Մեծամոր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տես՝ Մեծամոր (այլ կիրառումներ)
Քաղաք
Մեծամոր
Metsamor town view.jpg
Մեծամոր
Կոորդինատներ: 40°8′34″ հս․ լ. 44°6′59″ ավ. ե. / 40.14278° հս․. լ. 44.11639° ավ. ե. / 40.14278; 44.11639
Երկիր Հայաստան Հայաստան
Մարզ Արմավիրի
Քաղաքապետ Ռոբերտ Գրիգորյան
Հիմնադրված է 1969 թ.
Բնակչություն 9 000[1] մարդ (2015)
Տեղաբնականուն մեծամորցի
Ժամային գոտի UTC+4
Հեռախոսային կոդ +374 237
Փոստային ինդեքսներ 0910, 0911
##Մեծամոր (Հայաստան)
Red pog.png

Մեծամոր, քաղաքային բնակավայր Հայաստանի Արմավիրի մարզում, Էջմիածին քաղաքից 8 կմ հյուսիս-արևելք։ Ունի 8853 բնակիչ։[2] Մեծամորը գտնվում է Արմավիր քաղաքից 8 կմ հյուսիս–արևելք, ծովի մակարդակից 800-900 մետր բարձրության վրա։

Մեծամորը շրջակայքում են գտնվում համանուն Հայկական ատոմային էլեկտրակայանը։

Մեծամորը հիմնադրվել է 1969 թ որպես ՀԱԷԿ-ը կառուցողների ժամանակավոր ավան։ 1972 թ դարձել է բանավան, իսկ 1992 թ ստացել քաղաքի կարգավիճակ։ Գլխավոր հատակագիծը և հասարակական շենքերը նախագծվել են 1967 -1986-ին Հայպետնախագիծ ինստիտուտի (այժմ Հայնախագիծ ԲԲԸ) երրորդ արվեստանոցում, որի ղեկավարն էր ճարտարապետ Մարտին Միքայելյանը: Այս քաղաքն ունի բնակելի երեք միկրոշրջան, համաքաղաքային նշանակություն ունեցող շենքերով հյւոսված կենտրոն, հիվանդանոցային համալիր /1976թ./ և կոմունալ կենցաղային շինությունների գոտի:

Բնակչություն և շինություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1999 թվականի հունվարի 1–ի դրությամբ Մեծամորն ուներ 12300 բնակիչ, իսկ այժմ 10300 բնակիչ։ Քաղաքն ունի 65 բնակելի շենք, որից 41 շենք 5 հառկանի 50 բնակարանոց է, 11–ը՝ 5 հարկանի 13 բնակարանոց, իսկ 13–ը՝ 9 հարկանի 36 բնակարանոց և 46 քոթեջ՝ 300մ² տնամերձ հողամասով։

Բնակելի ֆոնդը կազմում է 166629մ² կամ 2661 բնակարան։

Մեծամորի հողային տարածքը 285 հա է, որից քաղաքաշինության համար հատկացված է 212 հա, կանաչ գոտին՝ 150000մ² է։

Մեծամոր քաղաքի բնակարանային շինարարությունը սկսվել է 1970 թ։

Առաջին բնակելի շենքը շահագործման է հանձնվել 1971 թ դեկտեմբերին, իսկ բնակեցվել՝ 1972 թ փետրվարին։1972 թ բացվեց քաղաքի առաջին Գրիգոր Նարեկացու անվան միջնակարգ դպրոցը։ Մեծամորի թիվ 2 միջնակարգ դպրոցը հիմնադրվել է 1980 թ, իսկ 1996 թ տեղափոխվել է նոր շենք։1988 թ բացվեց քաղաքի թիվ 3 միջնակարգ դպրոցը։1975 թ Մեծամորն ուներ 4450 բնակիչ։

Կենտրոնը կազմող հասարակական շինությունները` մշակույթի տուն` 694 տեղով /1975-86թթ./, հյուրանոց` 123 տեղով /1974-77թթ./, կապի տուն, վարչական շենքեր /1974-77թթ./, ագուցված են իրար` կազմելով բակերի փոխանցումներ: Սրանք միանում են քաքաքային զպոսայգու հետ, ուր իրար են հաջորդում վարչական /1974-77թթ./, առևտրական ու մարզական /1975-86թթ./ գոտիներ` հասնելով քաղաքային լճակ:

Տարածքի կենտրոնական մասում ուրվագծով պլրակի վրա` հասարակական կենտրոնից հյուսիս և վեր, դրա առացքով նախատեսվում էր ջրաճնշիչ աշտարակ` դիտահարթակներով ու արոմային էներգետիկային նվիրված թանգարանով:

Այս կետրոնական առանցքին ուղղահայաց` արևելք-արևմուտք երկու ուղղությամբ, ծավալվում են բնակելի երկու միկրոշրջանները` կառուցված ճարտարապետի նախօրոք արդեն նախագծած բնակելի շենքերի մի քանի տիպերով, որոնք արևի նկատմամբ հստակ կողնորոշմամբ, յուրաքանչյուր միկրոշրջանում միահյուսվելով կազմում են իրար մեջ բացվող ձգված բակերի շղթաներ շրջանակելով յուրաքանչյուր միկրոշրջանի համեմատաբար շատ ավելի ընդարձակ ներքին բաց տարածքը, ուր դպրոց ու մանկապարտեզներ են տեղակայված: Հիմնականում 5 հարկանի բնակելի կառուցապատման հանգուցակետերը շեշտված են 9 հարկանի բարձրահարկերով, որոնց շուրջ են դրված սպասարկող բլոկները` ապահովելով հասանելիության հավասար պայմաններ թաղամասերի համար:

Խորհրդային համակարգի փլուզման պայմաններում քաղաքի շինարարությունը չամբողջացավ: Կառուցվեց ու շահագործվեց միայն առաջին միկրոշրջանը և կենտրոնի հիմնական շենքերը: Երկրորդը, ԽՍՀՄ փլզումից հետո հեղինակը հասցրեց վերահատակագծել՝ տրոհելով մասնավոր տների շինարարության հողաբաժանումների:

Կրթություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գործում են 2 հանրակրթական և արվեստի դպրոցներ, մարզային համալիր, հիվանդանոց, 2001 թվականից՝ Սուր Ղազար եկեղեցին[3]։

Տեսարաններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Panoramic view of Metsamor town, 2016
Sport complex with 2 sports hall and a swimming pool. Construction duration 1975-1986.

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «Հայաստանի Հանրապետության մշտական բնակչության թվաքանակը 2015 թվականի հուլիսի 1-ի դրությամբ,»։ Վերցված է 2015 Օգոստոսի 9 
  2. Արմավիրի մարզպետարան, Համայնք Մեծամոր
  3. «Հայաստան» հանրագիտարան. Երևան: ՀՀ Գիտությունների ակադեմիա. 2012. էջեր 1164. ISBN 978-5-89700-040-1.