Մկրտիչ Պեշիկթաշլյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox auteur.png
Մկրտիչ Պեշիկթաշլյան
Mkrtich Peshiktashlyan.jpg
Ծնվել է օգոստոսի 18, 1828({{padleft:1828|4|0}}-{{padleft:8|2|0}}-{{padleft:18|2|0}})
Ծննդավայր Ստամբուլ
Վախճանվել է նոյեմբերի 29, 1868({{padleft:1868|4|0}}-{{padleft:11|2|0}}-{{padleft:29|2|0}}) (40 տարեկանում)
Վախճանի վայր Ստամբուլ
Մասնագիտություն բանաստեղծ, դրամատուրգ, դերասան, ռեժիսոր և հասարակական գործիչ
Լեզու հայերեն և գրաբար
Ազգություն հայ
Քաղաքացիություն Ottoman flag.svg Օսմանյան կայսրություն
Մկրտիչ Պեշիկթաշլյան Վիքիքաղվածքում
Մկրտիչ Պեշիկթաշլյան Վիքիդարանում

Մկրտիչ Պեշիկթաշլյան (օգոստոսի 18 1828, Կոստանդնուպոլիս - նոյեմբերի 29 1868, Կոստանդնուպոլիս), արևմտահայ բանաստեղծ, դրամատուրգ։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1834-1839 թթ. սովորել է Բերայի Մխիթարյան դպրոցում, 1839-1845 թթ.՝ Իտալիայի Պադուա քաղաքի Մուրադյան վարժարանում, որտեղ աշակերտել է դրամատուրգ Պետրոս Մինասյանին, Արսեն Բագրատունին:

1845 թ. վերադարձել է Կ.Պոլիս, ծավալել մանկավարժական-հասարակական լայն գործունեություն։ Եղել է ժամանակի նշանավոր մանկավարժներից մեկը։ Հայոց լեզու և գրականություն, ֆրանսերեն է դասավանդել Թարգմանչաց, Լուսավորչյան և Հռիփսիմյանց վարժարաններում։ Մեծ դեր է խաղացել օտարախոս հայ մանուկներին մայրենի լեզու ուսուցանելու գործում։ Մկրտիչ Պեշիկթաշլյանի ջանքերով է հայերեն սովորել ապագա վիպասանուհի Սրբուհի Տյուսաբը: 1846 թ. Պեշիկթաշլյանի նախաձեռնությամբ հիմնադրվել է Համազգյաց ընկերությունը, որի գաղափարական ղեկավարն է եղել։ Եղել է հայ նոր քնարերգության և արևմտահայ կանոնավոր մշտական թատրոնի հիմնադիրը։

1856 թ. Օրթագյուղի Լուսավորչական վարժարանի սրահում տրվել են նրա կազմակերպած թատերախմբի առաջին ներկայացումները՝ Պեշիկթաշլյան՝ «Կոռնակ», Մետաստազիո՝ «Թեմիստոկլես», Պետրոս Մինասյան՝ «Խոսրով Մեծ»:

Ստեղծագործություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պատմական ողբերգություններ

  • «Կոռնակ»
  • «Արշակ»
  • «Վահե»
  • «Վահան»

Թարգմանական պիեսներ

  • Վոլտերի «Մահ կեսարու»
  • Վ. Ալֆիերիի «Սավուղ», «Բրուտոս Ա»

Երաժշտական կատակերգություններ

  • «Կատակերգություն երից քաջաց»
  • «Կատակերգություն ավազակաց» (1909)

Բանաստեղծություններ

  • «Զբոսանք Արտաշեսի Առաջնո» (1849, տպագրվել է«Բազմավեպ»-ում)
  • «Հրավեր ի մարտ Խոսրովու Մեծի»
  • «Ի նահատակություն Վարդանանց»
  • «Դյուցազունք հայոց»
  • «Գիշեր»
  • «Առ Հ. Ղևոնդ Ալիշան»
  • «Եղբայր եմք մենք»
  • «Գարուն»
  • «Ալ զեփյուռն Ալեմտաղիի»
  • «Ճեմք ի լյառն Հսկային»
  • «Հնացեք իմ տաղք»
  • «Աշուն»
  • «Քնար կուսին»
  • «Քնար և շիրիմ»

Զեյթունյան երգաշար

  • «Հայ քաջորդին»
  • «Մահ քաջորդվույն»
  • «Թաղումն քաջորդվույն»
  • «Հայ քաջուհին»

Գրքեր Պեշիկթաշլյանի մասին[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • «Մկրտիչ Պեշիկթաշլյան։ Կյանքը և ստեղծագործությունը», Վաչե Սաֆարյան

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Wikiquote-logo-hy.svg
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են
Վիքիդարանը
Վիքիդարանը ունի բնօրինակ գործեր, որոնց հեղինակն է՝