Սիլվա Կապուտիկյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox auteur.png
Սիլվա Կապուտիկյան
հայ․՝ Սիլվա Կապուտիկյան
Silva Kaputikyan.png
Ծնվել է հունվարի 5, 1919({{padleft:1919|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:5|2|0}})[1]
Ծննդավայր Երևան, Հայաստան[1]
Վախճանվել է օգոստոսի 26, 2006({{padleft:2006|4|0}}-{{padleft:8|2|0}}-{{padleft:26|2|0}}) (87 տարեկանում)
Վախճանի վայր Երևան, Հայաստան
Մասնագիտություն բանաստեղծ և գրող
Լեզու հայերեն[2]
Ազգություն հայ
Քաղաքացիություն Flag of Armenia.svg Հայաստան
Flag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ
Կրթություն Երևանի պետական համալսարան
Ստեղծագործական շրջան 1933-2006
Գրական շարժումներ ռեալիզմ
Անդամակցություն ԽՍՀՄ Գրողների միություն
Կուսակցություն ԽՄԿԿ
Պարգևներ
Ամուսին Հովհաննես Շիրազ
Զավակներ Արա Շիրազ
Սիլվա Կապուտիկյան Վիքիքաղվածքում
Silva Kaputikyan Վիքիպահեստում

Սիլվա (Սիրվարդ) Բարունակի Կապուտիկյան (հունվարի 5, 1919({{padleft:1919|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:5|2|0}})[1], Երևան, Հայաստան[1] - օգոստոսի 26, 2006({{padleft:2006|4|0}}-{{padleft:8|2|0}}-{{padleft:26|2|0}}), Երևան, Հայաստան), հայ գրող ու բանաստեղծուհի, հասարակական գործիչ։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է Երևանում, Վանից գաղթած ընտանիքում։ Սովորել է Երևանի Կրուպսկայայի անվան միջնակարգ դպրոցում։ 13 տարեկանում գրել է իր առաջին բանաստեղծությունը, որը տպագրվել է «Պիոներ կանչ» թերթում։ Նրա հայրը՝ Բարունակ Կապուտիկյանը, ազգային գործիչ էր, խմբագրիչ, որն սպանվեց 1920 թվականին։

1936-1941 թվականներին սովորել է ԵՊՀ բանասիրական ֆակուլտետում, 1950 թվականին՝ Մոսկվայի Մաքսիմ Գորկու անվան գրականության ինստիտուտի բարձրագույն դասընթացներին։ 1945 թվականին լույս է տեսել «Օրերի հետ» բանաստեղծությունների առաջին ժողովածուն, այնուհետև հրատարակել է 60-70 գիրք` բանաստեղծություններ և արձակ` հայերեն, ռուսերեն, անգլերեն, վրացերեն, լիտվերեն, ուկրաիներեն, թուրքերեն և այլ լեզուներով: 1952 թվականին «Իմ հարազատները» բանաստեղծությունների ժողովածուի համար արժանացել է ԽՍՀՄ, իսկ 1988 թվականին` ՀԽՍՀ Պետական մրցանակների: Նույն թվականին ստացել է նաև իտալական «Նոսիդիե» գրական մրցանակ: Ունի մանկական ստեղծագործությունների մոտ 40 հրատարակություն: 1962 թվականից եղել է Լիբանանի, Սիրիայի, Եգիպտոսի, Եթովպիայի, Ֆրանսիայի, ԱՄՆ-ի, Կանադայի, Հարավային Ամերիկայի, Գերմանիայի, Ավստրիայի, Իրանի, Երուսաղեմի սփյուռքահայ գաղթօջախներում և իր հիշողություններն այդ ամենի մասին ամփոփել է ուղեգրություններում, որոնցից բացառիկ են «Քարավանները դեռ քայլում են», «Խճանկար հոգու և քարտեզի գույներից», «Քարավանները հեռանում են», «Իմ կածանը աշխարհի ճանապարհներին» գրքերը: Կյանքի վերջին տարիներին մեծ աշխատանք է կատարել հրապարակագրության ոլորտում` «Իմ ժամանակը», «Չեմ կարող լռել», «Վերջին զանգ»: 1970 թվականին արժանացել է ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործչի, 1980 թվականին` Վրաստանի մշակույթի վաստակավոր աշխատողի, ապա` Երևանի պատվավոր քաղաքացու կոչումներին: 1998 թվականին Քեմբրիջի միջազգային աշխարհագրական ինստիտուտի կողմից ստացել է «Տարվա կին» տիտղոսը: Պարգևատրվել է բազմաթիվ մեդալներով ու շքանշաններով: Եղել է Գրողների միության նախագահության անդամ, սփյուռքի հետ մշակութային կապերի կոմիտեի նախագահության անդամ, ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս, «Աշխարհի ժողովուրդների հոգևոր միասնության», Բնության և հասարակության մասին գիտությունների միջազգային ակադեմիաների անդամ: Ընտրվել է ՀԽՍՀ Գերագույն խորհրդի պատգամավոր: Մահացել է Երևանում, թաղված է Կոմիտասի անվան պանթեոնում: 2009 թվականին նրա ապրած տանը բացվել է բանաստեղծուհու տուն-թանգարանը:

Կապուտիկյանը շատ է գրել հայրենիքի, հայոց լեզվի, հայ ժողովրդի ճակատագրի մասին։ Նրա գրական ձիրքը հանդես է եկել պատանեկան տարիներից, իսկ երիտասարդական տարիներից ձևավորվել է քաղացիական ուղղվածությունը։ Նա դարձավ իսկական խորհրդային գրողի կերպար՝ կրելով այդ տարիների կուսակցական գաղափարախոսության ամբողջ պատասխանատվությունը։ Կապուտիկյանի ստեղծագործությունները թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Ունի ռուսերեն ավելի քան 20 ժողովածու։

Սիլվա Կապուտիկյանի գերեզմանը Կոմիտասի անվան պանթեոնում

Մրցանակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • ԽՍՀՄ պետական մրցանակ (1952 թվական)
  • Հայաստանի պետական մրցանակ (1988 թվական)
  • Նոսիդեի անվան միջազգային մրցանակ (Հռոմ, 1989 թվական)

Ընտանիք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Եղել է Հովհաննես Շիրազի առաջին կինը։ Նրանց որդին՝ Արա Շիրազը եղել է քանդակագործ, ՀՀ ժողովրդական նկարիչ (1941-2014 թվականներ)։

Երկեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Իմ հարազատները, Երևան, 1953, 164 էջ:
  • Բարի երթ, Երևան, 1957, 411 էջ:
  • Մտորումներ ճանապարհի կեսին, Երևան, 1961, 120 էջ:
  • Բանաստեղծութիւններ, Պէյրութ, 1963, 256 էջ:
  • Քարավանները դեռ քայլում են, Երևան, 1964, 532 էջ:
  • Յոթ կայարաններ, Երևան, 1966, 560 էջ:
  • Իմ էջը, Երևան, 1968, 240 էջ:
  • Երկերի ժողովածու, հատ. 1–2, Երևան, 1973–1974:
  • Խճանկար հոգու և քարտեզի գույներից, Երևան, 1976, 512 էջ:
  • Իմ ժամանակը (հրապարակագրություն և ուղեգրություն), Երևան, 1979, 344 էջ:
  • Հատընտիր, Երևան, 1979, 167 էջ:
  • Լիլիթ (բանաստեղծություններ), Երևան, 1981, 180 էջ:
  • Երկեր, հատ. 1–3, Երևան, 1984–1985:
  • Գիրս մնաց հիշատակող, Երևան, 1988, 464 էջ:
  • Գույներ նույն խճանկարից, Երևան, 1989:
  • Գիրս մնաց յիշատակող, Անթիլիաս, 1990, 442 էջ:
  • Հոգու նույն երթուղիներով, Երևան, 1993, 152 էջ:
  • Ոսկեհատիկ, Երևան, 1994, 252 էջ:
  • Էջեր փակ գզրոցներից, Երևան, 1997, 686 էջ:
  • Ընտրանի, Երևան, 1999, 256 էջ:
  • Նվիրում, Երևան, 1999, 192 էջ:
  • Քարավանները հեռանում են, Երևան, 1999, 274 էջ:
  • Չեմ կարող լռել (հրապարակախոսություն), Երևան, 2000, 458 էջ:
  • Իմ կածանը աշխարհի ճանապարհներին (ուղեգրություն), Երևան, 2002, 676 էջ:
  • Հայերգություն (բանաստեղծություններ), Երևան, 2004, 223 էջ:
  • Յոթ տասնյակ տարի, Երևան, 2004, 303 էջ:
  • Սիրերգություն, Երևան, 2004, 167 էջ:
  • Վերջին զանգ (հուշեր), Երևան, 2006, 506 էջ:
  • Քնարերգություն, Երևան, 2009, 236 էջ:
  • Հայերգություն (բանաստեղծություններ), Երևան, 2010, 158 էջ:
  • Ձոներգեր, տագնապներ (բանաստեղծություններ), Երևան, 2010, 158 էջ:
  • Ստեղծագործությունների ժողովածու, Երևան, 2013, 304 էջ:

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Սովետահայ գրականության պատմություն, երկրորդ հատոր (1941-1964, հատորում զետեղված է «Սիլվա Կապուտիկյան» գլուխը, որը գրել է Սուրեն Աղաբաբյանը), Երևան, ՀՍՍՀ ԳԱ, 1967, 655 էջ։
  • Ալբերտ Արիստակեսյան, Սիլվա Կապուտիկյան, Երևան, «Սովետական գրող», 1983, 200 էջ։

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Wikiquote-logo-hy.svg
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են