Մարալիկ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Քաղաք
Մարալիկ
Town of Maralik.JPG
Կոորդինատներ: 40°34′20″ հս․ լ. 43°52′01″ ավ. ե. / 40.57222° հս․. լ. 43.86694° ավ. ե. / 40.57222; 43.86694
Երկիր Հայաստան Հայաստան
Մարզ Շիրակի
Քաղաքապետ Արտակ Գևորգյան[1]
Առաջին հիշատակում 5-րդ դար
Այլ անվանումներ Միկոյան
Մակերես 4.06 կմ²
ԲԾՄ 1750 մ
Պաշտոնական լեզու Հայերեն
Բնակչություն 5 500[2] մարդ (2015)
Ազգային կազմ Հայեր
Կրոնական կազմ Հայ Առաքելական եկեղեցի
Տեղաբնականուն մարալիկցի
Ժամային գոտի UTC+4
Հեռախոսային կոդ +374 (242)
Փոստային ինդեքս 2901
Փոստային ինդեքսներ 2901
##Մարալիկ (Հայաստան)
Red pog.png

Մարալիկ, փոքր քաղաք Հայաստանի Շիրակի մարզում, մարզկենտրոնից 27 կմ հարավ։ Բակչությունը՝ 5500, մակերեսը՝ 4.06 քառ. կմ։

Պարսկական և թուրքական տերությունների տիրապետությունից Արևելյան Հայաստանի վերջնական դուրս գալուց (1826-28 թթ) հետո Մարալիկում (այն ժամանակ՝ Մոլլա-Գյուկչա), ըստ ծխական հաշվառման, բնակություն հաստատեցին Արևմտյան Հայաստանի Մուշ, Տարոն, Խնուս, Վերին Բասեն, Ալաշկերտ, Էրզրում բնակավայրերից տեղափոխված 59 ընտանիք՝ 371 մարդ։

1927 թ. հոկտեմբերի 28-ին ՀԽՍՀ Կենտգործկոմի որոշմամբ Մոլլա-Գյոկչան վերանվանվեց Կապուտան։ 1929 թ. Կապուտանն ընդգրկվել է Լենինականի գավառի կազմում։ 1935 թ. հուլիսի 26-ին ՀԽՍՀ Կենտգործկոմի որոշմամբ Կապուտանը վերանվանվեց Մարալիկ։

1962 թ. Մարալիկն ստանում է քաղաքատիպ ավանի կարգավիճակ։ 1991 թ. սեպտեմբերի 21-ից Մարալիկը անկախ Հայաստանի Հանրապետության Անիի շրջանային կենտրոնն էր։ 1996 թ. ընդգրկվել է Շիրակի մարզի կազմում։

Այստեղով անցնում են Գյումրի-Թալին-Երևան մայրուղին և Մարալիկ-Արթիկ-Գյումրի երկաթգիծը։

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նախնիները 1828-1829 թթ.-ին գաղթել են Կարսից, Խնուսից, Ալաշկերտից և Մուշից։

Մարալիկի ազգաբնակչության փոփոխությունը.[3]

Տարի 1831 1897 1926 1939 1959 1980 2001 2004 2015
Բնակիչ 971 1302 1646 1882 2177 4443 5782 5800 5500

Տնտեսություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քաղաքի վարչատարածքում կա 1800 հա վարելահող, որից 240 հա ոռոգելի։

Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, հացահատիկի և կերային կուլտուրաների մշակությամբ, զարգանում է նաև արդյունաբերությունը։

Մարալիկի ամենախոշոր արդյունաբերական ձեռնարկությունը բամբակամանվածքային ֆաբրիկան է (ունեցել է մոտ 2000 աշխատող), որն այժմ մասամբ է գործում։ Ամենահինը Լուսատեխնիկական էլէկտրասարքավորումների գործարանն է (1962 թ.), որն ունեցել է 600 աշխատող, այժմ չի գործում։ Ներկայումս չեն գործում նաև շինանյութերի և շինիրերի կոմբինատը, երեք շինարարական կազմակերպությունները, պանրագործարանը, ավտոտրանսպորտային ձեռնարկությունը, երկաթուղային կայարանը, կինոթատրոնը, կենցաղային սպասարկման կոմբինատը։

Պատմամշակութային կառույցներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մարալիկում պահպանվել են 1903 թ.-ի փայտածածկ սբ. Աստվածածին (V-VI դարեր) և կաթոլիկ Սբ. Պողոս-Պետրոս (XVII-XX դարեր) եկեղեցիները, “Կարմիր” (XIX-XX դարեր) և Սբ. Ստեփանոս վանքերը, կիկլոպյան ամրոցը և մեկ մատուռ։

Քաղաքն հայտնի է վարչատարածքում եղած վաղ և ուշ միջնադարյան խաչքարներով։

Հասարակական կառույցներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գործում են կապի և փոստային ծառայությունները, երկու դպրոցները, ուսումնարանը, մշակույթի տունը, շրջանային գրադարանը, հյուրանոցը, երկու նախադպրոցական հիմնարկ, հանրային սննդի օբյեկտներ և այլն։

Ավանդություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ամեն տարի մի սարի մարալ՝ եղնիկ, իր կամքով եկել է այստեղ, մատաղվելու համար գլուխը դրել Սուրբ Ստեփանոս վանքի դռանը։ Գյուղացիները բռնել են մարալին և մատաղ արել։ Մի անգամ էլ որսորդը հրացանով սպանել է մարալին։ Դրանից հետո մարալները չեն երևացել։ Գյուղի անունն էլ մատաղվող մարալների հիշատակի համար Մարալիկ են դրել[4][5][6][7]։

Մարալիկի համայնապատկերը
Մարալիկի համայնապատկերը


Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հայտնի մարդիկ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Սողոյան Երանուհի (սեպտեմբերի 14, 2015)։ «Մարալիկում վերընտրվեց գործող քաղաքապետը»։ «Հետք»։ Վերցված է սեպտեմբերի 14, 2015 (հայ.)
  2. «Հայաստանի Հանրապետության մշտական բնակչության թվաքանակը 2015 թվականի հուլիսի 1-ի դրությամբ,»։ Վերցված է 2015 Օգոստոսի 9 
  3. «Հայաստանի հանրապետության բնակավայրերի բառարան, էջ 131»։ Վերցված է 2014 Մայիսի 1 
  4. Արամ Ղանալանյան (1969). Ավանդապատում. Երևան: Հայկական ՍՍՀ ԳԱԱ Մանուկ Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտ. 
  5. Մովսես Խորենացի. Պատմութիւն Հայոց. էջեր Գիրք Ա, Գլուխ Ի. 
  6. Մանուկ Աբեղյան (1899). Հայ ժողովրդական առասպելները Մովսես Խորենացու Հայոց պատմության մեջ. Վաղարշապատ. 
  7. Г. Халатьянц (1896). Армянский эпос в Истории Армении Моисея Хоренского. Москва.