Կենդանի լեզու

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

Կենդանի լեզու, ցանկացած խոսակցական լեզու, որը պատկանում է որոշակի լեզվական կոլեկտիվին, պարբերաբար և մշտապես (առանց ժամանակի ընդմիջումների) օգտագործվում է հաղորդակցության մեջ և փոխվում է օգտագործման ընթացքում: Լեզուն օգտագործող մարդկանց խմբի թվաքանակը կարևոր չէ. կարևոր է միայն այն փաստը, որ այն ներկայումս օգտագործվում է որպես խոսակցական լեզու առօրյա կյանքի տարբեր ոլորտներում:

Այս տերմինը օգտագործվում է լեզվաբանության մեջ, ինչպես նաև կրթական հաստատություններում լեզուների ուսուցման մեջ, լեզուների տարբերության համար, որտեղ մարդիկ խոսում են առօրյա կյանքում և օգտակար են որպես լինգվա ֆրանկան (ինչպիսիք են ռուսերենը, անգլերենը, իսպաներենը և այլն) լեզուներից, որոնք օգտագործվում են բացառապես արարողակարգային կամ գիտական նպատակներով (օրինակ՝ լատիներեն, հին հունարեն լեզու, սանսկրիտ, եկեղեցական սլավոնական լեզու և այլն):

Արևելաասիական երկրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հարավարևելյան Ասիայի երկրներում երեխաների մեծ մասն ուսումնասիրում է պետական լեզվի պաշտոնապես հաստատված տարբերակը կամ ուսումնասիրում է լինգվա ֆրանկ տարածաշրջանում գերիշխող տարբերակը (օրինակ՝ հինդին Հնդկաստանում, պուտունհուան՝ Չինաստանում և այլն), որով խոսում է այս տարածաշրջանի ճնշող մեծամասնությունը, չհաշված ուսումնասիրված առանձին օտար լեզուների։ Միակ բացառությունը Սինգապուրն է, որտեղ շատերի համար մայրենի լեզուն անգլերենն է։ Անգլերենը Չինաստանում, Ճապոնիայում, Հարավային Կորեայում, Թայվանում ամենատարածված օտար լեզուն է: Չինաստանում անգլերենի իմացությունը պարտադիր է հերթական աստիճանի դիպլոմ ստանալու համար, սակայն ուսուցման մակարդակը խիստ տարբերվում է ուսումնական հաստատություններում և, ընդհանուր առմամբ, բավականին ցածր մակարդակի վրա է: Անգլերենի իմացությունը պահանջվում է նաև Հնդկաստանում, որտեղ այն օգտագործվում է պաշտոնական գործավարության համար: Նեպալում անգլերենն ուսումնասիրում և օգտագործում է բնակչության մեծամասնությունը:

Մալազիայում դպրոցներում ներդրվել է մալայերեն և անգլերեն լեզուների պարտադիր ուսուցում, բացառությամբ հասարակության կողմից ֆինանսավորվող այսպես կոչված ազգային դպրոցների: Նախկինում պարտադիր էր Putonghua կամ թամիլերեն լեզվի ուսուցումը: Սովորական (ոչ թե ազգային) դպրոցներում ուսուցումը կատարվում է մալայերեն լեզվով, բացառությամբ ճշգրիտ գիտությունների և մաթեմատիկայի: Ճշգրիտ գիտություններ և մաթեմատիկա դասավանդվում են անգլերեն լեզվով, բացառությամբ որոշ չինական ազգային դպրոցների, որտեղ ուսուցումը կատարվում է պուտունհուա լեզվով

Մերձավոր Արևելք և Հյուսիսային Աֆրիկա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Օտար լեզուների ուսուցումը տարբեր երկրներում է և կախված է գաղութարարների լեզվից, որոնք նախկինում ղեկավարում էին երկիրը: Օրինակ, Ալժիրում, Թունիսում և Մարոկկոյում է ամենատարածված օտար լեզուներից է ֆրանսերենը, իսկ Եգիպտոսում և Պարսից ծոցի երկրներում՝ (օրինակ՝ ԱՄԷ-ը, Քուվեյթը,Օմանը) անգլերենը։

Եգիպտոս[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դպրոցներում արաբերենի պարտադիր ուսումնասիրություն է իրականացվում։  Չորրոդ դասարանից անգլերենը համարվում է պարտադիր (9 տարեկանների համար)։ Այնուհետև (մոտ 17-18 տարեկանների համար) պահանջվում է մեկ այլ օտար լեզվի իմացություն, վերջին երկու տարիների ընթացքում (սովորաբար սովորողները ընտրում են ֆրանսերեն կամ գերմաներեն): Քանի որ Եգիպտոսի տնտեսության կարևոր ճյուղը զբոսաշրջությունն է, երկրում շատ օտար լեզուների ուսուցում է իրականացվում: Ընդհանուր առմամբ, օտար լեզուները սովորում են դպրոցական դասընթացում, բայց ուսուցման որակը կախված է դպրոցի ընտրությունից: Օրինակ՝ ֆրանսիական դպրոցներում նախ արաբերեն են սովորեցնում, հետո՝ ֆրանսերեն, անգլերեն, գերմանական դպրոցներում՝ նախ արաբերեն, հետո՝ գերմաներեն, անգլերեն և, հնարավոր է՝ ֆրանսերեն։

Եվրամիություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Եվրամիության կրթական համակարգի համաձայն՝ բոլոր դպրոցներում պարտադիր է առնվազն մեկ օտար լեզվի ուսուցումը։ Ուսանողները կարող են ընտրել լրացուցիչ օտար լեզուներ կամավոր հիմունքներով։ Ուսանողների ճնշող մեծամասնությունը, որպես երկրորդ լեզու, ընտրում է անգլերեն լեզուն (Եվրամիության 25 երկրներից 23-ի ուսանողների շրջանում ամենատարածված լեզուն, որտեղ կրթությունը չի կատարվում անգլերեն լեզվով), ավելի քիչ տարածված լեզուներն են ֆրանսերենն և գերմաներենը: Սովորողների մոտ 90 %-ը սովորում է անգլերեն, քանի որ դա պարտադիր է կամ ընտրությունը թելադրված է ծնողների կողմից: Ուսուցումն իրականացվում է տարրական դասարանների ուսուցիչների, ինչպես նաև  միջնակարգ և բարձրագույն դպրոցի մասնագետների կողմից:

Մեծ Բրիտանիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բոլոր աշակերտները պարտավոր են սովորել անգլերեն։ Ուելսում մինչև 16 տարեկան բոլոր աշակերտները պարտավոր են ուելսերեն սովորել։ Հաջորդը, կախված անհրաժեշտությունից, ուսանողը կարող է շարունակել ուելսերենի ուսուցումը որպես երկրորդ լեզու կամ բավարարվել ստացված միջին մակարդակով[1]։

Օտար լեզուները Մեծ Բրիտանիայում կրթական համակարգի պարտադիր մասն են: Երրորդ բազային աստիճան ստանալու համար պահանջվում է մեկ օտար լեզվի իմացություն: Ամենատարածված են իսպաներեն, ֆրանսերեն և գերմաներեն. Դպրոցներում լեզուների ուսուցումը պետք է իրականացվի պետական կրթական ծրագրերին համապատասխան։ 2010 թվականից սկսած՝ երկրորդ բազային աստիճան ստանալու համար կպահանջվի օտար լեզուների որոշակի գիտելիքներ։

Բոլոր ժամանող նոր ներգաղթածները տիրապետում են անգլերեն լեզվին։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Education in Welsh // BBC, September 2003