Հրանտ Մաթևոսյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տես՝ Հրանտ Մաթևոսյան (այլ կիրառումներ)
Հրանտ Մաթևոսյան
Hrant Matevosyan 2.JPG
Ծնվել է փետրվարի 12, 1935(1935-02-12)
Ծննդավայր Թումանյան, Լոռու մարզ, Հայաստան, ԽՍՀՄ կամ Ահնիձոր, Լոռու մարզ, Հայաստան, ԽՍՀՄ
Վախճանվել է դեկտեմբերի 19, 2002(2002-12-19) (67 տարեկանում)
Վախճանի վայր Երևան, Հայաստան
Մասնագիտություն գրող, սցենարիստ և արձակագիր
Լեզու հայերեն
Ազգություն հայ
Քաղաքացիություն Flag of Armenia.svg Հայաստան
Կրթություն Հայկական պետական մանկավարժական համալսարան և Սցենարիստների և ռեժիսորների բարձրագույն դասընթացներ
Ժանրեր վիպակ
Պարգևներ ԽՍՀՄ պետական մրցանակ Երևանի պատվավոր քաղաքացի և Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշան
Հրանտ Մաթևոսյան Վիքիքաղվածքում
Հրանտ Մաթևոսյան Վիքիդարանում
Hrant Matevosyan Վիքիպահեստում

Հրանտ Իգնատի Մաթևոսյան (փետրվար 12, 1935, Թումանյանի շրջան, գյուղ Ահնիձոր - դեկտեմբերի 18, 2002, Երևան), հայ արձակագիր, կինոսցենարիստ։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է Թումանյանի շրջանի Ահնիձոր գյուղում։ Սովորել է գյուղի դպրոցում, ապա կրթությունը շարունակել է Կիրովականի մանկավարժական ուսումնարանում։ 1952 թվականից տեղափոխվել է Երևան։ 1955-1958 թվականներին աշխատել է որպես լինոտիպիստ Երևանի N2 տպարանում։ 1958-1962 թվականներին սովորել է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան մանկավարժական ինստիտուտի պատմալեզվագրական ֆակուլտետում և ուսմանը զուգահեռ որպես սրբագրիչ աշխատել է «Սովետական գրականություն» ամսագրում ու Գրական թերթում։

Գրական ասպարեզ է իջել 1961 թվականին լայն արձագանք գտած «Ահնիձոր» ակնարկով։ Պատմվածքների առաջին ժողովածուն՝ «Օգոստոս»-ը, լույս է տեսել 1967 թ.։ ՍՍՀՄ գրողների միության անդամ 1964 թվականից։ 1996-2000 թվականներին նախագահել է Հայաստանի գրողների միությունը։ Ստեղծագործությունները թարգմանվել և հրապարակվել են ռուսերեն, անգլերեն, ֆրանսերեն, գերմաներեն, լիտվերեն, մոլդովերեն, էստոներեն, վրացերեն, ղազախերեն, ղրղզերեն, ուկրաիներեն, չեխերեն, հունգարերեն, նորվեգերեն, բուլղարերեն և այլ լեզուներով։ Ունի դուստր և որդի։

Առաջին տպագիր գործը «Ահնիձոր» ակնարկն էր։ Մաթևոսյանը նկարագրում էր ժամանակակից գյուղի և գյուղացու ծանր վիճակը։ Մաթևոսյանի հետագա ամբողջ ստեղծագործությունը կապված է գյուղի և գյուղացու հետ։

Կրթություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մրցանակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հրանտ Մաթևոսյանի հուշարձանը Վանաձորում, քանդակագործ՝ Սևո
Մահարձանը Պանթեոնում

Հիմնական ստեղծագործություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ժողովածուներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 1967 թ. - «Օգոստոս» (Երևան, «Հայաստան»)
    • Արջը
    • Բեռնաձիեր
    • Թախիծ
    • Մենք ենք մեր սարերը
    • Միամիտ պատմություն
    • Շները
  • 1978 թ. - «Ծառերը» (Երևան, «Սովետական գրող»)
    • Աշնան արև
    • Գոմեշը
    • Խումհար
    • Ծառերը
    • Մեծամոր
    • Մեսրոպ
    • Սկիզբը
  • 1978 թ. - «Մեր վազքը» (Երևան, «Սովետական գրող»)
    • Բաց երկնքի տակ հին լեռներ
    • Իմ գայլը
    • Կանաչ դաշտը
    • Հացը
    • Մեր վազքը
    • Պատիժը
  • 1983 թ. - «Տերը» (Երևան, «Սովետական գրող»)
    • Այս կանաչ կարմիր աշխարհը
    • Աշնան արև
    • Չեզոք գոտի (պիես)
    • Ջաղացը
    • Տերը

Հրապարակախոսություն, էսսեներ, հոդվածներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Մեծամոր
  • Սպիտակ թղթի առջև, Երևան, 2004 թ.
  • Ես ես եմ, Երևան, 2005 թ.

Կինոսցենարներ ու պիեսներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Երկերի մատենագիտություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Օգոստոս, Երևան, 1967, 291 էջ:
  • Մենք ենք, մեր սարերը, Երևան, 1968, 92 էջ:
  • Մեր վազքը (պատմվածքներ), Երևան, 1978, 240 էջ:
  • Ծառերը (վիպակներ), Երևան, 1978, 460 էջ:
  • Տերը (կինովիպակներ), Երևան, 1983, 408 էջ:
  • Երկեր, հատ. 1. Ահնիձոր, Մենք ենք, մեր սարերը, Բեռնաձիեր, Թափանցիկ օր, Մեծամոր, Գոմեշը, Մեր վազքը, Իմ գայլը, Պատիժը, Բաց երկնքի տակ հին լեռներ, Կանաչ դաշտը, Երևան, 1985, 584 էջ:
  • Երկեր, հատ. 2. Աշնան արև, Խումհար, Ծառերը, Տաշքենդ, Տերը, Երևան, 1985, 616 էջ:
  • Մեր վազքը (պատմուածքներ), Պէյրութ, 1987, 194 էջ:
  • Վիպակներ, Երևան, 1990, 733 էջ:
  • Սպիտակ թղթի առջև (հոդվածներ), Երևան, 2004, 366 էջ:
  • Հատընտիր, հատ. 1. Պատմվածքներ, Նժույգս, նժույգս, Նարինջ զամբիկը, Պատիժը, Օգոստոս, Ալխո, Կայարան, Թափանցիկ օր, Մեծամոր, Մենք ենք, մեր սարերը, Աշնան արև, Խումհար, Երևան, 2005, 704 էջ:
  • Հատընտիր, հատ. 2. Տաշքենդ, Տերը, Այս կանաչ, կարմիր աշխարհը, Չեզոք գոտի, Հոդվածներ, Հարցազրույցներ, Երևան, 2005, 704 էջ:
  • Ես եմ (հարցազրույցներ), Երևան, 2005, 518 էջ:
  • Նանա իշխանուհու կամուրջը (Անտիպներ), Երևան, 2006, 140 էջ:
  • Անտիպներ, հատ. 1. Ակնարկներ, Պատմվածքներ, Վիպակներ, Երևան, 2017, 616 էջ:
  • Անտիպներ, հատ. 2. Տախը, Երևան, 2017, 624 էջ:

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Լևոն Հախվերդյան. Հրանտ Մաթևոսյանի արձակը` ինչպես որ մեզ ներկայանում է
  • Կիմ Աղաբեկյան, Հրանտ Մաթևոսյան. Ծմակուտի վիպասքը, Երևան, Երևանի համալսարանի հրատարակչություն, 1988 թ., 356 էջ։
  • Հայկական համառոտ հանրագիտարան, հատ. 3, Երևան, 1999 թ.:
  • Գրիգորյան Վ., Հրանտ Մաթևոսյան, Ե., 1989 թ.։
  • Եզեկյան Լ., Հրանտ Մաթևոսյանի խոսքարվեստի մի քանի հարցեր, Ե., 1986 թ.։
  • Հայկական համաբարբառ։ Հրանտ Մաթևոսյան, Աշնան արև, Վանաձոր, 2006 թ.։
  • Հրաչօ [Մաթևոսյան Հ.], Հրանտ կամ դառնամուխ կյանք, Ե., 2003 թ.։
  • Մաթևոսյանական արձագանքներ, Վանաձոր, 2005 թ.։
  • Վարդումյան Հ., Զրույցներ Հրանտ Մաթևոսյանի հետ, Ե., 2003 թ.։
  • Փանոսյան Ս., Հրանտ Մաթևոսյանի ստեղծագործությունը, Ե., 1984 թ.։
  • Գասպարյան Դ., Երկնային շուշան։ Ազգային մտածողություն և ազգային ինքնագիտակցություն, Ե., 2005 թ.։

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]