Վրացերեն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Infoboxforlang.png
Վրացերեն
ქართულიენა
ქართული.png
Վրացերեն
Տեսակ լեզու և կցական լեզուներ
Ենթադաս Քարթվելական լեզուներ
Մասն է Քարթվելական լեզուներ
Երկրներ Վրաստան Վրաստան
Ադրբեջան Ադրբեջան
Հարավային Օսիայի Հանրապետություն Հարավային Օսիա
Թուրքիա Թուրքիա
Ռուսաստան Ռուսաստան
Իրան Իրան
Պաշտոնական կարգավիճակ Վրաստան Վրաստան
Խոսողների քանակ 7 500 000
Լեզվակիրների թիվը 5 միլիոնից ավել
Գրերի համակարգ վրացական գիր
IETF ka
ԳՕՍՏ 7.75–97 гру 158
ISO 639-1 ka
ISO 639-2 geo (B) kat (T)
ISO 639-3 kat

Քարթվելալեզու պետությունների քարտեզ (hy).svg
Վրացերեն խոսողների տարածվածությունը
Georgian language Վիքիպահեստում

Վրացերեն (ինքնանվանում՝ ქართული ენა ― քարթուլի էնա), քարթվելական լեզվախմբին պատկանող լեզու։ Վրաստանի պաշտոնականն լեզուն և Կովկասի որոշ ազգությունների գրական լեզուն։

Վրացերեն խոսում է մոտավորապես 5 միլիոն մարդ Վրաստանում և մի քանի հազարը՝ այլ երկրներում, հիմնականում Ռուսաստանում, ԱՄՆ-ում, Իրանում և Թուրքիայում։

Դասակարգումը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վրացերենը Քարթվելական լեզվաընտանիքի առաջատար լեզուն է, որի մեջ են մտնում նաև սվաներենը, մեգրելերենը և լազերենը։

Պատմությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հետազոտությունները հանգեցրել են այն ենթադրության, որ մ․ թ․ ա․ II հազարամյակի սկզբներին գոյություն է ունեցել մեկ ընդհանուր լեզու։ Վերջինս պայմանականորեն անվանում են նախաքարթվելական[1]։

Վրացերենի զարգացումը բաժանվում է հետևյալ ժամանակաշրջանների.

  • հին 5 - 11 դարերից,
  • միջին 12 - 18 դարերից
  • նոր 19 դարից։

Բարբառները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վրացերենը ունի մի քանի բարբառներ, որոնց տարբերությունը շատ չնչին է.

  • քարթլիի
  • կախեթիի
  • իմերեթիի
  • գուրիայի
  • փշավի
  • ռաչինի
  • աջարիայի
  • խևսուրի
  • թուշիի և այլ։

Վրացերեն բարբառների թվին է պատկանում նաև հրեա-վրացական բարբառը, որով խոսում են վրաստանաբնակ հրեաները, նրանց այն մասը, որն այժմ բնակվում է Իսրայելում։ Ընդհանուր առմամբ՝ մոտավորապես 85.000 մարդ։

Տե՛ս նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Հրաչիկ Բայրամյան, Վրաց լեզու, Երևան, 2010։

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Wiktionary-logo-hy.png Ընթերցե՛ք «վրացերեն» բառի բացատրությունը Հայերեն Վիքիբառարանում։