Հրանտ Թամրազյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Հրանտ Թամրազյան
Hrant Tamrazyan.jpg
Ծնվել էսեպտեմբերի 6, 1926(1926-09-06)
Աչաջուր, Տավուշի մարզ, Հայաստան, ԽՍՀՄ
Մահացել էփետրվարի 9, 2001(2001-02-09) (74 տարեկանում)
Երևան, Հայաստան
ՔաղաքացիությունFlag of Armenia.svg Հայաստան
Ազգությունհայ
Մասնագիտությունգրականագետ
Հաստատություն(ներ)«Հայաստան» հրատարակչություն
ԱնդամակցությունՀայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիա և Հայաստանի գրողների միություն
Ալմա մատերԵրևանի պետական համալսարան
Գիտական աստիճանբանասիրական գիտությունների դոկտոր (1963) և պրոֆեսոր (1964)
Տիրապետում է լեզուներինհայերեն
ԿուսակցությունԽՄԿԿ
Երեխա(ներ)Հրաչյա Թամրազյան

Հրանտ Սմբատի Թամրազյան (սեպտեմբերի 6, 1926(1926-09-06), Աչաջուր, Տավուշի մարզ, Հայաստան, ԽՍՀՄ - փետրվարի 9, 2001(2001-02-09), Երևան, Հայաստան), հայ գրականագետ, բանասիրական գիտությունների դոկտոր (1963 թ.), պրոֆեսոր (1964), ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամ (1986 թ.), ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս (1996 թ.), ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1970 թ.), ՀԽՍՀ պետական մրցանակի դափնեկիր (հայկական միջնակարգ դպրոցի 9-րդ դասարանի «Հայ գրականություն» դասագրքի համար), ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ (1953 թ.ԽՄԿԿ անդամ 1949 թվականից:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1943-1948 թթ. սովորել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետում։ 1951 թվականին ավարտել է ԵՊՀ ասպիրանտուրան։ 1952-1955 թթ. աշխատել է Հայաստանի պետական հրատարակչությունում որպես ավագ խմբագիր։ 1954 թվականին «Շիրվանզադեի դրամատուրգիան» թեմայով ատենախոսություն է պաշտպանել և ստացել բանասիրական գիտությունների թեկնածուի աստիճան։ 1963 թվականին «Շիրվանզադե. կյանքը և գործը» թեմայով ատենախոսություն է պաշտպանել և ստացել բանասիրական գիտությունների դոկտորի աստիճան։ 1964 թվականին ստացել է պրոֆեսորի կոչում։ 1968-1980 թթ. եղել է ԵՊՀ խորհրդահայ գրականության, 1980-2001 թթ.՝ հայ գրականության ամբիոնի վարիչ։ 1986 թվականին ընտրվել է ՀԽՍՀ ԳԱ թդթակից անդամ, 1996 թվականին՝ ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս[1]:

Վախճանվել է 2001 թվականի փետրվարի 9-ին Երևանում։ 2006 թվականից Իջևանի շրջանի Աչաջուր գյուղի միջնակարգ դպրոցը կոչվում է Հրանտ Թամրազյանի անունով։

Գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հեղինակ է ավելի քան 300 գիտական հոդվածների և ուսումնասիրությունների, 40 մենագրության, ուսումնական ձեռնարկների, դպրոցական ու բուհական դասագրքերի։

Թամրազյանի «Խմբապետ Շավարշը պատմական դարաշրջանի լույսի տակ» (Եր., 1962 թ.) ուսումնասիրությունը նոր հուն բացեց հայ գրականագիտական մտածողության մեջ։

Թամրազյանը կարևոր դերակատարություն է ունեցել արևմտահայ քնարերգուների, մանավանդ Մեծ եղեռնին զոհ դարձած հայ բանաստեղծների ստեղծագործության արժևորման, ինչպես նաև 1930-ականներին զոհված կամ բռնադատված տաղանդավոր գրողների իրավունքների վերականգման գործում։ Նրա ջանքերով են համալսարանում կազմակերպվել «Չարենցյան ընթերցումներ և գիտական նստաշրջանները, որոնց նյութերը հրապարակվել են համանուն յոթ հատորներում[2]:

Պարգևներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ, 1970 թ.
  • ՀԽՍՀ Պետական մրցանակ, 1974 թ.
  • Ժողովուրդների բարեկամության շքանշան, 1986 թ.
  • ՀԳՄ Մ. Նալբանդյանի անվան մրցանակ, 1986 թ.

Երկեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Երիտասարդ բանաստեղծի հասունությունը: (Հրաչյա Հովհաննիսյանի մասին): Ավանգարդ, 1949:
  • Առաջին գիրքը (Շահեն Թաթիկյանի « Հաղթանակի օրը» գրքի մասին)։ Գրական թերթ, 1950:
  • Բանաստեղծուհու նոր գիրքը։ (Սիլվա Կապուտիկյանի« Այս իմ երկիրն է» գրքի մասին), 1950:
  • Հայ դրամատուրգիայի հիմնադիրը (Գ. Սունդուկյանի ծննդյան 125-ամյակի առթիվ), Ավանգարդ, 1950:
  • Մեծ թեման փակուղու առաջ (Քրիստափոր Թափալցյանի« Պատերազմ» վեպի 2-րդ հատորի մասին)։ Գրական թերթ, 1950:
  • Բանաստեղծությունների երեք ժողովածու (Վահագն Դավթյանի, Հրաչյա Հովհաննիսյանի և Պարույր Սևակի առաջին ժողովածուների մասին), 1951 թ.:
  • Հովհաննես Շիրազի «Գիրք խաղաղության և սիրո» գիրքը։ Գրական թերթ, 1951:
  • Համո Սահյանի «Սլացքի մեջ» գիրքը։ Ավանգարդ, 1951:
  • Հաղթանակի պայծառ հավատով (Զ. Մարգարյանի «Ակնարկներ և պատմվածքներ» գրքի մասին)։ Գրական թերթ, 1951:
  • Պետրոս Դուրյան (Ծննդյան 100-ամյակի առթիվ)։ Ավանգարդ, 1952:
  • Շիրվանզադեն և ռեալիստական դրամատուրգիայի մի քանի հարցեր։ Գրական թերթ, 1952:
  • Պոեզիան և կյանքը, Պոեզիայի հարցերը քննարկման արդյունքում, 1953 թ.:
  • Ետպատերազմյան սովետահայ պոեզիան (ՀՍԳ 3-րդ համագումարում կարդացված զեկուցումից)։ Գրական թերթ, 1954:
  • Մեծ բովանդակություն բարձր արվեստի համար։ Սովետական գրականություն և արվեստ, 1954:
  • Շիրվանզադեի դրամատուրգիան, Երևան 1954:
  • Ալեքսանդր Շիրվանզադե (Մահվան 20-ամյակի առթիվ), 1955:
  • Ժողովրդի գրողը (Վրթանես Փափազյանի մասին), 1955:
  • Ալեքսանդր Շիրվանզադե։ Կյանքն ու գործունեությունը, Երևան, 1956:
  • Драматургия Ширванзаде: (Пер. с арм. Г. Татосян), Ер., 1956.
  • Прямой разговор: (О поэзии Советской Армении), 1956.
  • Հայ քննադատություն, երեք հատոր։
  • Շիրվանզադեի դրամատուրգիան, 1956:
  • «Հայ գրականության» դասագիրք 9-րդ դասարանի համար, 1957:
  • Շիրվանզադե, 1958:
  • Շիրվանզադե. կյանքը և գործը, 1961:
  • Արսեն Հարությունի Տերտերյան: Հայկական ԽՍՌ, ԳԱ Հրատարակչություն, 1966, էջ 70[3]:
  • Գրական ուղիներում, 1973:
  • Գրական դիմանկարներ: Հոդվածներ: Հայաստան հրատարակչություն, 1975[4]:
  • Սովետահայ գրականության պատմություն: Դասագիրք: Լույս, 1984, էջ 608[5]:
  • Հայ քննադատություն: 19-րդ դար Գիրք Գ: Նաիրի, 1985, էջ 685[6]:
  • Բանաստեղծության հազարամյա խորհուրդը: Ընտիր երկեր: Սովետական գրող, 1986, էջ 526[7]:
  • Հակոբ Ասատուրյան: Կյանքը և գործը: ԵՊՀ, 1993, էջ 139[8]:
  • Հովհաննես Թումանյան. բանաստեղծը և մտածողը, 1995:
  • Հայ քնարերգուներ, Հատոր 2: Նաիրի, 1996[9]:
  • Հայ քնարերգուներ, գիրք Ա, Բ, Ե., 1999:
  • Նահապետ Քուչակի բանաստեղծական աշխարհը: ԵՊՀ հրատ., 2001, էջ 647[10]:
  • Հուշերիս հետ: Նաիրի, 2002, էջ 279[11]:
  • Սիամանթո: Նաիրի, 2003, էջ 238[12]:
  • Սիամանթո, 1964, 1969, 2004 թթ.:
  • Հայ գրականություն 10: Լույս, 2005, էջ 198[13]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Հրանտ Թամրազյան
  2. Հրանտ Թամրազյանի մասին AV production կայքում
  3. Թամրազյան Հրանտ (1966)։ Արսեն Հարությունի Տերտերյան (հայերեն)։ Հայկական ՍՍՌ. ԳԱ Հրատարակչություն 
  4. Թամրազյան Հրանտ (1975)։ Գրական դիմանկարներ: հոդվածներ (հայերեն)։ "Հայաստան" Հրատարակչություն 
  5. Թամրազյան Հրանտ Սմբատի (1984)։ Սովետահայ գրականության պատմություն: Դասագիրք (հայերեն)։ Լույս 
  6. Թամրազյան Հրանտ Սմբատի (1985)։ Հայ քննադատություն: 19-րդ դար Գիրք Գ (հայերեն)։ Նաիրի 
  7. Թամրազյան Հրանտ Սմբատի (1986)։ Բանաստեղծության հազարամյա խորհուրդը: ընտիր երկեր (հայերեն)։ Սովետական գրող 
  8. Թամրազյան Հրանտ Սմբատի (1993)։ Հակոբ Ասատուրյան: Կյանքը եւ գործը (հայերեն)։ ԵՊՀ։ ISBN 9785808402195 
  9. Թամրազյան Հրանտ Սմբատի (1996)։ Հայ քնարերգուներ (հայերեն)։ Նաիրի։ ISBN 9785550011515 
  10. Թամրազյան Հրանտ Սմբատի (2001)։ Նահապետ Քուչակի բանաստեղծական աշխարհը (հայերեն)։ ԵՊՀ հրատ.։ ISBN 9785550012161 
  11. Թամրազյան Հրանտ Սմբատի (2002)։ Հուշերիս հետ (հայերեն)։ Նաիրի։ ISBN 9785550012710 
  12. Թամրազյան Հրանտ Սմբատի (2003)։ Սիամանթո (հայերեն)։ Նաիրի։ ISBN 9785550013441 
  13. Թամրազյան Հրանտ Սմբատի (2005)։ Հայ գրականություն 10 (հայերեն)։ Լույս։ ISBN 9785545015160 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]