Արփիար Արփիարյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox auteur.png
Արփիար Արփիարյան
Arpiarapiraian.jpg
Ծնվել է դեկտեմբերի 21, 1851({{padleft:1851|4|0}}-{{padleft:12|2|0}}-{{padleft:21|2|0}})
Ծննդավայր Ստամբուլ, Թուրքիա
Վախճանվել է փետրվարի 12, 1908({{padleft:1908|4|0}}-{{padleft:2|2|0}}-{{padleft:12|2|0}}) (56 տարեկանում)
Վախճանի վայր Կահիրե, Եգիպտոսի խեդիվատ, Օսմանյան կայսրություն
Մասնագիտություն գրող, գրական քննադատ, հրապարակախոս, խմբագիր, բանաստեղծ և լրագրող
Լեզու հայերեն[1]
Ազգություն հայ
Կրթություն Սուրբ Ղազար կղզու վանական համալիր
Կուսակցություն Սոցիալ դեմոկրատ Հնչակյան կուսակցություն
Աշխատավայր Արևելք
Արփիար Արփիարյան Վիքիքաղվածքում
Արփիար Արփիարյան Վիքիդարանում

Արփիար Արփիարյան (դեկտեմբերի 21, 1851({{padleft:1851|4|0}}-{{padleft:12|2|0}}-{{padleft:21|2|0}}), Ստամբուլ, Թուրքիա - փետրվարի 12, 1908({{padleft:1908|4|0}}-{{padleft:2|2|0}}-{{padleft:12|2|0}}), Կահիրե, Եգիպտոսի խեդիվատ, Օսմանյան կայսրություն), արևմտահայ արձակագիր, հրապարակախոս, գրական քննադատ և խմբագիր։ Խմբագրել է «Արևելք» և «Մասիս» թերթերը, որոնց շուրջ փորձել է համախմբել ռեալիստական ուղղությանը հարող գրողներին։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է Սամսուն նավահանգստում։ Աշակերտել է Ղևոնդ Ալիշանին: «Արարատյան ընկերություն հայոցի» և «Արևելք» (Կ.Պոլիս) թերթի հիմնադիրներից։ Խմբագրել է պարբերականներ («Մասիս», «Հայրենիք», «Նոր կյանք», «Հայ հանդես», «Շիրակ») երեք տասնամյակ թղթակցել «Մշակին»: Հայկական ջարդերի տարիներին, խուսափելով թուրք կառավարության հետապնդումներից, 1896 թվականին մեկնել է արտասահման և այնտեղ շարունակել է ակտիվ գործունեությունը։ Եգիպտոսում, Անգլիայում, Ֆրանսիայում և Շվեյցարիաում հրատարակել է հայերեն լրագրեր, գրել հրապարակախոսական, գրական և քննադատական երկեր։ Արփիարյանը բարձր է գնահատել արևելահայ գրականությունը և ջանքեր է թափել արևելահայ և արևմտահայ հատվածների գրական ուժերին մերձեցնելու համար։

Արփիարյանը գրել է մի շարք նովելներ և վիպակներ («Դատապարտյալը», «Երազի մը գինը», «Ոսկե ապարանջանը», «Մինչև ե՞րբ», «Կարմիր ժամուց»), որոնց մեջ արծարծում է սոցիալական, բարոյական կարևոր հարցեր, արտահայտում աշխատավորության բողոքը անարդար կարգերի դեմ։ Հոդվածներում արծարծել է սոցիալ-քաղաքական և մշակութային հարցեր։ Արփիարյանը արևմտահայ գրականության մեջ ռեալիզմի հետևորդներից է[2]:

Երկեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Կեանքի պատկերներ, Կ. Պոլիս, 1886, 107 էջ:
  • Պատմուածքներ եւ վիպակներ, Փարիզ, 1931, 247 էջ:
  • Պատմութիւն ԺԹ. դարու Թուրքիո հայոց գրականութեան, Գահիրէ, 1943, 232 էջ:
  • Ընտիր երկեր, Երևան, 1951:
  • Ամբողջական երկեր, Երուսաղէմ, 1972, 255 էջ:
  • Ժամանակակից պատմութեան էջեր, Պոսթըն, 1979, 415 էջ:
  • Երկեր, Երևան, 1987, 524 էջ:
  • Ոսկի ապրանջան, Պէյրութ, 1988, 109 էջ:
  • Ոսկի ապրանջան, Պէյրութ, 2011, 109 էջ:Ընտիր երկեր, Երևան, 1951:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb15592970q
  2. Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005. 

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Հրանտ Թամրազյան, «Հայ Գրականություն», Երևան, «Լույս» հրատարակչություն, էջ 7-8։
  • Գառնիկ Ստեփանյան, Արփիար Արփիարյան, Երևան, ՀԽՍՀ ԳԱ հրատ., 1955, 289 էջ։
  • Հակոբ Մարգարյան, Արդարության ոգեշունչ մունետիկը, տես Արփ. Արփիարյան, Երկեր, Երևան, 1987, էջ III-XIV:
  • Հայ քննադատության պատմություն, հատ. 1, Երևան, 1985:
  • Հայ գրական քննադատության քրիստոմատիա, հատ. 2, Երևան, 1984:
Wikiquote-logo-hy.svg
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են