանյան (հուլիսի 15, 1872, Կոստանդնուպոլիս[1], Բեշիկտաշ և Ստամբուլ - հունիսի 8, 1954, Փարիզ[2]), հայ գրող, քննադատ, բանասեր, լրագրող և հասարակական գործիչ է։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արշակ Հովհաննեսի Չոպանյանը ծնվել է 1872 թ. հուլիսի 15-ին Կ. Պոլսում։ Սովորել է Կ. Պոլսի Մաքրուհյան դպրոցում, ապա՝ Կեդրոնական վարժարանում։ Աշխատակցել է «Արևելք», «Մասիս», «Հայրենիք» պարբերականներին։ 1895 թվականին սկսել է «Ծաղիկ» հանդեսի հրատարակությունը, լույս է ընծայել մի քանի համար և ահաբեկված համիդյան բռնություններից՝ նույն տարում փախչելով՝ հաստատվել է Փարիզում, ուր և անցկացրել է իր հետագա ամբողջ կյանքը։ Մահացել է 1954 թ. հունիսի 8-ին Փարիզում[5]։

Ստեղծագործական աշխատանք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1898-1911 և 1929-1949 թթ. հրատարակել է հայտնի «Անահիտ» հանդեսը։ Հասարակական, լրագրական-հրատարակչական աշխատանքներին զուգընթաց զբաղվել է արվեստի, բանասիրության, գրականագիտության և գրաքննադատության հարցերով, հրապարակախոսությամբ, գրել է արձակ ու չափածո գեղարվեստական գործեր, կատարել է թարգմանություններ։

Առանձնակի նշանակություն ունի Չոպանյանի քննադատական և գիտական բանասիրական գործունեությունը։ Նա նորովի է մեկնաբանել հայ գրականության շատ երևույթներ։ Հրատարակել է «Նահապետ Քուչակի դիւանը» 1902 թվականին, «Նաղաշ Հովնաթան աշուղը և Հովնաթան Հովանթանեան նկարիչը» 1910 թվականին, «Հայ էջեր» 1912 թվականին, «Հայրեններու բուրաստանը» 1940 թվականին և այլ ուսուսմնասիրություններ։ Կազմել և լույս է ընծայել Պ. Դուրյանի (1894) և Մ. Պեշիկթաշլյանի (1907) երկերը, որոնց նվիրել է նաև ուսումնասիրություններ։ Առաջինն է Գրիգոր Նարեկացու ժառանգությունը վերլուծել որպես գեղարվեստական ստեղծագործություն և նրան դրել համաշխարհային գրականության հսկաների կողքին։ Անդրադարձել է գրական նոր երևույթներին՝ հաճախ առաջինը տալով դրանց հեղինակների (Վ. Թեքեյան, Սիամանթո, Դ. Վարուժան, Ե. Չարենց, Մ. Զարիֆյան և ուրիշներ) ստեղծագործական ինքնատիպության բնութագիրը։ Հոդվածներ է նվիրել նաև արևմտաեվրոպական և ռուս գրողներին։

Մեծ աշխատանք է կատարել հայ գրականությունը Եվրոպայում ներկայացնելու և Հայ դատը պաշտպանելու ուղղությամբ։ Թարգմանել ու ֆրանսերեն հրատարակել է հին և նոր շրջանի հայ բանաստեղծների գործերից, որոնք ամփոփվել են «Վարդենիք Հայաստանի» (հ. 1-3, 1918-29) ժողովածուում։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 Record #102028079 // Gemeinsame Normdatei Ստուգված է դեկտեմբերի 22-ին 2014:
  2. 2,0 2,1 2,2 Record #102028079 // Gemeinsame Normdatei Ստուգված է դեկտեմբերի 31-ին 2014:
  3. Record #102028079 // Gemeinsame Normdatei Ստուգված է հունիսի 24-ին 2015:
  4. http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb120028155 Ստուգված է հոկտեմբերի 10-ին 2015:
  5. Մ. Զարիֆյան

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Wikiquote-logo-hy.svg
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են
Վիքիդարանը
Վիքիդարանը ունի բնօրինակ գործեր, որոնց հեղինակն է՝