Զարեհ Խրախունի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Զարեհ Ստեփանի Խրախունի

(Ճյումպյուշյան Արթո)

Զարեհ Խրախունի.jpeg
գրող, բանաստեղծ
Ծնվել է 1926, հոկտեմբերի 16
Ծննդավայր Կոստանդնուպոլիս
Մահացել է նոյեմբերի 27, 2015
Քաղաքացիություն Flag of Turkey.svg Թուրքիա
Ազգություն հայ
Երկեր «Տօնակարգ», «Դիւցազնահանդէս», «Քար կաթիլներ», «Ես և ուրիշներ», «Նշմարներ միւս երեսէն»
Մասնագիտություն բանաստեղծ
Պարգևներ և
մրցանակներ
Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշան

Զարեհ Ստեփանի Խրախունի (Ճյումպյուշյան Արթո) (1926, հոկտեմբերի 16, Կոստանդնուպոլիս - նոյեմբերի 27, 2015, Ստամբուլ[1]), հայ բանաստեղծ։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սովորել է Գաբամաճյան վարժարանում, 1945 թվականին ավարտել է Վիեննայի Մխիթարյանների վարժարանը, 1951 թվականին՝ Կ. Պոլսի համալսարանը։ Գրական առաջին փորձերը կատարել է 1943 թվականից։ Առաջին հրատարակված գործը՝ «Յաղթականը», լույս է տեսել 1948 թվականին, Մխիթարյան Սանուց միության «Սան» գրական ամսաթերթի մեջ։ 1952-1958 թթ. պաշտոնավարել է Էսայան վարժարանում՝ դասավանդելով փիլիսոփայություն, տրամաբանություն, հոգեբանություն և հայերեն։ Դասավանդել է նաև Կեդրոնական վարժարանում, որտեղ եղել է տնօրենի օգնական։ Այս շրջանում էլ ծավալել է իր գրական գործունեությունը։ Գրել է բազմաթիվ բանաստեղծական ժողովածուներ, հոդվածներ, ուսումնասիրություններ, գրախոսականներ, խմբագրականներ, կատարել թարգմանություններ՝ հատկապես ֆրանսիական արդի գրականությունից։ Եղել է 1959 թվականից Ստամբուլում հրատարակված «Թօ» գրական հանդեսի խմբագիրներից[2]։

Ստեղծագործական գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Խրախունու պոեզիան հատկանշվում է փիլիսոփայական ենթատեքստով, բանաստեղծական ավանդույթների յուրովի օգտագործումով։ Հեղինակ է բանաստեղծությունների ժողովածուների, արվեստաբանական ու գրականագիտական ուսումնասիրությունների։

  • «Լուսնապարտէզ», 1968 թ.
  • «Տօնակարգ», 1973 թ.
  • «Զբոսապտոյտ», 1978 թ.
  • «Ամպ ու աւազ ափերուս», 1982 թ., թրգմ. Ֆրանսերեն, 1988 թ.
  • «Ստուեր եւ արձագանք», 1988 թ.

Թարգմանվել է ֆրանսերեն, գերմաներեն, անգլերեն, վրացերեն, ռուսերեն։

Մրցանակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1989 թվականին արժանացել է Վազգեն Ա հայրապետի կոնդակին և Սուրբ Սահակ- Սուրբ Մեսրոպ շքանշանին։ Արժանացել է Համազգային «Անահիտ» գրական, ՀԲԸՄ Ալեք Մանուկյան մշակութային հիմնադրամի, ֆրանսահայ գրողների «Էլիզ Գաւուքճեան-Այվազեան» գրական, «Հայկաշեն Ուզունյան» գրական մրցանակներին։ Պարգևատրվել է ՀՀ «Մովսես Խորենացի», Թուրքիայի Հայով պատրիարքության Ա կարգի շքանշաններով։

2012 թ. փետրվարի 3-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով պարգևատրվել է Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշանով[3]։

Երկեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Տօնակարգ, Իսթանպուլ, 1973, 104 էջ:
  • Զբօսապտոյտ, Իսթանպուլ, 1978:
  • Ես և ուրիշներ, Երևան, 1982, 209 էջ:
  • Դիւցազնահանդես, Իսթանպուլ, 1984, 208 էջ:
  • Ուղիներ, Իսթանպուլ, 1987, 136 էջ:
  • Ստուեր եւ արձագանք, Մոնրէալ, 1988, 104 էջ:
  • Նշմարներ միւս երեսէն (յօդուած, խմբ. ուսումնասիրութիւններ, ծանոթութիւններ, գրախօսութիւններ, թարգմանութիւններ, ակնարկ), Իսթանպուլ, 1991, 392 էջ:
  • Ազատերգութիւն, Երեւան, 1993, 212 էջ:
  • Ազատերգութիւն, Լոս Անճելըս, 1993, 174 էջ:
  • Քար Հայաստանի, Էջմիածին, 1997, 116 էջ:
  • Շերտի վրայ ճարտարախաղ, Իսթանպուլ, 1998, 112 էջ:
  • Դարապատում (դյուցազներգություն), Երևան, 2001, 90 էջ:
  • Մեսրոպատօն, Իսթանպուլ, 2005, 148 էջ:
  • Հարցարան, Իսթանպուլ, 2007, 160 էջ:
  • Տօնազանգ, Երեւան, 2007, 300 էջ:
  • Տօնականչ, Երեւան, 2010, 312 էջ:
  • Կաթիլներ, կաթիլներ, Իսթանպուլ, 2013, 156 էջ:

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Իր մասին[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Դանիէլեան Սուրէն, Զարեհ Խրախունի. Բանաստեղծութեան Ազատագրումը, Ս. Էջմիածին, 1999:
  • Աբրահամեան Քնարիկ, Զարեհ Խրախունին եւ արեւելահայ բանաստեղծութիւնը, Եր., 2003:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]