Ռափայել Պատկանյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox auteur.png
Ռափայել Պատկանյան
Kamarkatiba.jpg
Ծնվել է նոյեմբերի 20 (դեկտեմբերի 2), 1830
Ծննդավայր Նոր Նախիջևան
Վախճանվել է սեպտեմբերի 3 (15), 1892 (61 տարեկանում)
Վախճանի վայր Նոր Նախիջևան
Մասնագիտություն գրող
Լեզու հայերեն[1]
Ազգություն Հայ
Քաղաքացիություն Ռուսական կայսրություն
Կրթություն Սանկտ Պետերբուրգի համալսարան
Ժանրեր բանաստեղծություն
պատմվածք, վիպակ
Գրական շարժումներ Ռեալիզմ
Ռափայել Պատկանյան Վիքիքաղվածքում
Ռափայել Պատկանյան Վիքիդարանում
Raphael Patkanian Վիքիպահեստում

Ռափայել Գաբրիելի Պատկանյան (նոյեմբերի 20 (դեկտեմբերի 2), 1830, Նոր Նախիջևան, Ռուսաստան[2] - սեպտեմբերի 3 (15), 1892, Նոր Նախիջևան, Ռուսաստան[2]), հայ գրող և մտավորական։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռափայել Պատկանյանը ծնվել է 1830 թվականի նոյեմբերի 8-ին, Նոր Նախիջևանում (Դոնի Ռոստովի շրջան), գրող Գաբրիել Պատկանյանի ընտանիքում։ Սկզբնական կրթությունը ստացել է հոր դպրոցում։ 1843-1849 թվականներին սովորել է Լազարյան ճեմարանում։ 1851 թվականին Պատկանյանը սովորել է Դորպատի համալսարանում։ Նույն տարում ընդունվել է Մոսկվայի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը։ 1866 թվականին ավարտել է Պետերբուրգի համալսարանի արևելյան ֆակուլտետը։ Վախճանվել է օգոստոսի 8, 1892 թվականին Նոր Նախիջևանում։

Ստեղծագործական աշխատանք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Առաջին ստեղծագործությունները՝ «Պանդուխտ հայ ի Փարեզ», «Առավոտյան երգ շինակաց», «Երեկոյան երգ շինակաց», «Հայոց գինի», «Թիֆլիսի քեֆ» և այլն լույս են տեսել 1850-1851 թվականներին «Արարատ» շաբաթաթերթում։

1852 թվականին իր ուսանող ընկերների հետ հիմնում է Գամառ-Քաթիպա ընկերությունը։ 1855 թվականին լույս է տեսնում Գամառ-Քաթիպայի առաջին պրակը՝ «Գրե այնպես ինչպես որ խոսում են, խոսե այնպես ինչպես որ գրում են» բնաբանով։ Ռափայել Պատկանյանը ձգտել է իր խոսքին տալ ժողովրդին հարազատ, կենդանի կենսուրախ արտահայտություն։ Նրա լեզվական հայացքներն իրենց արտացոլումն են գտել «Արաքսի արտասուքը», «Քաջ Վարդան Մամիկոնյանի մահը» ստեղծագործություններում։ Մեծ է եղել Պատկանյանի հայրենասիրական ստեղծագործությունների ազդեցությունը իր ժամանակի երիտասարդության վրա։ Բացի բազմաթիվ պոեմներից, բանաստեղծություններից, պատմվածքներից, ունի նաև երգիծական պատմվածքներ, գրված Նոր Նախիջևանի բարբառով։

Մատենագիտություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրքեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ընտիր երկասիրութիւններ, հատ. 1–3, Սանկտ Պետերբուրգ, 1893–1904:
  • Երկերի ժողովածու (Արձակ), Երևան, 1946, 283 էջ:
  • Երկեր, Երևան, 1955:
  • Երկերի ժողովածու, հատ. 1–8, Երևան, 1963–1974:
  • Նոր-Նախիջևանյան պատմվածքներ, Երևան, 1973, 352 էջ:
  • Երկեր, Երևան, 1980, 664 էջ:
  • Երկեր, Երևան, 1984, 336 էջ:
  • Ստեղծագործությունների ժողովածու, Երևան, 2012, 330 էջ:

Մամուլ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ազգասիրական հանդեսք: «Արարատ» (Թիֆլիս), 1851, № 18։
  • Առավոտյան երգ շինականաց: «Արարատ» (Թիֆլիս), 1851, № 23։
  • Երեկոյան երգ շինականաց: «Արարատ» (Թիֆլիս), 1851, № 24։

Թարգմանություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Wikiquote-logo-hy.svg
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են
Վիքիդարանը
Վիքիդարանը ունի բնօրինակ գործեր, որոնց հեղինակն է՝