Վարդենիս

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
1rightarrow blue.svg Անվան այլ գործածումների համար տես՝ Վարդենիս (այլ կիրառումներ)
Քաղաք
Վարդենիս
Vardenis 012.jpg
Վարդենիսի թաղամասերից մեկը
40°10′48″ հս. լ. 45°43′12″ ավ. ե. / 40.18° հս. լ. 45.72° աե. ե.
Երկիր Հայաստան Հայաստան
Մարզ Գեղարքունիքի
Այլ անվանումներ Վասակաշեն
Բարձրություն ծովի մակարդակից 1940—2000 մ
Խոսվող լեզուներ հայերեն
Բնակչություն 14 500 մարդ (2012)
Ազգային կազմ հայեր
Կրոնական կազմ Հայ Առաքելական եկեղեցի
Տեղաբնականուն վարդենիսցի
Ժամային գոտի UTC+4
Հեռախոսային կոդ +374 (269)
Փոստային ինդեքսներ 1601—1603
##Վարդենիս (Հայաստան)
Red pog.png

Վարդենիս (Վասակաշեն, Ոսկեշեն, Բասարգեչար), քաղաք Հայաստանի Հանրապետության Գեղարքունիքի մարզում, Սևանա լճից մոտ 7 կմ հարավ-արևելք, Երևանից՝ 170 կմ, իսկ մարզկենտրոն Գավառից՝ 75 կմ՝ Մեծ Հայքի Սյունիք նահանգի Սոդք գավառում։ Բնակչությունը 12753 մարդ (2001 թ. մարդահամարի տվյալներով)։ Գտնվում է ծովի մակարդակից 2003 մ բարձրության վրա։ Ըստ ավանդության՝ բնակավայրը հիմնել է Հայկ նահապետի թոռ Գեղամը և կոչել Գեղամաբակ։ Այդ մասին անուղղակի կարող են վկայել բնակավայրի տարածքում պահպանված մ. թ. ա III-I հազարամյակների դամբարանները։

Կլիմա[խմբագրել]

Հուլիս և օգոստոս ամիսներին օդի ջերմաստիճանը տատանվում է 16 °C-20 °C, առավելագույն ջերմաստիճանը 31 °C է։ Ձմեռները խստաշունչ են, հունվարի միջին ջերմաստիճանը՝ -6 °C, ձմռան տևողությունը 6 ամիս է։ Չնայած խիստ ձմռանը՝ քաղաքն օղակող ձյունառատ լեռները դահուկային սպորտով զբաղվելու լավ հնարավորություն են ընձեռում։ [1]

Պատմական ակնարկ[խմբագրել]

Նախկին անվանումներ[խմբագրել]

IX դարում Սյունյաց Գաբուռն Վասակ իշխանը նորոգել է գյուղը և վերանվանել Վասակաշեն։ Սյունյաց իշխանի կառուցած եկեղեցու տեղում XX դարի սկզբին կառուցվել է նոր եկեղեցի՝ Սուրբ Աստվածածին։ XVI - XVIII դարերում բնակավայրն անվանել են Ոսկեշեն։ XIX դարի սկզբին բնակչությունը գաղթել է Վրաստան։ 1829-1830 թվականներին բնակավայրում բնակություն են հաստատել Արևմտյան Հայաստանի Դիադին (հնում՝ Տատեոն) գյուղաքաղաքից գաղթած հայերը։ Բնակավայրը մինչև 1969 թ. կոչվել է Բասարգեչար, այնուհետև՝ Վարդենիս։

Բնակչություն[խմբագրել]

Վարդենիսի ազգաբնակչության փոփոխությունը[2].

Տարի 1831 1897 1926 1959 1979 1989 2001 2004
Բնակիչ 178 2193 3468 6322 11549 13905 12753 12700

Տնտեսություն[խմբագրել]

Քաղաքի տնտեսության մեջ կարևոր տեղ է գրավում արդյունաբերությունը: Քաղաքի երբեմնի զարգացած արդյունաբերական ձեռնարկություններից մնացել և գործում են միայն սննդի (կաթնամթերք, հացամթերք) ձեռնարկությունները: Վարդենիսի գյուղացիական տնտեսությունները զբաղվում է անասնապահությամբ, ինչպես նաև հացահատիկի, կերային մշակաբույսերի և ծխախոտի մշակությամբ:

Պատմամշակութային կառույցներ[խմբագրել]

Հայաստանի հնագույն բնակավայրերից է: Այստեղ հայտնաբերվել են բրոնզե դարի մի քանի տասնյակ դամբարաններ: Սբ. Աստվածածին եկեղեցին կառուցված է 1902-1910թթ., որի բակում կան գերեզմաններ, գեղազարդ խաչքարեր ու տապանաքարեր (15-18դդ.): Սուրբ Աստվածածին վանքում ստեղծագործել է Հովհաննես Ծարեցին:

Հայտնի Վարդենիսցիներ[խմբագրել]

Տես նաև[խմբագրել]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. Գեղարքունիքի մարզի ուղեցույց, 2012 թ․
  2. «Հայաստանի հանրապետության բնակավայրերի բառարան, էջ 190»։ http://www.cadastre.am/storage/files/pages/pg_907871769_HH_bnak._bar..pdf։ Վերցված է 2015 օգոստոսի 11։ 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]