Վարդգես Պետրոսյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox auteur.png
Վարդգես Պետրոսյան
հայ․՝ Վարդգես Պետրոսյան
Vardges Petrosyan.JPG
Ծնվել է 1934 կամ օգոստոսի 9, 1932({{padleft:1932|4|0}}-{{padleft:8|2|0}}-{{padleft:9|2|0}})
Ծննդավայր Աշտարակ, Հայաստան[1]
Վախճանվել է ապրիլի 15, 1994({{padleft:1994|4|0}}-{{padleft:4|2|0}}-{{padleft:15|2|0}})
Վախճանի վայր Երևան, Հայաստան կամ Երևան, Հայաստան
Մասնագիտություն դրամատուրգ, բանաստեղծ, վիպասան, գրող, հրապարակախոս, լրագրող, հասարակական գործիչ և արձակագիր
Լեզու հայերեն[2]
Ազգություն հայ
Քաղաքացիություն Flag of Armenia.svg Հայաստան
Կրթություն Երևանի պետական համալսարան
Ուշագրավ աշխատանքներ Ապրած և չապրած տարիներ, Վերջին ուսուցիչը, Հայկական էսքիզներ, Մենավոր ընկուզենի, Կրակե շապիկ և Կրակե շապիկ
Անդամակցություն Հայաստանի գրողների միություն
Կուսակցություն ԽՄԿԿ
Աշխատավայր Սովետական Հայաստան, Ավանգարդ, Պիոներ կանչ և Գարուն
Պարգևներ
Լենինի շքանշան Հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշան «Պատվո նշան» շքանշան և «Աշխատանքային արիության համար» մեդալ
Վարդգես Պետրոսյան Վիքիքաղվածքում
Վարդգես Պետրոսյան Վիքիդարանում
Vardges Petrosyan Վիքիպահեստում

Վարդգես Համազասպի Պետրոսյան (9 օգոստոսի, 1932, Աշտարակ, ՀԽՍՀ - 15 ապրիլի, 1994 Երևան, Հայաստան), հայ արձակագիր, հրապարակախոս, հասարակական գործիչ։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է 1932 թվականի օգոստոսի 9-ին Աշտարակում։ ՍՄԿԿ անդամ է 1952 թվականից։ 1954 թվականին ավարտել է Երևանի համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետի ժուռնալիստիկայի բաժինը։ 1954-1955 թթ. աշխատել է Նոր Բայազետի (այժմ՝ Գավառ) շրջանային թերթում որպես պատասխանատու քարտուղար, 1955-1957 թթ.` «Սովետական Հայաստան» օրաթերթում որպես գրական աշխատող, 1957-1961 թթ.` «Ավանգարդ» թերթում որպես պատասխանատու քարտուղար, ապա խմբագրի տեղակալ։ 1961-1966 թթ. եղել է «Պիոներ կանչ» թերթի խմբագիրը, 1966-1975 թթ.` «Գարուն» ամսագրի գլխավոր խմբագիրը։ 1975-1981 թթ.` ՀԳՄ վարչության առաջին քարտուղար, 1981-1988- թթ.` նախագահ, 1988-1994 թթ.` Հայաստանի մշակույթի ֆոնդի նախագահ, 1994 թվականին` «Երկիր Նաիրի» շաբաթաթերթի հիմնադիր-խմբագիր։

Ստեղծագործական գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սկզբում հանդես է եկել որպես բանաստեղծ, հետո անցել է արձակի։ Նրա առաջին բանաստեղծությունը տպագրվել է 1947 թվականին, «Պիոներ կանչ» թերթում։ Վարդգես Պետրոսյանի ստեղծագործությունների հիմնական թեման երիտասարդությունն է։

Վարդգես Պետրոսյանը գրականություն է մտել բանաստեղծություններով «Բալլադ մարդու մասին»,1958 ժողովածու, այնուհետև անցել է արձակի գրել «Նամակներ մանկության կայարաններից» պատմվածաշարը, «Ապրած և չապրած տարիներ» (1970), «Վերջին ուսուցիչը» (1980) վիպակները և այլ գործեր։ Սովետական Հայաստանի և սփյուռքահայության կյանքի ու պատմության իմաստավորման տեսանկյունից է գրված «Հայկական էսքիզներ» (1969, 1982) էսսեն։

Վարդգես Պետրոսյանի ստեղծագործությունների մեծ մասը նվիրված է երիտասարդության հոգեբանության բացահայտմանը «Քաղաքի կիսաբաց լուսամուտները» (1964), «Դեղատուն «Անի»» (1973) և այլն։ Հայաստանի լեռնային գյուղերի ճակատագրին և արդիական խնդիրներին է նվիրված «Մենավոր ընկուզենին» (1981) վեպը (կինոնկար՝ 1986, Հայֆիլմ)։ Հեղինակի հրապարակախոսական, ուղեգրական, գրաքննադատական նյութերն ի մի են բերված «Հավասարում բազմաթիվ անհայտներով» (1977) գրքում։ Հայոց ցեղասպանության մասին է նրա «Կրակե շապիկ» վեպը։ Բեմադրվել է Վարդգես Պետրոսյանի «Ծանր է Հիպոկրատի գլխարկը» (1975) թատերգությունը, բեմականացվել են «Վերջին ուսուցիչը» (1979), «Հայկական էսքիզներ» 1980, «Ապրած և չապրած տարիներ» (1982) գործերը։ Նրա երկերը թարգմանվել են ԽՍՀՄ և աշխարհի այլ ժողովուրդների լեզուներով։ Հայաստանի լենինյան կոմերիտմիության դափնեկիր (1969), ՀԽՍՀ պետական մրցանակ (1979)։ ՀԿԿ Կենտկոմի անդամ է 1966 թվականից։ ՀԽՍՀ IX-X գումարումների Գերագույն սովետի դեպուտատ։ Պարգևատրվել է Հոկտեմբերյան հեղափոխության և «Պատվո նշան» շքանշաններով[3]։

Սպանվել է 1994 թվականին իր տան շքամուտքում։

2000 թվականին Երևանի թիվ 51 դպրոցը անվանակոչվել է Վարդգես Պետրոսյանի անունով, գրողի հարթաքանդակի հանդիսավոր բացումը կատարվել է 2006 թվականին (քանդակագործ՝ Էդուարդ Շախիկյան)

Վարդգես Պետրոսյանի դիմաքանդակը Երևանի թիվ 51 համանուն դպրոցի պատին

Երկեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Բալլադ մարդու մասին (բանաստեղծություններ), Ե., Հայպետհրատ, 1958, 52 էջ։
  • Վերջին գիշերը, Ե., Հայպետհրատ, 1959, 228 էջ։
  • Անավարտ դիմանկարներ, Ե., Հայպետհրատ, 1963, 308 էջ։
  • Քաղաքի կիսաբաց լուսամուտները, Ե., Հայպետհրատ, 1964, 140 էջ։
  • Հայկական էսքիզներ, Ե., «Հայաստան», 1969, 148 էջ։
  • Հայաստանի 8 երիտասարդ արձակագիրներ (գրքի մեջ տպագրվել են Վարդգես Պետրոսյանի լուսանկարը, համառտ կենսագրությունը և մի հատված «Հայկական էսքիզներ»-ից), Բեյրութ, տպարան «Սևան», 1969, 311 էջ։
  • Ապրած և չապրած տարիներ, Ե., «Հայաստան», 1970, 388 էջ։
  • Դեղատուն «Անի»։ Հայկական էսքիզներ, Ե., «Հայաստան», 1973, 300 էջ։
  • Հավասարում բազմաթիվ անհայտներով (հրապարակախոսություն, վավերագրական արձակ), Ե., «Սովետական գրող», 1977, 480 էջ։
  • Վերածնունդ (ժողովածուում տեղ են գտել «Մեհրաբի աղբյուրը» և «Կոմբայնավարը այնպես, ինչպես որ կա» գործերը), Ե., «Սովետական գրող», 1977, 552 էջ։
  • Վերջին ուսուցիչը (վիպակներ և պատմվածքներ), Ե., «Սովետական գրող», 1980, 616 էջ։
  • Մենավոր ընկուզենի (վեպ), Ե., «Սովետական գրող», 1981, 188 էջ։
  • Ընտիր երկեր 2 հատորով, հատոր 1 (հատորում ամփոփված են պատմվածքների ընտրանին, «Նամակներ մանկության կայարանից» վիպակը, «Հայկական էսքիզներ» էսսեն և «Աշխարհի ճանապարհներին» ուղեգրությունները), Ե., «Սովետական գրող», 1983, 624 էջ։
  • Ընտիր երկեր 2 հատորով, հատոր 2 (վիպակներ, վեպ), Ե., «Սովետական գրող», 1983, 608 էջ։
  • Հայկական էսքիզներ, Պէյրութ, 1983, 304 էջ:
  • Հայկական էսքիզներ (վիպակ–էսսե), գիրք 1-ին և 2-րդ, Երևան, 1984, 305 էջ:
  • Հայկական էսքիզներ, գիրք Ա–Բ, Թեհրան, 1984:
  • Ապրած եւ չապրած տարիներ (վիպակ), Թեհրան, 1985, 169 էջ:
  • Վերջին ուսուցիչը (վիպակ), Թեհրան, 1985, 160 էջ:
  • Կրակե շապիկ (վեպ), Երևան, 1986, 592 էջ:
  • Չորս վիպակ, Երևան, 1990, 388 էջ:
  • Մենաւոր ընկուզենին, Պէյրութ, 1990, 211 էջ:
  • Մեր ժողովուրդը իմն է, ինչպես …իմ վիշտը (հոդվածներ), Երևան, 2003, 212 էջ:
  • Վարդգէս Պետրոսեանի Սփիւռք-Հայրենիքը (հրապարակախոսական ելոյթներ Սփիւռքում), Ե., «Լուսաբաց», 2012, 310 էջ:
  • Հայկական էսքիզներ, Երևան, 2013, 256 էջ:

Մամուլ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. http://www.goodreads.com/author/show/3005184.Vardges_Petrosyan
  2. http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb16002779p
  3. Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007. 
Wikiquote-logo-hy.svg
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են