Սուբռահմանյան Չանդրասեկհար

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Սուբռահմանյան Չանդրասեկհար
թամ.՝ சுப்பிரமணியன் சந்திரசேகர
Subrahmanyan Chandrasekhar.gif
Ծնվել էհոկտեմբերի 19, 1910(1910-10-19)[1][2][3][4]
Լահոր, Փանջաբ, Բրիտանական Հնդկաստան, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն
Մահացել էօգոստոսի 21, 1995(1995-08-21)[1][2][3][4] (84 տարեկանում)
Չիկագո, ԱՄՆ
բնական մահով
ՔաղաքացիությունFlag of the United States.svg ԱՄՆ
ԱզգությունTamil people?
Դավանանքաթեիզմ
Մասնագիտությունմաթեմատիկոս, ֆիզիկոս, աստղագետ, աստղաֆիզիկոս և ակադեմիկոս
Հաստատություն(ներ)Չիկագոյի համալսարան
Գործունեության ոլորտաստղաֆիզիկա
ԱնդամակցությունԼոնդոնի թագավորական ընկերություն, Շվեդիայի թագավորական գիտությունների ակադեմիա, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, ԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիա, Հնդկաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիա, Ամերիկյան աստղագիտական միություն[5], Բավարիական գիտությունների ակադեմիա և Գիտությունների համաշխարհային ակադեմիա[6]
Ալմա մատերԹրինիթի քոլեջ, Մադրասի համալսարան և Նախագայական քոլեջ
Տիրապետում է լեզուներինանգլերեն[1]
Գիտական ղեկավարՌալֆ Ֆլաուեր
Եղել է գիտական ղեկավարԴոնալդ Էդվարդ Օստենբրոկ, Bimla Buti? և Donat Wentzel?
ՊարգևներԼոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ Կոպլիի մեդալ[7] Թագավորական մեդալ ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ[8][9] Հենրի Դրեյպերի մեդալ Հենրի Նորիս Ռասելի մրցանակ Թագավորական աստղագիտական ընկերության ոսկե մեդալ Ազգային գիտական մեդալ Կարլ Շվարցշիլդի մեդալ Քեթրին Բրյուսի մեդալ Տոմալլա Հիմնադրամ Գիբսի լեկցիա Ռամֆորդի մրցանակ Ալեքսանդր ֆոն Հումբոլդտի կրթաթոշակ Padma Vibhushan in science & engineering? Srinivasa Ramanujan Medal? Gordon J. Laing Award? Մարսել Գրոսմանի պարգև Ռիխտմայերի հիշատակի մրցանակ Մաթեմատիկական ֆիզիկայի Դենի Հայնեմանի մրցանակ[10] Ադամսի մրցանակ և Հումբոլդտի մրցանակ
Ստորագրություն
Subrahmanyan Chandrasekhar signature.png
Subrahmanyan Chandrasekhar Վիքիպահեստում

Սուբռահմանյան Չանդրասեկհար (/ˌtʃʌndrəˈʃeɪkɑr/ անգլ.՝ Subrahmanyan Chandrasekhar, թամ.՝ சுப்பிரமணியன் சந்திரசேகர், հոկտեմբերի 19, 1910(1910-10-19)[1][2][3][4], Լահոր, Փանջաբ, Բրիտանական Հնդկաստան, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն - օգոստոսի 21, 1995(1995-08-21)[1][2][3][4], Չիկագո, ԱՄՆ), ամերիկյան ֆիզիկոս և աստղաֆիզիկոս։ Ազգությամբ հնդիկ, Չանդրասեկհարա Վենկատա Ռամանի՝ ֆիզիկայի նոբելյան մրցանակակրի զարմիկը։ Ավարտել է Մադրասի համալսարանը (19301933 թ. փիլիսոփայության դոկտորի աստիճան է ստացել Քեմբրիջի համալսարանում, որտեղ և աշխատել է մինչև 1936 թ.։ 1936 թ. տեղափոխվել է ԱՄՆ (1953 թ. ընդունել է ամերիկյան հպատակություն) և 1937 թվականից աշխատել Ցերքի աստղադիտարանում ու դասավանդել Չիկագոյի համալսարանում (1942 թվականից՝ պրոֆեսոր)։ Լոնդոնի թագավորական ընկերության (1944), Գիտությունների և արվեստների ամերիկյան ակադեմիայի, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների Գիտությունների Ազգային Ակադեմիայի անդամ։

Աշխատանքները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աշխատանքները վերաբերում են աստղերի կառուցվածքին, մթնոլորտին ու դրանց դինամիկային, մաթեմատիկական ֆիզիկային։ Զարգացրել է սպիտակ թզուկների տեսությունը, որը կանխատեսում է դրանց զանգվածների սահմանի գոյությունը և տալիս աստղի զանգվածի ու շառավղի ունիվերսալ առնչությունը, վերջինս որոշում է աստղերի էվոլյուցիայի վերջնական փուլերը։ Հետազոտել է աստղային համակարգերի դինամիկան, ճառագայթային էներգիայի փոխանցումը աստղերի հարթ-զուգահեռ մթնոլորտներում։ Դիտարկել է հիդրոդինամիկական և հիդրոմագնիսական կայունության խնդիրները հարաբերականության ընդհանուր տեսության շրջանակներում։

1983 թ․ Ուիլյամ Ֆաուլերի հետ ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ է ստացել աստղերի էվոլյուցիայի և կառուցվածքի մասին աշխատությունների համար։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 668 CC-BY-SA-icon-80x15.png