Քրիստիան Վոլֆ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox auteur.png
Քրիստիան Վոլֆ
Christian Wolff
Christian Wolff.jpg
Ծնվել էհունվարի 24 (փետրվարի 3), 1679[1][2][3][…] Վրոցլավ, Բոհեմիայի թագավորություն, Չեխական թագի հողեր[4]
Մահացել էապրիլի 9, 1754(1754-04-09)[1][2][3][…] (75 տարեկան) Հալե, Մագդեբուրգյան դքսություն, Պրուսիայի թագավորություն[4]
ՔաղաքացիությունFlag of the Kingdom of Prussia (1750-1801).svg Պրուսիայի թագավորություն
Դավանանքլյութերականություն
Ուղղությունռացիոնալիզմ
Մասնագիտությունիրավաբան, մաթեմատիկոս, փիլիսոփա և համալսարանի դասախոս
Հաստատություն(ներ)Լայպցիգի համալսարան, Մարբուրգի համալսարան[5] և Հալլե-Վիտենբերգի համալսարան[5]
Գործունեության ոլորտմաթեմատիկա, փիլիսոփայություն, Իրավաբանություն, մետաֆիզիկա և Փիլիսոփայական տրամաբանություն
Պաշտոն(ներ)պրոֆեսոր
ԱնդամակցությունԼոնդոնի թագավորական ընկերություն[5], Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիա[5], Ֆրանսիական գիտությունների ակադեմիա, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա և Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիա
Ալմա մատերԵնայի համալսարան և Լայպցիգի համալսարան[6]
Գիտական աստիճանգիտությունների թեկնածու[5] (1703)
Տիրապետում է լեզուներինլատիներեն և գերմաներեն[1]
Գիտական ղեկավարԼայբնից Գոթֆրիդ Վիլհելմ, Ehrenfried Walther von Tschirnhaus? և Christoph Pfautz?[7][6]
Եղել է գիտական ղեկավարՄիխայիլ Լոմոնոսով[6], Georg Bernhard Bilfinger?, Samuel Klingenstierna?[7], Martin Knutzen?[7][6] և Johann Samuel König?[7]
Ազդվել էԼայբնից Գոթֆրիդ Վիլհելմ և Ehrenfried Walther von Tschirnhaus?[8]
ՊարգևներԼոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ
ՈւսուցիչCaspar Neumann? և Ewald Friedrich von Hertzberg?
ԱշակերտներEwald Friedrich von Hertzberg?, Միխայիլ Լոմոնոսով, Յոախիմ Գեորգ Դարյես, Samuel Klingenstierna?[6] և Johann Samuel König?[6]
Christian Wolff Վիքիպահեստում

Քրիստիան Վոլֆ (գերմ.՝ Christian Wolff, հունվարի 24 (փետրվարի 3), 1679[1][2][3][…], Վրոցլավ, Բոհեմիայի թագավորություն, Չեխական թագի հողեր[4] - ապրիլի 9, 1754(1754-04-09)[1][2][3][…], Հալե, Մագդեբուրգյան դքսություն, Պրուսիայի թագավորություն[4]), գերմանական ռացիոնալիստ փիլիսոփա։ Հալլեի և Մարբուրգի համալսարանների պրոֆեսոր։

Աշխարհայացքը ձևավորվել է Լայբնիցի ազդեցությամբ, որի գաղափարները համակարգել և հանրամատչելի է դարձրել։ Գոյաբանության մեջ հետևելով Արիստոտելին և Լայբնիցին՝ «ձևը» համարել է գործուն սկզբնապատճառ, իսկ հետևելով Ռենե Դեկարտին՝ «մատերիան» նույնացրել տարածականության հետ։ Մերժել է Լայբնիցի մոնադաբանությունը և էական փոփոխություն մտցրել նախասահմանված ներդաշնակության նրա տեսության մեջ՝ հակվելով հոգեֆիզիկական դուալիզմին և հետևողական մեխանիցիզմին։ Առաջինն է հստակ տարբերակել էմպիրիկական և տեսական գիտելիքը։ Ինքնատիպ է Վոլֆի բարոյագիտությունը․ բնական բարոյականության սկզբունքները համարել է կեցության կառուցվածքից բխող և Աստծո կամքից անկախ օբյեկտիվ նորմաներ։ Վոլֆը պաշտպանել է բնական իրավունքի տեսությունը և լուսավորյալ բացարձակապետության գաղափարը։ Վոլֆի ուսմունքը մինչև Կանտի ասպարեզ գալը տիրապետել է գերմանական համալսարաններում։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 493 CC-BY-SA-icon-80x15.png