Արտեմ Հարությունյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Արտեմ Հարությունյան (այլ կիրառումներ)
Արտեմ Հարությունյան
Դիմանկար
Ծնվել էսեպտեմբերի 19, 1945(1945-09-19) (75 տարեկան)
ԾննդավայրՍտեփանակերտ, ԼՂԻՄ, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ
ՔաղաքացիությունFlag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ և Flag of Armenia.svg Հայաստան
Ազգությունհայ
ԿրթությունԵՊՀ հայ բանասիրության ֆակուլտետ և Մաքսիմ Գորկու անվան գրականության ինստիտուտ
Կոչումպրոֆեսոր
Գիտական աստիճանբանասիրական գիտությունների դոկտոր (1989)
Մասնագիտությունբանաստեղծ, գրականագետ և թարգմանիչ
Ծնողներհայր՝ Միքայել Հարությունյան
ԿուսակցությունԽՄԿԿ
Պարգևներ և
մրցանակներ
«Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի մեդալ և Հայաստանի Հանրապետության պետական մրցանակ

Արտեմ Միքայելի Հարությունյան (սեպտեմբերի 19, 1945(1945-09-19), Ստեփանակերտ, ԼՂԻՄ, Ադրբեջանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ բանաստեղծ, գրականագետ, թարգմանիչ։ Բանասիրական գիտությունների դոկտոր (1989), պրոֆեսոր (1991ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1976 թվականից: ԽՄԿԿ անդամ 1979 թվականից:

Հայկական հանրագիտարանի խմբագրության գիտխմբագիր Միքայել Հարությունյանի որդին է։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1968 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը, ապա՝ Մոսկվայի Մաքսիմ Գորկու անվան համաշխարհային գրականության ինստիտուտի արտասահմանյան գրականության ասպիրանտուրայի անգլիական բաժինը։ 1972 թվականից դասախոսում է ԵՊՀ-ում[1]։ 1979 թվականից Հայաստանի Գրողների միության անդամ է։ 1994 թվականին ԱՄՆ-ում անգլերեն թարգմանած «Նամակ Նոյին» ժողովածուն ամերիկյան մի շարք համալսարաններ ներկայացրել են Նոբելյան մրցանակի։ 2010 թվականին հրատարակվել է Հարությունյանի «Հեռուստապոեմներ «Շուշի» և «Բաբելոն» հյուրանոցների աշտարակից» գիրքը։ Դասախոսել է Մոսկվայի, Սորբոնի, Մոնպելիեյի, Մարսելի, Դարեմի, Քլիվլենդի, Կոլումբիայի, Հարվարդի, Քոլգեյթի պետական համալսարաններում, Ստամբուլի ամերիկյան համալսարանում։ 1995 թվականին Ֆուլբրայթի կրթաթոշակով դասախոսել է Համիլթոնի Քոլգեյթի համալսարանում, նույն կրթաթոշակով, 2002 թվականին Լոս Անջելեսի համալսարանում։ 1994-1995 թվականներին աշխատել է Վաշինգտոնում` որպես Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության դեսպան։ Մասնակցել է արտերկրում կազմակերպված պոեզիայի փառատոների` Մոսկվայում (1983 թվական, Մ. Գորկու անվան մրցանակ), Անգլիայում (1983 թվական, Լոնդոն-Նյուքասլ, Դիլըն Թոմասի անվան մրցանակ), Ֆրանսիայում (1989 թվական, Փարիզ-Ռոդեզ, Ռընե Շարի անվան մրցանակ), Շվեդիայում (Ստոկհոլմ, 2008 թվական, միջազգային փառատոնի մրցանակ), Թուրքիայում (Ստամբուլ, 2010 թվական, միջազգային փառատոնի մրցանակ)։

Artem Harutyunyan 1.jpg

1994 թվականին ԱՄՆ-ում Արտեմ Հարությունյանի անգլերեն թարգմանված «Նամակ Նոյին» ժողովածուն ("Letter to Noah", 1994 թվական, New York) ամերիկյան մի շարք համալսարաններ ներկայացրել են Նոբելյան մրցանակի։

2011 թվականին պարգևատրվել է «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի մեդալով[2]։

Ստեղծագործություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հարությունյանի ստեղծագործությանը բնորոշ է հողի և ուժի միաձուլումը, քաղաքական իրադարձություններին, ժամանակակից կյանքի իրողությունների ու ռիթմերի պոետիկ ներկայացումը։

  • «Նշանների Երկիր», 1977:
  • «Տեսադաշտ», 1979 թվական, ռուսերեն՝ 1983 թվական, ԽՍՀՄ ԳՄ Մ. Գորկու անվան մրցանակ, 1983:
  • «Ներկայության խոսքեր», 1988 թվական « Ռնե Շարի մրցանակ՝ 1988 թվական, Ֆրանսիա:
  • «Հրդեհը հինավուրց հողի», 1993 թվական, Թեքեյան մշակութային միության գրական մրցանակ, 1992:
  • «Նամակ Նոյին» (անգլերեն, 1995 թվական), (հայերեն, 1997 թվական)[3]:
  • «Հուդայի արձակուրդը», 2003 թվական, ՀՀ պետական մրցանակ:

Գրել է գրականագիտական հոդվածներ, աշխատություններ («Ետպատերազմյան, ամերիկյան պոեզիայի զարգացման հիմնական միտումները», 1986 թվական, «Գրական ուղղությունների պայքարն անգլիական վեպում 20-րդ դարի սկզբին», 1992 թվական)։ Կատարել է թարգմանություններ անգլերենից (Փ. Բալաքյանի «Ճակատագրի սև շունը», 2003 թվական, «Հայացք Բաբելոնի աշտարակից», 2004 թվական)[4][5]։

Թարգմանություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մրցանակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ստամբուլի միջազգային փառատոնի մրցանակ, 2010 թ.
  • Ստոկհոլմի միջազգային փառատոնի մրցանակ, 2008 թ.
  • ՀՀ պետական մրցանակ, 2003 թ. («Հուդայի արձակուրդը» գրքի համար)
  • Ռենե Շարի անվան մրցանակ, 1989 թ.
  • Մաքսիմ Գորկու անվան մրցանակ, 1983 թ.
  • Դիլըն Թթմասի անվան մրցանակ, 1983 թ.

Երկեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Նշանների երկիր (բանաստեղծություններ), Երևան, 1977 թ., 116 էջ:
  • Տեսադաշտ (բանաստեղծություններ), Երևան, 1979 թ., 224 էջ:
  • Շեմ (բանաստեղծություններ, պոեմ), Երևան, 1984 թ., 144 էջ:
  • Ներկայության խոսքեր (բանաստեղծություններ), Երևան, 1988 թ., 164 էջ:
  • Հրդեհը հինաւուրց հողի (բանաստեղծություններ), Նիւ Ջերսի, 1993 թ., 209 էջ:
  • Նամակ Նոյին, Երևան, 1997 թ., 348 էջ:
  • Հուդայի արձակուրդը (բանաստեղծություններ, պոեմ), Երևան, 2003 թ., 456 էջ:
  • Հեռուստապոեմներ «Շուշի» և «Բաբելոն» հյուրանոցների աշտարակից (բանաստեղծություններ), Երևան, 2010 թ., 656 էջ:
  • Հատընտիր, Երևան, 2014 թ., 256 էջ:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]