Միխայիլ Լոմոնոսով

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto Info sciences exactes.png
Միխայիլ Լոմոնոսով
Михаил Ломоносов
M.V. Lomonosov by L.Miropolskiy after G.C.Prenner (1787, RAN).jpg
Ծնվել է նոյեմբերի 8 (19), 1711[1][2]
Լոմոնոսովո (գյուղ, Խոլմոգորսկի շրջան), Q4307444?, Խոլմոգորսկի շրջան, Ռուսաստան
Մահացել է ապրիլի 4 (15), 1765[1][2] (53 տարեկանում)
Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն[2][3][4]
Գերեզման Lazarev Cemetery
Քաղաքացիություն Ռուսական կայսրություն
Ազգություն ռուս և Pomors
Մասնագիտություն աստղագետ, երկրաբան, ֆիզիկոս, քիմիկոս, լեզվաբան, բանաստեղծ, գրող, պատմաբան, փիլիսոփա, գյուտարար, արվեստների գործիչ, խճանկարիչ, աշխարհագրագետ, համալսարանի պրոֆեսոր և մաթեմատիկոս
Հաստատություն(ներ) Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիա
Գործունեության ոլորտ բնական պատմություն, քիմիա, ֆիզիկա, Միներալոգիա, պատմություն, բանասիրություն և մետաղագործություն
Անդամակցություն Շվեդիայի թագավորական գիտությունների ակադեմիա, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա, Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիա և Սանկտ Պետերբուրգի գեղարվեստի ակադեմիա
Ալմա մատեր Մարբուրգի համալսարան[2], Սլավոնա-հունա-լատինական ակադեմիա[2], Կիև-Մոգիլայան ակադեմիա և Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիական համալսարան
Տիրապետում է լեզուներին ռուսերեն[5]
Գիտական ղեկավար Յոհան Ֆրիդրիխ Հենկել
Ազդվել է Քրիստիան Վոլֆ
Քաղվածքներ Վիքիքաղվածքում
Mikhail Lomonosov Վիքիպահեստում

Միխայիլ Վասիլյևիչ Լոմոնոսով (ռուս.՝ Михаил Васильевич Ломоносов, ծնվ. 1711, նոյեմբեր 19 (8), գ. Դենիսովկա (այժմ՝ Լոմոնոսովո), Ռուսաստանի Արխանգելսկի մարզ, մահ. 1765, ապրիլի 15 (4), Սանկտ Պետերբուրգ), ռուս գիտնական, բնախույզ Միխայիլ Լոմոնոսովը ձևակերպել է բնության մեջ մատերիայի (նյութի) և շարժման (էներգիայի) պահպանման սկզբունքը։ 1755 թվականին հիմնել է Մոսկվայի պետական համալսարանը, որը հետագայում կոչվել է նրա անունով։

1731 թվականին ընդունվել է Մոսկվայի Սլավոնա-հունա-լատինական ակադեմիան, ապա սովորել Կիևի Հոգևոր ակադեմիայում և Սանկտ Պետերբուրգի ակադեմիական համալսարանում։ 1736 - 1741 թվականներին Գերմանիայում ուսանել է քիմիա և մետաղաձուլական գործը։

1748 թվականին Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիային կից հիմնադրել է քիմիական լաբորատորիա, մշակել նյութի կառույցի ատոմամոլեկուլային ուսմունքը և հաստատել, որ ջերմությունը պայմանավորված է մասնիկների (կորպուսկուլներ) շարժումով։ Բացատրել է մի շարք օգտակար հանածոների, այդ թվում նաև նավթի, գազի, քարածխի առաջացումը։

Նա զբաղվել է նաև աստղագիտությամբ (հայտնաբերել է Վեներայի մթնոլորտը), ֆիզիկայի (բացատրել է կայծակի ու հյուսիսափայլի երևույթները) զանազան հարցերով նախագծել և պատրաստել մի շարք օպտիկական սարքեր։

Նա նպաստել է նաև ռուս գրական լեզվի զարգացման, նրա գիտական ուսումնասիրության հիմքի ստեղծմանը, զբաղվել ռուս ժողովրդի պատմության հարցերով, նկարչությամբ և մասնավորապես խճանկարչությամբ։ Նրա խճանկարներից հայտնի են «Պետրոս 1 դիմանկարը» և «Պոլտավայի ճակատամարտը» մոնումենտալ աշխատանքները։

Եղել է Սանկտ Պետերբուրգի, Շվեդիայի և Բոլոնիայի ակադեմիաների ակադեմիկոս, երկրում լուսավորության և գիտության զարգացման ջատագով։

Լոմոնոսովի անունով են կոչվել Ատլանտյան օվկիանոսում ջրի ենթամակերևութային հակահոսանքները և ստորջրյա լեռնաշղթան Հյուսիսային Սառուցյալ օվկիանոսում[6]։

Լոմոնոսովը հայերեն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրքեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մամուլ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Макаров В. К., Художественное наследие М. В. Ломоносова. Мозаики, М. — Л., 1950;
  • Радовский М. И., М. В. Ломоносов и Петербургская Академия наук, М. — Л., 1961;
  • М. В. Ломоносов в воспоминаниях и характеристиках современников, М. — Л., 1962;
  • Западов А. В., Отец русской поэзии. О творчестве Ломоносова, М., 1961;
  • Макеева В. Н., М. В. Ломоносов — составитель, редактор и рецензент лексикографических работ, "Вопросы языкознания", 1961, № 5;
  • Langevin L., Lomonossov, 1711—1765, sa vie, son oeuvre, P., 1967;
  • Shütz W., Michail W. Lomonossow, Lpz., 1970;
  • Mikhail Vasil’evich Lomonosov on the corpuscular theory, ed. by Н. Leicester, Camb., 1970.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]