Հրանտ Մաթևոսյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տես՝ Հրանտ Մաթևոսյան (այլ կիրառումներ)
Հրանտ Մաթևոսյան
Hrant Matevosyan 2.JPG
Ծնվել էփետրվարի 12, 1935(1935-02-12)
ԾննդավայրԹումանյան, Լոռու մարզ, Հայաստան, ԽՍՀՄ կամ Ահնիձոր, Լոռու մարզ, Հայաստան, ԽՍՀՄ
Վախճանվել էդեկտեմբերի 19, 2002(2002-12-19) (67 տարեկանում)
Վախճանի վայրԵրևան, Հայաստան
Մասնագիտությունգրող, սցենարիստ և արձակագիր
Լեզուհայերեն
Ազգությունհայ
ՔաղաքացիությունFlag of Armenia.svg Հայաստան
ԿրթությունՀայկական պետական մանկավարժական համալսարան և Սցենարիստների և ռեժիսորների բարձրագույն դասընթացներ
Ժանրերվիպակ
ՊարգևներԽՍՀՄ պետական մրցանակ Երևանի պատվավոր քաղաքացի և Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշան
Հրանտ Մաթևոսյան Վիքիքաղվածքում
Հրանտ Մաթևոսյան Վիքիդարանում
Hrant Matevosyan Վիքիպահեստում

Հրանտ Իգնատի Մաթևոսյան (փետրվարի 12, 1935(1935-02-12), Թումանյան, Լոռու մարզ, Հայաստան, ԽՍՀՄ և Ահնիձոր, Լոռու մարզ, Հայաստան, ԽՍՀՄ - դեկտեմբերի 19, 2002(2002-12-19), Երևան, Հայաստան), հայ արձակագիր, կինոսցենարիստ: ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1964 թվականից [1]։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հրանտ Մաթևոսյանը ծնվել է 1935 թվականի փետրվարի 12-ին Թումանյանի շրջանի Ահնիձոր գյուղում։

Կրթություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սովորել է գյուղի դպրոցում, ապա կրթությունը շարունակել է Կիրովականի մանկավարժական ինստիտուտում[2]:

1958-1962 թվականներին սովորել է Երևանի մանկավարժական ինստիտուտի պատմալեզվաբանական ֆակուլտետում: Ուսմանը զուգահեռ, որպես սրբագրիչ, աշխատել է «Սովետական գրականություն» ամսագրում ու Գրական թերթում։

1966-1967 թվականներին բարձրագույն կինոսցենարական կուրսեր է անցել Մոսկվայում:

1965-1967 թվականներին Մոսկվայում անցել է բարձրագույն սցենարական դասընթացներ:

Գրական գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրական ասպարեզ է իջել 1961 թվականին լայն արձագանք գտած «Ահնիձոր» ակնարկով։ Պատմվածքների առաջին ժողովածուն՝ «Օգոստոս»-ը, լույս է տեսել 1967 թվականին։ ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1964 թվականից։ 1996-2000 թվականներին նախագահել է Հայաստանի գրողների միությունը։ Ստեղծագործությունները թարգմանվել և հրապարակվել են ռուսերեն, անգլերեն, ֆրանսերեն, գերմաներեն, լիտվերեն, մոլդովերեն, էստոներեն, վրացերեն, ղազախերեն, ղրղզերեն, ուկրաիներեն, չեխերեն, հունգարերեն, նորվեգերեն, բուլղարերեն և այլ լեզուներով։

Առաջին տպագիր գործը «Ահնիձոր» ակնարկն էր։ Մաթևոսյանը նկարագրում էր ժամանակակից գյուղի և գյուղացու ծանր վիճակը։ Մաթևոսյանի հետագա ամբողջ ստեղծագործությունը կապված է գյուղի և գյուղացու հետ։

Հրանտ Մաթևոսյանի հուշարձանը Վանաձորում, քանդակագործ՝ Սևո
Մահարձանը Պանթեոնում

Հիմնական ստեղծագործություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ժողովածուներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 1967 թվական՝ «Օգոստոս» (Երևան, «Հայաստան»)
    • «Արջը»
    • «Բեռնաձիեր»
    • «Թախիծ»
    • «Մենք ենք մեր սարերը»
    • «Միամիտ պատմություն»
    • «Շները»
  • 1978 թվական՝ «Ծառերը» (Երևան, «Սովետական գրող»)
    • «Աշնան արև»
    • «Գոմեշը»
    • «Խումհար»
    • «Ծառերը»
    • «Մեծամոր»
    • «Մեսրոպ»
    • «Սկիզբը»
  • 1978 թվական «Մեր վազքը» (Երևան, «Սովետական գրող»)
    • «Բաց երկնքի տակ հին լեռներ»
    • Իմ գայլը
    • «Կանաչ դաշտը»
    • «Հացը»
    • «Մեր վազքը»
    • «Պատիժը»
  • 1983 թվական՝ «Տերը» (Երևան, «Սովետական գրող»)
    • «Այս կանաչ, կարմիր աշխարհը»
    • «Աշնան արև»
    • «Չեզոք գոտի» (պիես)
    • «Ջաղացը»
    • «Տերը»

Հրապարակախոսություն, էսսեներ, հոդվածներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կինոսցենարներ ու պիեսներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Երկերի մատենագիտություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Օգոստոս, Երևան, 1967, 291 էջ:
  • Մենք ենք, մեր սարերը, Երևան, 1968, 92 էջ:
  • Մեր վազքը (պատմվածքներ), Երևան, 1978, 240 էջ:
  • Ծառերը (վիպակներ), Երևան, 1978, 460 էջ:
  • Տերը (կինովիպակներ), Երևան, 1983, 408 էջ:
  • Երկեր, հատ. 1. Ահնիձոր, Մենք ենք, մեր սարերը, Բեռնաձիեր, Թափանցիկ օր, Մեծամոր, Գոմեշը, Մեր վազքը, Իմ գայլը, Պատիժը, Բաց երկնքի տակ հին լեռներ, Կանաչ դաշտը, Երևան, 1985, 584 էջ:
  • Երկեր, հատ. 2. Աշնան արև, Խումհար, Ծառերը, Տաշքենդ, Տերը, Երևան, 1985, 616 էջ:
  • Մեր վազքը (պատմուածքներ), Պէյրութ, 1987, 194 էջ:
  • Վիպակներ, Երևան, 1990, 733 էջ:
  • Սպիտակ թղթի առջև (հոդվածներ), Երևան, 2004, 366 էջ:
  • Հատընտիր, հատ. 1. Պատմվածքներ, Նժույգս, նժույգս, Նարինջ զամբիկը, Պատիժը, Օգոստոս, Ալխո, Կայարան, Թափանցիկ օր, Մեծամոր, Մենք ենք, մեր սարերը, Աշնան արև, Խումհար, Երևան, 2005, 704 էջ:
  • Հատընտիր, հատ. 2. Տաշքենդ, Տերը, Այս կանաչ, կարմիր աշխարհը, Չեզոք գոտի, Հոդվածներ, Հարցազրույցներ, Երևան, 2005, 704 էջ:
  • Ես եմ (հարցազրույցներ), Երևան, 2005, 518 էջ:
  • Նանա իշխանուհու կամուրջը (Անտիպներ), Երևան, 2006, 140 էջ:
  • Անտիպներ, հատ. 1. Ակնարկներ, Պատմվածքներ, Վիպակներ, Երևան, 2017, 616 էջ:
  • Անտիպներ, հատ. 2. Տախը, Երևան, 2017, 624 էջ:

Մրցանակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Լևոն Հախվերդյան. Հրանտ Մաթևոսյանի արձակը` ինչպես որ մեզ ներկայանում է
  • Կիմ Աղաբեկյան, Հրանտ Մաթևոսյան. Ծմակուտի վիպասքը, Երևան, Երևանի համալսարանի հրատարակչություն, 1988 թ., 356 էջ։
  • Հայկական համառոտ հանրագիտարան, հատ. 3, Երևան, 1999 թ.:
  • Գրիգորյան Վ., Հրանտ Մաթևոսյան, Ե., 1989 թ.։
  • Եզեկյան Լ., Հրանտ Մաթևոսյանի խոսքարվեստի մի քանի հարցեր, Ե., 1986 թ.։
  • Հայկական համաբարբառ։ Հրանտ Մաթևոսյան, Աշնան արև, Վանաձոր, 2006 թ.։
  • Հրաչօ [Մաթևոսյան Հ.], Հրանտ կամ դառնամուխ կյանք, Ե., 2003 թ.։
  • Մաթևոսյանական արձագանքներ, Վանաձոր, 2005 թ.։
  • Վարդումյան Հ., Զրույցներ Հրանտ Մաթևոսյանի հետ, Ե., 2003 թ.։
  • Փանոսյան Ս., Հրանտ Մաթևոսյանի ստեղծագործությունը, Ե., 1984 թ.։
  • Գասպարյան Դ., Երկնային շուշան։ Ազգային մտածողություն և ազգային ինքնագիտակցություն, Ե., 2005 թ.։

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]