Միխայիլ Լոմոնոսով

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Միխայիլ Լոմոնոսով
Михаил Ломоносов
M.V. Lomonosov by L.Miropolskiy after G.C.Prenner (1787, RAN).jpg
Ծնվել էնոյեմբերի 8 (19), 1711[1][2]
Լոմոնոսովո, Holmogorskoe sel'skoe poselenie, Խոլմոգորսկի շրջան, Ռուսաստան
Մահացել էապրիլի 4 (15), 1765[1][2] (53 տարեկանում)
Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն[2][3][4]
ԳերեզմանLazarev Cemetery
ՔաղաքացիությունՌուսական կայսրություն
Ազգությունռուս և Pomors?
Մասնագիտությունաստղագետ, երկրաբան, ֆիզիկոս, քիմիկոս, լեզվաբան, բանաստեղծ, գրող, պատմաբան, փիլիսոփա, գյուտարար, արվեստների գործիչ, խճանկարիչ, աշխարհագրագետ, համալսարանի պրոֆեսոր, մաթեմատիկոս, քաղաքական գործիչ և նկարիչ
Հաստատություն(ներ)Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիա, Մոսկվայի պետական համալսարան և Սանկտ Պետերբուրգի համալսարան
Գործունեության ոլորտբնական պատմություն, քիմիա, ֆիզիկա, Միներալոգիա, պատմություն, բանասիրություն և մետաղագործություն
ԱնդամակցությունՇվեդիայի թագավորական գիտությունների ակադեմիա, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա, Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիա և Սանկտ Պետերբուրգի գեղարվեստի ակադեմիա
Ալմա մատերՄարբուրգի համալսարան[2], Սլավոնա-հունա-լատինական ակադեմիա[2], Կիև-Մոգիլայան ակադեմիա և Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիական համալսարան
Տիրապետում է լեզուներինռուսերեն[1]
Գիտական ղեկավարՅոհան Ֆրիդրիխ Հենկել և Քրիստիան Վոլֆ
Ազդվել էՔրիստիան Վոլֆ
Երեխա(ներ)Q61982646?
Ստորագրություն
БСЭ1. Автограф. Автографы. 13.svg
Քաղվածքներ Վիքիքաղվածքում
Mikhail Lomonosov Վիքիպահեստում

Միխայիլ Վասիլյևիչ Լոմոնոսով (ռուս.՝ Михаил Васильевич Ломоносов, նոյեմբերի 8 (19), 1711[1][2], Լոմոնոսովո, Holmogorskoe sel'skoe poselenie, Խոլմոգորսկի շրջան, Ռուսաստան - ապրիլի 4 (15), 1765[1][2], Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն[2][3][4]), ռուս գիտնական, բնախույզ Միխայիլ Լոմոնոսովը ձևակերպել է բնության մեջ մատերիայի (նյութի) և շարժման (էներգիայի) պահպանման սկզբունքը։ 1755 թվականին հիմնել է Մոսկվայի պետական համալսարանը, որը հետագայում կոչվել է նրա անունով։

1731 թվականին ընդունվել է Մոսկվայի Սլավոնա-հունա-լատինական ակադեմիան, ապա սովորել Կիևի Հոգևոր ակադեմիայում և Սանկտ Պետերբուրգի ակադեմիական համալսարանում։ 1736 - 1741 թվականներին Գերմանիայում ուսանել է քիմիա և մետաղաձուլական գործը։

1748 թվականին Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիային կից հիմնադրել է քիմիական լաբորատորիա, մշակել նյութի կառույցի ատոմամոլեկուլային ուսմունքը և հաստատել, որ ջերմությունը պայմանավորված է մասնիկների (կորպուսկուլներ) շարժումով։ Բացատրել է 2 շարք օգտակար հանածոների, այդ թվում նաև նավթի, գազի, քարածխի առաջացումը։

Նա զբաղվել է նաև աստղագիտությամբ (հայտնաբերել է Վեներայի մթնոլորտը), ֆիզիկայի (բացատրել է կայծակի ու հյուսիսափայլի երևույթները) զանազան հարցերով նախագծել և պատրաստել մի շարք օպտիկական սարքեր։

Նա նպաստել է նաև ռուս գրական լեզվի զարգացման, նրա գիտական ուսումնասիրության հիմքի ստեղծմանը, զբաղվել ռուս ժողովրդի պատմության հարցերով, նկարչությամբ և մասնավորապես խճանկարչությամբ։ Նրա խճանկարներից հայտնի են «Պետրոս շ2 դիմանկարը» և «Պոլտավայի ճակատամարտը» մոնումենտալ աշխատանքները։

Եղել է Սանկտ Պետերբուրգի, Շվեդիայի և Բոլոնիայի ակադեմիաների ակադեմիկոս, երկրում լուսավորության և գիտության զարգացման ջատագով։

Լոմոնոսովի անունով են կոչվել Ատլանտյան օվկիանոսում ջրի ենթամակերևութային հակահոսանքները և ստորջրյա լեռնաշղթան Հյուսիսային Սառուցյալ օվկիանոսում[5]։

Լոմոնոսովը հայերեն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրքեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մամուլ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Макаров В. К., Художественное наследие М. В. Ломоносова. Мозаики, М. — Л., 1950;
  • Радовский М. И., М. В. Ломоносов и Петербургская Академия наук, М. — Л., 1961;
  • М. В. Ломоносов в воспоминаниях и характеристиках современников, М. — Л., 1962;
  • Западов А. В., Отец русской поэзии. О творчестве Ломоносова, М., 1961;
  • Макеева В. Н., М. В. Ломоносов — составитель, редактор и рецензент лексикографических работ, "Вопросы языкознания", 1961, № 5;
  • Langevin L., Lomonossov, 1711—1765, sa vie, son oeuvre, P., 1967;
  • Shütz W., Michail W. Lomonossow, Lpz., 1970;
  • Mikhail Vasil’evich Lomonosov on the corpuscular theory, ed. by Н. Leicester, Camb., 1970.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]