Արթուր Չիլինգարով

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Արթուր Չիլինգարով
Артур Чилингаров
Chilingarov Arh.jpg
Ծնվել էսեպտեմբերի 25, 1939(1939-09-25) (79 տարեկան)
Լենինգրադ, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ
ՔաղաքացիությունFlag of Russia.svg Ռուսաստան
Flag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ
Ազգությունհայ
Մասնագիտությունճանապարհորդ հետազոտող, քաղաքական գործիչ, գրող, աշխարհագրագետ և վիճակագրագետ
Պաշտոն(ներ)Պետական Դումայի անդամ և Ֆեդերացիայի խորհրդի անդամ
ԱնդամակցությունԴաշնային Խորհուրդ
Ալմա մատերԱդմիրալ Մակարովի անվան ծովային պետական ակադեմիա
Գիտական աստիճանաշխարհագրական գիտությունների դոկտոր
Տիրապետում է լեզուներինռուսերեն
ՊարգևներԽՍՀՄ պետական մրցանակ Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետ Լենինի շքանշան Խորհրդային Միության հերոս «Ի հիշատակ Սանկտ Պետերբուրգի 300-ամյակին» մեդալ Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար 3-րդ աստիճանի շքանշան «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 4-րդ աստիճանի շքանշան Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշան Աշխատանքային Կարմիր դրոշի շքանշան «Պատվո նշան» շքանշան մեդալ «ԽՍՀՄ պետական սահմանի պաշտպանության գործում աչքի ընկնելու համար» «Աշխատանքի վետերան» մեդալ Անանիա Շիրակացու մեդալ Ռուսաստանի Դաշնության հերոս «Ի հիշատակ Կազանի 1000-ամյակի» մեդալ Հայրենական մեծ պատերազմի հաղթանակի 60-ամյակ» հոբելյանական շքանշան Հայրենական մեծ պատերազմի հաղթանակի 65-ամյակ» հոբելյանական շքանշան «Մոսկվայի 850-ամյակի հիշատակի» մեդալ Ոսկե աստղ (մեդալ, ԽՍՀՄ) «Ոսկե աստղ» մեդալ Order of Naval Merit? Ռուսաստանի Դաշնության կառավարության պատվոգիր ՌԴ նախագահի պատվոգիր Order "Polar Star" (Yakutia)? Q4188034? Q4419554? «Տարվա ռուսաստանցի» ազգային մրցանակ Բերնարդո Օ'Հիգինսի շքանշան Order of Friendship? Սուրբ Սերգի Ռադոնեժսկու առաջին աստիճանի շքանշան և Մոսկվայի սուրբ Դանիիլ իշխանի 2-րդ աստիճանի շքանշան
ԿուսակցությունՄիասնական Ռուսաստան
Ստորագրություն
Firma de Artur Chilingarov.svg
Artur Chilingarov Վիքիպահեստում

Արթուր Նիկոլայի Չիլինգարով (ռուս.՝ Артур Николаевич Чилингаров, 1939, սեպտեմբերի 25, Լենինգրադ), հայազգի մեծանուն բևեռախույզ, գիտնական, հասարակական-քաղաքական գործիչ։ Աշխարհագրական գիտությունների դոկտոր (2003)։ ՀՀ ԳԱԱ արտասահմանյան անդամ (2003), Պետական ծովային ակադեմիայի պատվավոր պրոֆեսոր (2002)։ Խորհրդային Միության հերոս (1985, Անտարկտիդայի մոտ «Միխայիլ Սոմով» սառցահատի փրկարարական արշավախումբը ղեկավարելու համար)։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1963 թ. ավարտել է Լենինգրադի բարձրագույն ճարտարագիտածովային ուսումնարանը։ 1963–1965 թթ. աշխատել է Արկտիկայի և Անտարկտիկայի ինստիտուտի Տիկսի ավանի աստղադիտարանում, 1974–1992 թթ. վարել ղեկավար պաշտոններ ԽՍՀՄ (ապա՝ ՌԴ) ջրօդերևութաբանության պետկոմում։ 1969-1971 թթ. եղել է «Հյուսիսային բևեռ-19», «Հյուսիսային բևեռ-22» դրեյֆող կայանների, 1971-1973 թթ.՝ Անտարկտիդայի «Բելինսհաուզեն» կայանի, 1974-1979 թթ.՝ Ամդերմայի ջրաօդերևութաբանության և բնական միջավայրի վերահսկման տարածքային վարչության պետ, 1986-1991 թթ.՝ ԽՍՀՄ ջրաօդերևութաբանության կոմիտեի փոխնախագահ։ 1987 թվականին ղեկավարել է «Սիբիր» ատոմային սառցահատի գիտարշավը Հյուսիսային բևեռ։

Արթուր Չիլինգարովն ընդգրկված է Գինեսի ռեկորդների գրքում՝ որպես միակ բևեռախույզը, որ 6 ամսվա ընթացքում եղել է Երկրի երկու բևեռներում[1][2]։ Եղել է ՌԴ Պետդումայի հինգ գումարումների պատգամավոր, Պետդումայի փոխնախագահ։

Արթուր Չիլինգարովի կիսանդրին` տեղադրված նրա կենդանության օրոք, Սանկտ Պետերբուրգի հաղթանակների Մոսկովյան զբոսայգի

Անդամակցություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ռուսաստանի Բնագիտության ակադեմիայի (1994) և Բրիտանական թագավորական աշխարհագրական ընկերության անդամ
  • ՌԴ բնական Գիտությունների Ակադեմիայի թղթակից անդամ (29.05.2008)
  • Ռուսաստանի բևեռախույզների ընկերակցության նախագահ (1991)
  • ԱՍՆ-ի միջազգային հետախուզական ակումբի անդամ
  • Մեծ Բրիտանիայի թագավորական աշխարհագրական ընկերության անդամ
  • Անտարկտիդայի պահպանության միջազգային կազմակերպության նախագահ
  • ՌԴ Պետական դումայի պատգամավոր (1993-ից), փոխնախագահ (1994-ից)

Գիտական գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հիմնական աշխատությունները վերաբերում են Արկտիկայի և Անտարկտիկայի յուրացման հիմնախնդիրներին, արկտիկական նավագնացության ապահովման նոր ձևերի ներդրմանը, ծովային ափամերձ սառցաշերտերի վրա բեռնման–բեռնաթափման աշխատանքների նոր մեթոդների մշակմանը[3]։

Պարգևներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

«Հայրենիքի հանդեպ վաստակի» 4-րդ աստիճանի շքանշան, հուլիսի 31, 2014
  • Գյումրու պատվավոր քաղաքացի (2015)[4]
  • «Հայրենիքի հանդեպ վաստակի» 4-րդ աստիճանի շքանշան (2014)
  • ՌԴ Հերոսի կոչում, 2008
  • Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշանի ասպետ, 2008
  • Անդրեյ Նախավկայի «Հանուն հավատի և հավատարմության» մրցանակի (2008) դափնեկիր
  • «Հայրենիքի հանդեպ վաստակի» 3-րդ աստիճանի շքանշան (12.06.2007)
  • «Ծովային վաստակի համար» շքանշան (27.01.2003)
  • ԽՍՀՄ հերոս, 1986
  • Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան (04.1981)
  • ԽՍՀՄ Պետական մրցանակ (1981)
  • «Պատվո նշան» շքանշան (04.1976)

Ընտանիք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Կինը՝ Տատյանա Չիլիգարովա
  • Որդին՝ Նիկոլայ Չիլինգարով
  • Դուստրը՝ Քսենյա Չիլինգարովա

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Сорокажердьев В. В. Они служили в Заполярье: Герои Советского Союза, Герои России 1949-2008. - Мурманск: Типография «Бенефис-О», 2009. - С. 144-145. - 160 с. - 1000 экз. - ISBN 978-5-9900752-3-8.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007 
  2. Արթուր Չիլինգարով
  3. ՀՀ ԳԱԱ, Արտասահմանյան անդամներ, Արթուր Չիլինգարով
  4. «Գյումրու պատվավոր քաղաքացիները»։ www.gyumricity.am։ Վերցված է 2019-01-06 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Hero of the Soviet Union medal.png Արթուր Չիլինգարով «Երկրի հերոսներ» կայքում