Արտեմ Հարությունյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տես՝ Արտեմ Հարությունյան (այլ կիրառումներ)
Արտեմ Միքայելի Հարությունյան
Artem Harutyunyan.JPG
Ծնվել է սեպտեմբերի 19, 1945 (72 տարեկան)
Ծննդավայր Ստեփանակերտ
Քաղաքացիություն Հայաստան Հայաստան
Ազգություն հայ
Կրթություն Երևանի պետական համալսարան
Գիտական աստիճան բանասիրական գիտությունների դոկտոր և պրոֆեսոր
Մասնագիտություն բանաստեղծ
գրականագետ
թարգմանիչ
Ծնողներ Միքայել Հարությունյան
Պարգևներ և
մրցանակներ
«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի մեդալ

Արտեմ Միքայելի Հարությունյան (1945, սեպտեմբերի 19, Ստեփանակերտ), հայ բանաստեղծ, գրականագետ, թարգմանիչ։ Բանասիրական գիտությունների դոկտոր (1989), պրոֆեսոր (1991

Հայկական հանրագիտարանի խմբագրության գիտխմբագիր Միքայել Հարությունյանի որդին է։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1968 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը, ապա՝ Մոսկվայի Մաքսիմ Գորկու անվան համաշխարհային գրականության ինստիտուտի արտասահմանյան գրականության ասպիրանտուրայի անգլիական բաժինը։ 1972 թվականից դասախոսում է ԵՊՀ-ում[1]։ 1979 թվականից Հայաստանի Գրողների միության անդամ է։ 1994 թվականին ԱՄՆ-ում անգլերեն թարգմանած «Նամակ Նոյին» ժողովածուն ամերիկյան մի շարք համալսարաններ ներկայացրել են Նոբելյան մրցանակի։ 2010 թվականին հրատարակվել է Հարությունյանի «Հեռուստապոեմներ «Շուշի» և «Բաբելոն» հյուրանոցների աշտարակից» գիրքը։ Դասախոսել է Մոսկվայի, Սորբոնի, Մոնպելիեյի, Մարսելի, Դարեմի, Քլիվլենդի, Կոլումբիայի, Հարվարդի, Քոլգեյթի պետական համալսարաններում, Ստամբուլի ամերիկյան համալսարանում։ 1995 թվականին Ֆուլբրայթի կրթաթոշակով դասախոսել է Համիլթոնի Քոլգեյթի համալսարանում, նույն կրթաթոշակով, 2002 թվականին Լոս Անջելեսի համալսարանում։ 1994-1995 թթ. աշխատել է Վաշինգտոնում` որպես Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության դեսպան։ Մասնակցել է արտերկրում կազմակերպված պոեզիայի փառատոների` Մոսկվայում (1983, Մ. Գորկու անվան մրցանակ), Անգլիայում (1983, Լոնդոն-Նյուքասլ, Դիլըն Թոմասի անվան մրցանակ), Ֆրանսիայում (1989, Փարիզ-Ռոդեզ, Ռընե Շարի անվան մրցանակ), Շվեդիայում (Ստոկհոլմ, 2008, միջազգային փառատոնի մրցանակ), Թուրքիայում (Ստամբուլ, 2010, միջազգային փառատոնի մրցանակ)։

Artem Harutyunyan 1.jpg

1994 թվականին ԱՄՆ-ում Արտեմ Հարությունյանի անգլերեն թարգմանված «Նամակ Նոյին» ժողովածուն ("Letter to Noah", 1994, New York) ամերիկյան մի շարք համալսարաններ ներկայացրել են Նոբելյան մրցանակի։

2011 թ. պարգևատրվել է «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի մեդալով[2]։

Ստեղծագործություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հարությունյանի ստեղծագործությանը բնորոշ է հողի և ուժի միաձուլումը, քաղաքական իրադարձություններին, ժամանակակից կյանքի իրողությունների ու ռիթմերի պոետիկ ներկայացումը։

  • «Նշանների Երկիր», 1977 թ.
  • «Տեսադաշտ», 1979 թ., ռուսերեն՝ 1983 թ., ԽՍՀՄ ԳՄ Մ. Գորկու անվան մրցանակ, 1983 թ.
  • «Ներկայության խոսքեր», 1988 թ. « Ռնե Շարի մրցանակ՝ 1988 թ., Ֆրանսիա,
  • «Հրդեհը հինավուրց հողի», 1993 թ., Թեքեյան մշակութային միության գրական մրցանակ, 1992 թ.
  • «Նամակ Նոյին» (անգլերեն, 1995), (հայերեն, 1997)[3]
  • «Հուդայի արձակուրդը», 2003, ՀՀ պետական մրցանակ

Գրել է գրականագիտական հոդվածներ, աշխատություններ («Ետպատերազմյան, ամերիկյան պոեզիայի զարգացման հիմնական միտումները», 1986 թ., «Գրական ուղղությունների պայքարն անգլիական վեպում 20-րդ դարի սկզբին», 1992)։ Կատարել է թարգմանություններ անգլերենից (Փ. Բալաքյանի «Ճակատագրի սև շունը», 2003, «Հայացք Բաբելոնի աշտարակից», 2004)[4][5]։

Թարգմանություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մրցանակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ստամբուլի միջազգային փառատոնի մրցանակ, 2010 թ.
  • Ստոկհոլմի միջազգային փառատոնի մրցանակ, 2008 թ.
  • ՀՀ պետական մրցանակ, 2003 թ. («Հուդայի արձակուրդը» գրքի համար)
  • Ռենե Շարի անվան մրցանակ, 1989 թ.
  • Մաքսիմ Գորկու անվան մրցանակ, 1983 թ.
  • Դիլըն Թթմասի անվան մրցանակ, 1983 թ.

Երկեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Արտեմ Հարությունյան, Հեռուստապոեմներ «Շուշի» և «Բաբելոն» հյուրանոցների աշտարակից, Երևան, «Տիգրան Մեծ», 2010 թ.։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Wikiquote-logo-hy.svg
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են