Միխայիլ Լոմոնոսով

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto Info sciences exactes.png
Միխայիլ Լոմոնոսով
МихаилЛомоносов
M.V. Lomonosov by L.Miropolskiy after G.C.Prenner (1787, RAN).jpg
Ծնվել է նոյեմբերի 8 (19), 1711[1][2]
Արխանգելսկու գուբերնիա
Մահացել է մարտի 24 (ապրիլի 4), 1765[1][2] (53 տարեկանում)
Սանկտ Պետերբուրգ[2]
Քաղաքացիություն Ռուսական կայսրություն
Ազգություն ռուս
Մասնագիտություն աստղագետ, երկրաբան, ֆիզիկոս, քիմիկոս, լեզվաբան, բանաստեղծ, գրող, պատմաբան, գիտնական, փիլիսոփա, գյուտարար, արվեստների գործիչ, խճանկարիչ, աշխարհագրագետ, համալսարանի պրոֆեսոր և մաթեմատիկոս
Անդամակցություն Շվեդիայի թագավորական գիտությունների ակադեմիա, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա և Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիա
Ալմա մատեր Սանկտ Պետերբուրգի համալսարան, Մարբուրգի համալսարան[2] և Սլավոնա-հունա-լատինական ակադեմիա[2]
Տիրապետում է լեզուներին ռուսերեն[3]
Գիտական ղեկավար Յոհան Ֆրիդրիխ Հենկել
Mikhail Lomonosov Վիքիպահեստում

Միխայիլ Վասիլյևիչ Լոմոնոսով (ռուս.՝ Михаил Васильевич Ломоносов, ծնվ. 1711, նոյեմբեր 19 (8), գ. Դենիսովկա (այժմ՝ Լոմոնոսովո), Ռուսաստանի Արխանգելսկի մարզ, մահ. 1765, ապրիլի 15 (4), Սանկտ Պետերբուրգ), ռուս գիտնական, բնախույզ Միխայիլ Լոմոնոսովը ձևակերպել է բնության մեջ մատերիայի (նյութի) և շարժման (էներգիայի) պահպանման սկզբունքը։ 1755 հիմնել է Մոսկվայի պետական համալսարանը, որը հետագայում կոչվել է նրա անունով։

1731 ընդունվել է Մոսկվայի Սլավոնա-հունա-լատինական ակադեմիան, ապա սովորել Կիևի Հոգևոր ակադեմիայում և Սանկտ Պետերբուրգի ակադեմիական համալսարանում։ 1736 - 1741 Գերմանիայում ուսանել է քիմիա և մետաղաձուլական գործը։

1748 Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիային կից հիմնադրել է քիմիական լաբքրատորիա, մշակել նյութի կառույցի ատոմամոլեկուլային ուսմունքը և հաստատել, որ ջերմությունը պայմանավորված է մասնիկների (կորպուսկուլներ) շարժումով։ Բացատրել է մի շարք օգտակար հանածոների, այդ թվում նաև նավթի, գազի, քարածխի առաջացումը։

Նա զբաղվել է նաև աստղագիտությամբ (հայտնաբերել է Վեներայի մթնոլորտը), ֆիզիկայի (բացատրել է կայծակի ու հյուսիսափայլի երևույթները) զանազան հարցերով նախագծել և պատրաստել մի շարք օպտիկական սարքեր։

Նա նպաստել է նաև ռուս գրական լեզվի զարգացման, նրա գիտական ուսումնասիրության հիմքի ստեղծմանը, զբաղվել ռուս ժողովրդի պատմության հարցերով, նկարչությամբ և մասնավորապես խճանկարչությամբ։ Նրա խճանկարներից հայտնի են «Պետրոս 1 դիմանկարը» և «Պոլտավայի ճակատամարտը» մոնումենտալ աշխատանքները։

Եղել է Սանկտ Պետերբուրգի, Շվեդիայի և Բոլոնիայի ակադեմիաների ակադեմիկոս, երկրում լուսավորության և գիտության զարգացման ջատագով։

Լոմոնոսովի անունով են կոչվել Ատլանտյան օվկիանոսում ջրի ենթամակերևութային հակահոսանքները և ստորջրյա լեռնաշղթան Հյուսիսային Սառուցյալ օվկիանոսում։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 data.bnf.fr Ստուգված է հոկտեմբերի 10-ին 2015:
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 (untranslated title)
  3. http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb13072628j Ստուգված է հոկտեմբերի 10-ին 2015:

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Դպրոցական մեծ հանրագիտարան։ Գիրք 1, հատոր 1։ Երևան 2009, էջ 406։

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Макаров В. К., Художественное наследие М. В. Ломоносова. Мозаики, М. — Л., 1950;
  • Радовский М. И., М. В. Ломоносов и Петербургская Академия наук, М. — Л., 1961;
  • М. В. Ломоносов в воспоминаниях и характеристиках современников, М. — Л., 1962;
  • Западов А. В., Отец русской поэзии. О творчестве Ломоносова, М., 1961;
  • Макеева В. Н., М. В. Ломоносов — составитель, редактор и рецензент лексикографических работ, "Вопросы языкознания", 1961, № 5;
  • Langevin L., Lomonossov, 1711—1765, sa vie, son oeuvre, P., 1967;
  • Shütz W., Michail W. Lomonossow, Lpz., 1970;
  • Mikhail Vasil’evich Lomonosov on the corpuscular theory, ed. by Н. Leicester, Camb., 1970.