Մարտունի (քաղաք)

Մարտունի
Քաղաք
	Մարտունի
	Մարտունի
	Մարտունու համայնապատկերը հարավային կողմից
Երկիր	Հայաստան
Մարզ	Գեղարքունիքի մարզ
Համայնք	Գեղարքունիքի մարզ
Քաղաքապետ	Հովիկ Հովեյան
Հիմնադրված է	1830 թ.
Մակերես	10կմ² կմ²
ԲԾՄ	1510±1 մետր
Պաշտոնական լեզու	Հայերեն
Բնակչություն	11 453 մարդ (2023)
Խտություն	1145 (2023) մարդ/կմ²
Ազգային կազմ	Հայեր
Կրոնական կազմ	Հայ Առաքելական եկեղեցի
Ժամային գոտի	UTC+4
Հեռախոսային կոդ	+374 (262)
Փոստային դասիչ	1401, 1402
Պաշտոնական կայք	martuni.am Կաղապար:Ref-Հայերեն, անգլերեն, ռուսերեն
	Մարտունի (քաղաք) (Հայաստան)
	Մարտունի (քաղաք) (Գեղարքունիքի մարզ)
	Մարտունի Վիքիպահեստում

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Մարտունի (այլ կիրառումներ)

Մարտունի, քաղաք Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզում։ Գտնվում է ծովի մակարդակից 1950 մ բարձրության վրա։ Իր անունն ստացել է հայ հեղափոխական Ալեքսանդր Մյասնիկյանի պատվին, ում ծածկանունը Մարտունի էր^[2]։

Աշխարհագրություն

Քաղաքը գտնվում է Սևանա լճի հարավ-արևմուտքում՝ Երևանից 126 կմ հեռավորության վրա։ Հյուսիսում՝ լճի և քաղաքի միջև տարածվում է սոսիների, ուռենիների և եղևնիների անտառը։ Հարավում՝ Վարդենյաց լեռնանցքի ուղղությամբ, գտնվում է Վարդենիսի լեռնաշղթան։ Ամառվա երեք ամիսներն արևոտ են, գարունն ու աշունը՝ մեղմ^[2]։

Պատմություն

Ըստ ավանդության՝ Մարտունու տեղում աղբյուր է եղել, և բնակիչները շատ խնայողաբար են օգտագործել ջուրը։ Մի անգամ Ծովինար անունով մի նորահարս պատահաբար բաց է թողնում ջրի ծորակը, և մինչև լույս աղբյուրի ջուրը հոսելով՝ լիճ է դառնում։ Առավոտյան աղբյուր այցելող առաջին կինը տեսնում է լիճը, անիծում ջուրը բացողին, և հարսը քարե արձան է դառնում։ Այդպես ստեղծվում են լիճը և փոքրիկ գյուղը լճի ափին^[2]։

Մշակույթ

Մարտունու պատկերասրահ

Մարտունու պատկերասրահը Հայաստանի ազգային պատկերասրահի մասնաճյուղն է, որտեղ ներկայացված են սոցիալական ռեալիզմին վերաբերող կտավներ, ինչպես նաև տեղի նկարիչների աշխատանքներ։ Այս պատկերասրահում կարելի է տեսնել մի ծառի կոճղի՝ խաչքարով, որը գտել են ծառի մեջից։ Տեղի բնակիչների պնդմամբ՝ այդտեղից դուրս հորդող էներգիայի շնորհիվ խաչքարը կարող է երազանքներ իրականացնել^[2]։