Բերդ (քաղաք)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տես՝ Բերդ (այլ կիրառումներ)
Քաղաք
Բերդ
Բերդ, Տավուշ (2).JPG
Բերդի համայնապատկեր
Կոորդինատներ: 40°52′51″ հս․ լ. 45°23′30″ ավ. ե. / 40.88083° հս․. լ. 45.39167° ավ. ե. / 40.88083; 45.39167
Երկիր Հայաստան Հայաստան
Մարզ Տավուշ
Հիմնադրված է 898 թ.
Այլ անվանումներ Ոլորուտ, Բերդագյուղ, Բերդգյուղ
Մակերես 3,5 կմ²
ԲԾՄ 930 մ
Բնակչություն 7 800[1] մարդ (2015)
Ազգային կազմ Հայեր
Կրոնական կազմ Հայ Առաքելական եկեղեցի
Ժամային գոտի UTC+4
Հեռախոսային կոդ +374 (267)
Փոստային ինդեքս 4201
Ավտոմոբիլային կոդ 5
##Բերդ (քաղաք) (Հայաստան)
Red pog.png
Մաշտոցի պողոտա, քաղաք Բերդ

Բերդ, քաղաք Հայաստանի Տավուշի մարզում, մարզկենտրոնից 54 կմ արևելք, Տավուշ գետի հովտում։

Անվանում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բերդը իր անունը ստացել է տեղական ամրոցից։

Աշխարհագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գտնվում է Տավուշ գետի ձախ ափին, հեռավորությունը Երևանից 202 կմ է[2]։ Շրջապատված է ոչ բարձր սարերով։ Բերդի շրջանում գտնվում են Նավուր, Չինչին, Իծաքար, Տավուշ և Վերին Կարմիրաղբյուր, Ներքին Կարմիրաղբյուր, Այգեպար, Մովսեսգյուղ, Այգեձոր, Նորաշեն, Չորաթան, Չինարի, Արծվաբերդ, Ծաղկավան, Վարագավան, Պառավաքար գյուղերը։

Քաղաքի մոտ գտնվում են X դարի հայկական Տավուշ ամրոցի ավերակները, Նոր Վարագավանք և Խորանաշատ (XII դար) վանքերը, կիկլոպյան ամրոց (մ. թ. ա. I հազարամյակ) և Բերդի թանգարանը։

Տարեգրության էջեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մատենագրության մեջ Բերդը հիշատակվում է նաև Բերդագյուղ, Բերդգյուղ, Թավուզղալա, Թուզկալա, Թաուզքենդ, Թովուզկալա, Թոուս, Թոուս ղալե, Ղալաքյանդ, Շլորուտ, Ոլորուտ անուններով։ Քաղաքատիպ անվան, նախկին Շամշադինի վարչական շրջանի կենտրոնն է, գտնվում է Կուրի աջակողմյան վտակ Տավուշ գետի ձախ ափին՝ շրջապատված է ոչ բարձր լեռներով, որոնց լանջերին տեղ-տեղ կան թփուտներ։ Անունը ստացել է Տավուշ բերդի անունից։ Տեղանքը ընդարձակ է, կաթսայաձև իջվածք, որի միայն արևելյան կողմը երիզում է Խնձորուտի լեռնաշղթան, իսկ մյուս կողմերը օղակված են Տավուշի լեռների ճյուղերով։ Բնակավայրի կենտրոնական հատվածը ծովի մակարդակից 909 մ վրա է գտնվում, իսկ բնակավայրը կիսող առուն ձախից Տավուշ գետն է թափվում 877 մ բարձրության վրա։

Բնակավայրը մոտիկից երիզող Կարմիր քարը, Սորան և Տավուշ բերդի վերջին հատվածը ծովի մատարդակից 1100-1200 մ բարձրություն ունեն, իսկ ավելի հեռվից օղակող լեռների գագաթները՝ Արջաքարը, Արամա և Թեղուտ սարերը, հատում են 1500 մ և ավելի բարձր մակարդակները։ Բնիկները նախկինում տեղահանվել, գերեվարվել ու ոչնչացվել են։ Ներկա բնակչությունը սերվում է այլ վայրերից՝ Արցախից, Վրաստանից, Երևանի նահանգներից եկած ընտանիքներից։ Վերաբնակվածները, նրանց սերունդները կապ են հաստատել այլ վայրերի մարդկանց հետ, որտեղից տեղափոխվել են իրենց նախնիները։

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բերդի ազգաբնակչության փոփոխությունը.[3]

Տարի Բնակչություն
1831 293 մարդ
1897 1345 մարդ
1926 2358 մարդ
1939 4422 մարդ
Տարի Բնակչություն
1959 5845 մարդ
1976 8520 մարդ
1989 10 368 մարդ
1991 11 200 մարդ
Տարի Բնակչություն
2001 8810 մարդ
2004 8700 մարդ
2008 8561 մարդ
2015 7800 մարդ
Տարի Բնակչություն
2016 9864 մարդ


Տնտեսություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բերդում զարգացած է սննդի արդյունաբերությունը։ Բնակչությունը զբաղվում է նաև անասնապահությամբ, մեղվաբուծությամբ, այգեգործությամբ, խաղողագործությամբ, ծխախոտի և կարտոֆիլի մշակությամբ։

Կրթություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գործում են նախադպրոցական հաստատություն, 4 հանրակրթական գեղարվեստի և մարզական դպրոցներ, «Ալիք» համալսարանի մասնաճյուղը, պետական քոլեջ, պատմական թանգարան, գրադարաններ, մշակույթի տուն և այլն[4]։

Պատմամշակութային կառույցներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բերդ քաղաքում գործում է Սուրբ Հովհաննես եկեղեցին, 4 կմ արևմուտքում՝ Շեկ աղբյուր, 3 կմ հյուսիս՝ Ոսկեվան, 3 կմ արևելք՝ Խլեզձոր և 5 կմ հյուսիս՝ Սռի գյուղատեղիները։

Քաղաքում գործում է Բերդ քաղաքի պատմության և կենցաղի թանգարանը:

Հայտնի անձինք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «Հայաստանի Հանրապետության մշտական բնակչության թվաքանակը 2015 թվականի հուլիսի 1-ի դրությամբ,»։ Վերցված է 2015 Օգոստոսի 9 
  2. Քաղվածելու սխալ՝ Սխալ <ref> պիտակ՝ Տավուշ անվանումով ref-երը տեքստ չեն պարունակում:
  3. «Հայաստանի հանրապետության բնակավայրերի բառարան, էջ 44»։ Վերցված է 2014 Մայիսի 24 
  4. «Հայաստան» հանրագիտարան։ Երևան: ՀՀ Գիտությունների ակադեմիա։ 2012։ էջ 1164։ ISBN 978-5-89700-040-1 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]